# Zâriyât Sûresi, 7. Âyet (51:7)

> وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلْحُبُكِ

*Ve-ssemâ-i żâti-lhubuk(i)*

**Meal (Diyanet):** (7-8) Yollara (yıldızların dolaştığı yörüngelere) sahip göğe andolsun ki, muhakkak siz, (peygamber hakkında) çelişkili sözler söylüyorsunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/51/7

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zâriyât Suresi'nin 7. ayeti, 'el-hubuk' kelimesi üzerinden göğün düzenli ve yörüngeli yapısına dikkat çekerek, Allah'ın yaratma kudretine ve evrendeki intizama yemin etmektedir. Bu kavram, göğün çok katmanlı, sağlam ve estetik görünümünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱلسَّمَآءِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Yücelik ve yükseklik anlamlarını içeren, yedi kat olarak tasavvur edilen gök.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâ kelimesi, 'sümuvv' kökünden türemiş olup, yüksek ve yüce olan her şey için kullanılır. Kur'an'da genellikle yeryüzünün üstündeki gök kubbe ve bazen de yağmurun geldiği yer anlamında geçer. Bu ayette ise, yörüngeleri barındıran, düzenli ve sağlam yapısıyla dikkat çeken kozmik gök anlamındadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Semâ, 'yüksek olmak' fiilinden türemiştir ve yeryüzüne göre yüksekte olan her şeye denir. Kur'an'da hem maddi gök cisimlerini hem de manevi mertebeleri ifade edebilir. Zâriyât 7'de ise, 'zâti'l-hubuk' ifadesiyle birlikte, yaratılışındaki mükemmelliğe işaret eden somut gök anlamında kullanılmıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'semâ' kavramı, sadece fiziksel bir varlık olmanın ötesinde, Allah'ın kudretinin ve azametinin bir göstergesi olarak sunulur. Genellikle yeminlerde kullanılması, onun önemini ve Allah'ın varlığına delil oluşunu pekiştirir. Bu ayette de 'zâti'l-hubuk' ile nitelenerek, yaratılışındaki mucizevi düzen vurgulanır."}]},{"word":"ذَاتِ","root":"ذ و و","rootLatin":"z-v-v","meaning":"Sahip olma, nitelikli olma anlamını taşıyan, bir şeye aidiyeti veya onunla birlikte bulunmayı ifade eden kelime.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zât kelimesi, 'sahip olan, malik olan' anlamında kullanılır. Burada 'es-semâi zâti'l-hubuk' ifadesi, göğün 'hubuk' (yörüngeler, yollar) özelliğine sahip olduğunu, bu niteliği taşıdığını belirtir. Yani gök, bu yörüngelerle birlikte var olan bir varlıktır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zât, bir şeyin kendisi, özü ve niteliği anlamlarına gelir. 'Zâtî'l-hubuk' terkibinde ise, göğün 'hubuk' ile nitelendiğini, bu özelliğin göğün ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade eder. Göğün yörüngelere sahip oluşu, onun temel bir vasfıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zât kelimesi, bir varlığın mahiyetini, özünü veya bir şeye sahip oluşunu gösterir. Ayetteki kullanımı, göğün 'hubuk' ile nitelendiğini, bu niteliğin göğün varoluşsal bir özelliği olduğunu vurgular. Bu, göğün rastgele değil, belirli bir düzen içinde yaratıldığını ima eder."}]},{"word":"ٱلْحُبُكِ","root":"ح ب ك","rootLatin":"h-b-k","meaning":"Göğün düzenli yörüngeleri, yolları, sağlam ve güzel dokusu veya katmanları.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"el-Hubuk kelimesi, 'el-hubuk' (dokuma, örgü) kelimesinden gelir. Göğün 'zâti'l-hubuk' olması, onun dokunmuş gibi sağlam, düzenli ve güzel yollara sahip olduğunu ifade eder. Tıpkı bir kumaşın dokusundaki düzen gibi, gökte de yolların ve yörüngelerin düzenli olduğu anlamına gelir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hubuk, 'ihbâk' (sağlamlaştırmak, sıkılaştırmak) fiilinden türemiştir. Göğün 'hubuk' sahibi olması, onun sağlam, düzenli, güzel ve birbirine kenetlenmiş yollara, yörüngelere sahip olduğunu gösterir. Bu, göğün yaratılışındaki mükemmelliği ve intizamı vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"el-Hubuk, 'hubketü'ş-şa'r' (saçın örgüsü) gibi, bir şeyin düzenli, sıkı ve güzel bir şekilde örülmesi anlamına gelir. Ayetteki 'zâti'l-hubuk' ifadesi, göğün yollarının, yörüngelerinin veya katmanlarının birbirine geçmiş, sağlam ve estetik bir düzene sahip olduğunu anlatır. Bu, göğün sadece geniş bir boşluk değil, aynı zamanda karmaşık bir yapıya sahip olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'hubuk' gibi kelimeler, evrenin rastgele değil, ilahi bir düzen ve amaç doğrultusunda yaratıldığını vurgulamak için kullanılır. Göğün 'hubuk' sahibi olması, onun mükemmel bir mühendislikle inşa edildiğini, içinde belirli yörüngelerin ve yolların bulunduğunu, bu sayede kozmik düzenin sağlandığını ifade eder. Bu, Allah'ın yaratma kudretinin bir delilidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, yemin olsun ki"},{"position":1,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gök"},{"position":2,"surface":"ذَاتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-و-ت","rootLatin":"z-w-t","lemma":"ذَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"sahip olan, içeren"},{"position":3,"surface":"ٱلْحُبُكِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ب-ك","rootLatin":"h-b-k","lemma":"حُبُك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yörüngeler, yollar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zâriyât Sûresi** · *51/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *51/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *51/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *51/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *51/7*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/7*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/7*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/7*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/7*
- **Zâriyât Sûresi** · *51/7*