# Necm Sûresi, 2. Âyet (53:2)

> مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَىٰ

*Mâ dalle sâhibukum vemâ ġavâ*

**Meal (Diyanet):** (1-2) Battığı zaman yıldıza andolsun ki, arkadaşınız (Muhammed haktan) sapmadı ve azmadı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/53/2

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Necm Suresi'nin 2. ayeti, Hz. Muhammed'in peygamberlik vasfını ve getirdiği mesajın doğruluğunu vurgulamaktadır. Ayet, 'sapma' ve 'azma' kavramları üzerinden, peygamberin hem zihinsel hem de ahlaki olarak doğru yolda olduğunu ifade ederken, bu kavramların dilbilimsel kökenleri ve Kur'an'daki kullanımları derin anlamlar taşımaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ضَلَّ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan ayrılmak, şaşırmak, hedefi kaybetmek anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dalle' kelimesini 'doğru yoldan sapmak, hedeften şaşmak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. Muhammed'in peygamberlik misyonunda ve getirdiği vahiyde hakikatten uzaklaşmadığını, şaşırmadığını ifade eder. Bu, onun akli ve fikri olarak doğru yolda olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dalle' kelimesinin mecazi anlamlarına dikkat çeker. Ayetteki kullanımıyla, peygamberin kendi hevasına göre hareket etmediğini, vahyin dışına çıkmadığını ve dolayısıyla 'sapmadığını' belirtir. Bu, peygamberin sözlerinin ve eylemlerinin ilahi bir rehberliğe dayandığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dalâl' (ضلال) kavramının Kur'an'da genellikle 'doğru yolu kaybetme, hakikatten uzaklaşma' anlamında kullanıldığını belirtir. Necm 2'deki 'mâ dalle' ifadesi, peygamberin bu tür bir sapmaya düşmediğini, aksine ilahi rehberlik altında doğru yolda olduğunu vurgular."}]},{"word":"صَاحِبُكُمْ","root":"ص ح ب","rootLatin":"s-h-b","meaning":"Birine eşlik eden, arkadaşlık eden, dost olan kişi anlamına gelir ve burada Hz. Muhammed'i ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sâhib' kelimesinin 'uzun süre birlikte olan, arkadaşlık eden' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'sâhibukum' ifadesi, Mekke müşriklerinin Hz. Muhammed'i çocukluklarından beri tanıdıklarını, onunla uzun yıllar birlikte yaşadıklarını ve ahlakını bildiklerini ima eder. Bu, onun peygamberlik iddiasının yabancı bir durum olmadığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sâhib' kelimesinin 'bir şeyle sürekli beraber olan, ona eşlik eden' anlamını vurgular. Ayetteki 'sâhibukum' ifadesi, Hz. Muhammed'in kendi toplumları içinde bilinen, tanınan ve güvenilen bir kişi olduğunu, dolayısıyla onun hakkında söylenen 'sapma' ve 'azma' iddialarının temelsiz olduğunu belirtir."}]},{"word":"غَوَىٰ","root":"غ و ي","rootLatin":"ğ-v-y","meaning":"Azmak, doğru yoldan çıkmak, heva ve hevesine uymak, sapkınlığa düşmek anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğavâ' kelimesini 'doğru yolu bilmesine rağmen ondan sapmak, heva ve hevesine uymak' olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ ğavâ' ifadesi, Hz. Muhammed'in bilerek ve isteyerek doğru yoldan ayrılmadığını, kendi arzu ve isteklerine göre hareket etmediğini, aksine ilahi vahye tabi olduğunu vurgular. Bu, onun ahlaki ve iradi olarak doğru yolda olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ğavâ' kelimesinin 'aklı ve iradesiyle sapkınlığa düşmek' anlamını taşıdığını belirtir. Necm 2'deki kullanımıyla, peygamberin kendi nefsani arzularına kapılarak veya şeytani vesveselere uyarak doğru yoldan çıkmadığını, aksine ilahi bir koruma altında olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ğayy' (غَيّ) kökünden türeyen 'ğavâ' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'bilinçli sapkınlık, azgınlık' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ ğavâ' ifadesi, peygamberin bu tür bir bilinçli sapkınlığa düşmediğini, aksine ilahi rehberliğe tam bir teslimiyetle uyduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","vahiy-kuran","sidk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"ضَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَّ","form":"Fa'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saptı"},{"position":3,"surface":"صَاحِبُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ح-ب","rootLatin":"s-h-b","lemma":"صَاحِب","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"arkadaş"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":5,"surface":"غَوَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-و-ي","rootLatin":"gh-w-y","lemma":"غَوَىٰ","form":"Fa'ala","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"azdı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/1-18*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/1-18*
- **Mü'minûn Sûresi** · *53/1-4*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/2*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/1-18*