# Zâriyât Sûresi, 48. Âyet (51:48)

> وَٱلْأَرْضَ فَرَشْنَـٰهَا فَنِعْمَ ٱلْمَـٰهِدُونَ

*Vel-arda feraşnâhâ feni'me-lmâhidûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yeri de biz döşedik. Biz ne güzel döşeyiciyiz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/48

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zâriyât Suresi'nin 48. ayeti, Allah'ın yeryüzünü yaratma ve düzenleme kudretini vurgulamaktadır. Ayet, 'döşemek' fiili üzerinden yeryüzünün insan yaşamına elverişli kılınmasını ve bu yaratılışın mükemmelliğini ifade ederken, 'döşeyiciler' kelimesiyle de Allah'ın bu eylemdeki eşsizliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"وَٱلْأَرْضَ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, üzerinde yaşanılan ve Allah tarafından döşenip düzenlenmiş olan gezegen.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz (أرض), üzerinde durulan ve yeryüzü olarak bilinen cisimdir. Kur'an'da genellikle göklerin zıddı olarak kullanılır ve Allah'ın kudretinin bir nişanesi olarak yaratılışına vurgu yapılır. Bu ayette, Allah'ın yeryüzünü insan yaşamına uygun hale getirme eyleminin nesnesi olarak geçmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Arz (أرض), Kur'an'da hem belirli bir gezegen olan yeryüzünü hem de genel olarak toprağı ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın yeryüzünü bir döşek gibi yayarak canlıların yaşaması için elverişli kıldığını anlatır, bu da onun yaratılışındaki hikmeti gösterir."}]},{"word":"فَرَشْنَـٰهَا","root":"ف ر ش","rootLatin":"f-r-ş","meaning":"Onu (yeryüzünü) yaydık, döşedik; yaşamaya elverişli hale getirdik.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Feraşnâhâ (فرشناها), yeryüzünü yaydık, düzledik demektir. Bu, dağlar ve vadilerle birlikte, üzerinde yaşanabilecek ve tarım yapılabilecek şekilde genişletilmesi ve düzenlenmesi anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yeryüzünü insan ve diğer canlılar için bir yaşam alanı olarak hazırladığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Feraşnâhâ (فرشناها) ifadesi, yeryüzünü bir döşek gibi serdik, yaydık anlamındadır. Bu, yeryüzünün düz ve yaşanabilir kılınması mecazıdır. Allah'ın bu eylemi, yeryüzünün canlılar için bir mesken ve geçim kaynağı olmasını sağlamıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"F-r-ş kökünden türeyen 'feraşnâhâ' fiili, Kur'an'da yeryüzünün yaratılışındaki düzen ve uyumu ifade eder. Yeryüzünün 'döşenmesi', onun insan yaşamına uygun, istikrarlı ve verimli kılınması anlamına gelir. Bu, Allah'ın yaratıcılığının ve lütfunun bir göstergesidir."}]},{"word":"فَنِعْمَ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"Ne güzel, ne hoş, övgüye değer bir şekilde.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ni'me (نعم), övgü ve takdir ifade eden bir fiildir. Bu ayette 'feni'me' şeklinde gelerek, Allah'ın yeryüzünü döşeme eyleminin ne kadar mükemmel ve kusursuz olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın fiilinin yüceliğini ve eşsizliğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ni'me (نعم), bir şeyin güzelliğini, iyiliğini ve mükemmelliğini ifade etmek için kullanılan bir övgü fiilidir. Ayetteki 'feni'me', Allah'ın yeryüzünü döşeme eyleminin en üst düzeyde bir güzellik ve ustalıkla yapıldığını gösterir, bu da O'nun yaratıcılığının eşsizliğine işaret eder."}]},{"word":"ٱلْمَـٰهِدُونَ","root":"م ه د","rootLatin":"m-h-d","meaning":"Döşeyiciler, yayıcılar, düzenleyiciler; burada Allah'ın kendisini nitelediği bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mehd (مهد), bir şeyi yaymak, düzeltmek ve rahat bir hale getirmek anlamına gelir. 'El-Mâhidûn' (الماهدون) ise bu eylemi gerçekleştirenlerdir. Ayette, Allah'ın kendisini 'en güzel döşeyiciler' olarak nitelemesi, yeryüzünü canlılar için en uygun ve rahat bir yaşam alanı olarak yarattığını ve bu yaratılışta eşsiz olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"M-h-d kökü, bir şeyi düzlemek, yaymak ve beşik gibi rahat bir yer haline getirmek anlamlarını taşır. 'El-Mâhidûn' kelimesi, Allah'ın yeryüzünü canlıların yaşaması için bir beşik gibi hazırlayan, düzenleyen ve kolaylaştıran sıfatını ifade eder. Bu, Allah'ın yaratılışındaki merhamet ve hikmeti vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"El-Mâhidûn (الماهدون), yeryüzünü döşeyenler, onu düz ve yaşanılır kılanlardır. Bu ayette Allah, yeryüzünü en güzel şekilde döşediğini ve bu konuda eşsiz olduğunu ifade ederek, yaratılışındaki kudret ve mükemmelliği ortaya koymaktadır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeryüzünü"},{"position":2,"surface":"فَرَشْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ش","rootLatin":"f-r-sh","lemma":"فَرَشَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaydık, döşedik"},{"position":2,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olarak fiile bitiştiği için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":3,"surface":"نِعْمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Medih Fiili)","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne güzeldir"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَاهِدُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-ه-د","rootLatin":"m-h-d","lemma":"مَاهِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiil-i medhin fâili olduğu için merfû","gloss":"döşeyiciler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zâriyât Sûresi** · *51/48*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/48*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/48*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *51/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *51/48*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *51/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/48*