# Zâriyât Sûresi, 52. Âyet (51:52)

> كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُوا۟ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ

*Keżâlike mâ etâ-lleżîne min kablihim min rasûlin illâ kâlû sâhirun ev mecnûn(un)*

**Meal (Diyanet):** İşte böyle! Onlardan öncekilere hiçbir peygamber gelmemişti ki, "O bir büyücüdür" yahut "bir delidir" demiş olmasınlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/52

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zâriyât Suresi 52. ayet, önceki ümmetlerin peygamberlere karşı takındıkları olumsuz tavrı ve onları 'sihirbaz' veya 'deli' olarak nitelemelerini ele almaktadır. Bu ayet, peygamberlerin tebliğlerinin inkarcılar tarafından nasıl çarpıtıldığını ve reddedildiğini dilbilimsel bir perspektiften ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَتَىٰ","root":"أ ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Bir yere veya bir kimseye ulaşmak, gelmek anlamındadır ve ayette peygamberin ümmetine gelmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'etâ' kelimesinin 'gelmek, ulaşmak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ etâ' ifadesi, peygamberlerin ümmetlerine tebliğ için gelmelerini, onlara ulaşmalarını vurgular. Bu, sadece fiziksel bir geliş değil, aynı zamanda ilahi mesajın ulaştırılması anlamını da taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'etâ' fiilinin Kur'an'da bazen 'vuku bulmak, meydana gelmek' anlamında da kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise peygamberin kavmine gelmesi, yani tebliğ vazifesinin fiilen gerçekleşmesi anlamındadır. Bu geliş, inkarcılar için bir imtihan vesilesi olmuştur."}]},{"word":"رَّسُولٍ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara mesaj iletmek üzere gönderilen elçi, peygamber demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'resûl' kelimesinin 'bir mesajla gönderilen kişi' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'min resûlin' ifadesi, önceki ümmetlere gönderilen her bir peygamberin, Allah'ın mesajını taşıyan bir elçi olduğunu ve bu elçilerin inkarcılar tarafından nasıl karşılandığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'resûl' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Peygamber, Allah ile insanlar arasında bir aracıdır ve ilahi iradeyi tebliğ eder. Ayetteki bağlamda, 'resûl'ün getirdiği mesajın, inkarcılar tarafından 'sihirbazlık' veya 'delilik' olarak nitelendirilmesi, tebliğin reddedilme biçimini gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'resûl' kelimesinin 'gönderilen' manasına geldiğini ve Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerini ve yasaklarını insanlara ulaştıran peygamberler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'resûl'ün gelişi, ilahi bir uyarının ve hidayet çağrısının temsilidir."}]},{"word":"قَالُوا۟","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Söylemek, demek anlamına gelir ve ayette inkarcıların peygamberler hakkında sarf ettikleri sözleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kavl' kelimesinin 'söz, ifade' anlamına geldiğini ve 'kâlû' fiilinin ise 'söylediler, dediler' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kâlû' ifadesi, önceki ümmetlerin peygamberlere karşı açıkça dile getirdikleri ithamları ve reddiyeleri vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kavl' kökünün Kur'an'da geniş bir kullanım alanına sahip olduğunu ve sadece sözlü ifadeyi değil, aynı zamanda bir duruşu ve inancı da yansıtabileceğini belirtir. Bu ayetteki 'kâlû', inkarcıların peygamberlere karşı takındıkları düşmanca tavrın sözlü ifadesidir."}]},{"word":"سَاحِرٌ","root":"س ح ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Sihir yapan, büyücü anlamına gelir ve ayette peygamberlere yöneltilen haksız bir ithamdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sihr' kelimesinin 'gerçeği batıl göstermek, aldatmak' anlamına geldiğini ve 'sâhir'in de bu işi yapan kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 'sâhir' ithamı, peygamberlerin mucizelerini ve tebliğlerini küçümsemek, onları olağanüstü bir aldatmaca olarak göstermek amacıyla kullanılmıştır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sihr'in genellikle göz boyama ve hakikati gizleme eylemi olduğunu ifade eder. Ayetteki 'sâhir' nitelemesi, inkarcıların peygamberlerin getirdiği ayetleri ve delilleri, gerçek dışı ve aldatıcı birer büyü olarak görme eğilimini yansıtır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sihr' kavramının Kur'an'da genellikle peygamberlerin mucizelerini reddetmek için kullanılan bir argüman olduğunu belirtir. İnkarcılar, peygamberlerin getirdiği ilahi mesajı ve mucizeleri, akıl ve mantık dışı bir 'sihir' olarak yaftalayarak kendi inkarlarını meşrulaştırmaya çalışmışlardır."}]},{"word":"مَجْنُونٌ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Cinlenmiş, aklını yitirmiş, deli anlamına gelir ve peygamberlere yöneltilen bir diğer haksız ithamdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cünûn' kelimesinin 'aklın örtülmesi, gizlenmesi' anlamına geldiğini ve 'mecnûn'un da aklı örtülmüş, deli kimse olduğunu belirtir. Ayetteki 'mecnûn' ithamı, peygamberlerin tebliğlerini ve davetlerini akıl dışı, saçma ve delilik olarak nitelendirme çabasını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mecnûn' kelimesinin Kur'an'da bazen 'cinlerin etkisi altında olan' anlamında da kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanım, inkarcıların peygamberlerin sözlerini ve davranışlarını normal dışı, hatta şeytani bir etki altında gerçekleşmiş gibi gösterme gayretini yansıtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'cünûn'un aklın perdelenmesi hali olduğunu ve 'mecnûn'un da bu haldeki kişi olduğunu açıklar. Ayetteki 'mecnûn' nitelemesi, peygamberlerin getirdiği hakikatleri kabul etmek istemeyenlerin, onları akıl ve mantık sınırları dışında görerek reddetme biçimini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","musrikler","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve İşaret İsmi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَذَٰلِكَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf ve işaret ismi olduğu için mebnî","gloss":"işte böyle"},{"position":2,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gelmedi"},{"position":3,"surface":"أَتَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, ism-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":6,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr, zamir olduğu için mebnî","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"herhangi bir"},{"position":8,"surface":"رَّسُولٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"peygamber"},{"position":9,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisnâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":10,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":11,"surface":"سَاحِرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ح-ر","rootLatin":"s-h-r","lemma":"سَاحِر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâlu fiilinin mef'ûlün bihi (makûl-i kavl) olduğu için mahallen mansûb, haber olduğu için lafzen merfû","gloss":"sihirbaz"},{"position":12,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":13,"surface":"مَجْنُونٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"مَجْنُون","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"deli"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'minûn Sûresi** · *51/52*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/52*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/52*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/52*
- **Mü'minûn Sûresi** · *51/52*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/52*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/52*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/52*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/52*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/52*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/52*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *51/52*