# Necm Sûresi, 19. Âyet (53:19)

> أَفَرَءَيْتُمُ ٱللَّـٰتَ وَٱلْعُزَّىٰ

*Eferaeytumu-llâte vel'uzzâ*

**Meal (Diyanet):** (19-20) Lat ve Uzza'ya ve diğer üçüncüsü Menat'a ne dersiniz?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/53/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Necm Suresi'nin 19. ayeti, müşriklerin taptığı putları sorgulayarak onların ilahlık iddialarını reddetmeyi amaçlar. Ayet, 'gördünüz mü, düşündünüz mü?' anlamındaki bir soruyla, bu putların gerçek mahiyetini idrak etmeye davet eder ve onların ilahlık vasfından yoksun olduğunu ima eder.","keyConcepts":[{"word":"أَفَرَءَيْتُمُ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Burada 'gördünüz mü, düşündünüz mü, haber verir misiniz?' anlamında, muhatabı sorgulamaya ve idrak etmeye sevk eden bir ifadedir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رأى' fiilinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi, düşünmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, müşriklerin taptıkları putların hakikatini düşünmeye, onların ilahlık vasfından yoksun olduğunu anlamaya yönelik bir teşviktir. (s. 350)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أفرأيتم' ifadesinin 'أخبروني' (bana haber verin) anlamında kullanıldığını belirtir. Bu bağlamda, müşriklerden taptıkları putların ne gibi bir güce sahip olduğunu, ilahlık vasfını nereden aldıklarını açıklamaları istenmektedir. (c. 2, s. 239)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'görme' fiillerinin sadece fiziksel algıyı değil, aynı zamanda 'anlama', 'idrak etme' ve 'gerçeği kavrama' anlamlarını da taşıdığını vurgular. Bu ayetteki 'أفرأيتم' de, putların gerçekte ne olduğunu 'idrak etme' çağrısıdır. (s. 125)"}]},{"word":"ٱللَّـٰتَ","root":"ل ت ت","rootLatin":"l-t-t","meaning":"Cahiliye döneminde Taif'te tapılan, Kâbe'nin sağında bulunan, beyaz bir kaya parçası olduğuna inanılan dişi bir putun adıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, Lat'ın Taif'te Sakîf kabilesinin taptığı bir put olduğunu ve isminin 'Allah' kelimesinden türetildiğini, dişil bir formda olduğunu belirtir. Bu, müşriklerin Allah'a kız çocukları isnat etme inancıyla ilişkilidir. (s. 423)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, Lat'ın 'Allah' isminden türetilmiş dişil bir put olduğunu ve cahiliye Araplarının onu yücelttiğini ifade eder. Ayetteki sorgulama, bu putun ilahlık vasfından yoksunluğunu ortaya koymayı hedefler. (s. 296)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, Lat'ın Taif'te Sakîf kabilesinin taptığı, beyaz bir kaya olduğunu ve isminin 'el-İlah' kelimesinden türetildiğini belirtir. Bu put, müşriklerin Allah'a ortak koşma ve O'na kız çocukları isnat etme sapkınlığının bir sembolüdür. (c. 4, s. 381)"}]},{"word":"وَٱلْعُزَّىٰ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Cahiliye döneminde Mekke yakınlarında tapılan, Gatafan kabilesinin putu olan, üç ağaçtan oluştuğuna inanılan dişi bir putun adıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'العزى' kelimesinin 'العزيز' (üstün, güçlü) isminden türetilmiş dişil bir put olduğunu ve müşriklerin ona taptığını belirtir. Ayet, bu putun da Lat gibi ilahlık vasfından yoksun olduğunu vurgular. (s. 556)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, Uzza'nın Mekke ile Taif arasında, Nahle vadisinde bulunan, Gatafan kabilesinin taptığı bir put olduğunu ve isminin 'el-Azîz'den geldiğini ifade eder. Ayetteki sorgulama, bu putun da ilahlık iddiasının temelsizliğini ortaya koyar. (c. 2, s. 239)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, Uzza'nın 'el-Azîz' isminden türetilmiş bir put olduğunu ve cahiliye Araplarının ona taparak Allah'a ortak koştuklarını belirtir. Bu ayet, onların bu batıl inançlarını sorgulamaya davet eder. (s. 627)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"رَءَيْتُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-ʾ-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördünüz mü?"},{"position":2,"surface":"ٱللَّـٰتَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Alem","root":"ل-ت-ت","rootLatin":"l-t-t","lemma":"اللَّات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Lat'ı"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱلْعُزَّىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Alem","root":"ع-ز-و","rootLatin":"ʿ-z-w","lemma":"الْعُزَّى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"Uzza'yı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Hac Sûresi** · *53/19*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Hac Sûresi** · *53/19*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19-20*
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/19-20*