# Zâriyât Sûresi, 49. Âyet (51:49)

> وَمِن كُلِّ شَىْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

*Vemin kulli şey-in ḣalaknâ zevceyni le'allekum teżekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Düşünüp ibret alasınız diye her şeyden (erkekli dişili) iki eş yarattık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/49

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zâriyât Suresi 49. ayet, Allah'ın yaratılışındaki çiftler prensibini vurgulayarak insanları tefekküre davet etmektedir. Ayet, 'her şeyin çift yaratılması' ve 'ibret alma' kavramları etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"شَىْءٍ","root":"ش ي ء","rootLatin":"ş-y-'-","meaning":"Ayette, Allah'ın yarattığı evrendeki her bir varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şey' kelimesinin var olan veya var olabilecek her şeyi kapsadığını belirtir. Bu ayette ise Allah'ın kudretinin tecellisi olarak varlık âlemindeki tüm unsurları ifade etmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'şey'in hem mevcut olanı hem de zihinde tasavvur edilebilen her şeyi ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'külli şey'in' ifadesi, yaratılışın kapsamlılığını ve Allah'ın her şeye gücünün yettiğini vurgular."}]},{"word":"خَلَقْنَا","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah'ın yoktan var etme, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'halk' kelimesinin 'takdir etmek, ölçüyle yapmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın her şeyi belirli bir düzen ve hikmetle, çiftler halinde yaratmasını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk'ın, bir şeyi yoktan var etmek veya bir şeyi başka bir şeyden ölçülü bir şekilde meydana getirmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'halaknâ' fiili, Allah'ın yaratma kudretinin ve her şeyi bir hikmetle var etmesinin altını çizer."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve evrendeki her şeyin O'nun iradesiyle var olduğunu gösteren merkezi bir kavram olduğunu vurgular. Ayetteki kullanımı, bu yaratılışın 'çiftler' prensibi üzerine kurulu olduğunu belirtir."}]},{"word":"زَوْجَيْنِ","root":"ز و ج","rootLatin":"z-v-c","meaning":"Ayette, her şeyin karşıtıyla, tamamlayıcısıyla veya eşiyle birlikte yaratıldığını ifade eden 'çiftler' anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zevc' kelimesinin 'benzer, eş, karşıt' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette, yaratılıştaki ikiliği, zıtlıkları ve tamamlayıcılıkları ifade ederek Allah'ın kudretine işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zevc'in hem erkek ve dişi gibi eşleri hem de bir şeyin benzerini veya karşıtını ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'zevceyn' ifadesi, evrendeki her varlığın bir eşi, karşıtı veya tamamlayıcısı olduğunu, bu ikiliğin yaratılışın temel bir prensibi olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zevc' kelimesinin Kur'an'da sadece biyolojik çiftleri değil, aynı zamanda zıtlıkları (gece-gündüz, iyi-kötü) ve tamamlayıcı unsurları da kapsadığını belirtir. Ayetteki 'zevceyn' kullanımı, yaratılışın bu geniş anlamdaki ikili yapısını vurgular."}]},{"word":"تَذَكَّرُونَ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Ayette, Allah'ın yaratılışındaki deliller üzerinde düşünerek ibret almak, öğüt almak ve hakikati hatırlamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'zikr'in 'hatırlamak, anmak, öğüt almak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tezekkür' fiili, Allah'ın yaratılışındaki çiftler prensibini gözlemleyerek O'nun kudretini ve birliğini idrak etmeye yöneliktir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tezekkür'ün, unutulan bir şeyi hatırlamak veya bir şeyi düşünerek idrak etmek olduğunu ifade eder. Bu ayette, yaratılıştaki deliller üzerinde düşünerek Allah'ın varlığını ve birliğini hatırlama, O'ndan öğüt alma amacını taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' ve türevlerinin Kur'an'da Allah'ın ayetleri üzerinde tefekkür etme, O'nun varlığını ve kudretini hatırlama eylemini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'tezekkerûn' ifadesi, yaratılışın mucizeleri aracılığıyla insanları Allah'a yönelmeye ve O'nun mesajını anlamaya davet eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":2,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":3,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":5,"surface":"زَوْجَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-w-j","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çift"},{"position":6,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Temenni","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":7,"surface":"تَذَكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"ḏ-k-r","lemma":"تَذَكَّرَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ibret alırsınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/49*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/49*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/49*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/49*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/49*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/49*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/49*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *51/49*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/49*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/49*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/49*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/49*