# Necm Sûresi, 23. Âyet (53:23)

> إِنْ هِىَ إِلَّآ أَسْمَآءٌ سَمَّيْتُمُوهَآ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَـٰنٍ ۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَمَا تَهْوَى ٱلْأَنفُسُ ۖ وَلَقَدْ جَآءَهُم مِّن رَّبِّهِمُ ٱلْهُدَىٰٓ

*İn hiye illâ esmâun semmeytumûhâ entum ve âbâukum mâ enzela(A)llâhu bihâ min sultân(in)(c) in yettebi'ûne illâ-zzanne vemâ tehvâ-l-enfus(u)(s) ve lekad câehum min rabbihimu-lhudâ*

**Meal (Diyanet):** Onlar ancak sizin ve atalarınızın (ilah edindiğiniz şeylere) taktığınız isimlerdir. Allah, onlar hakkında hiçbir delil indirmemiştir. Onlar (putperestler) yalnız zanna ve nefislerin arzusuna tabi oluyorlar. Andolsun ki, kendilerine, Rableri katından yol gösterici gelmiştir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/53/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Necm Suresi 23. ayet, müşriklerin taptığı putların ilahlık vasfını reddederken, bu isimlendirmelerin temelsizliğini ve insanların zanlarına dayandığını vurgular. Ayet, hakikatin Allah'tan gelen hidayetle ortaya konduğunu belirtir.","keyConcepts":[{"word":"أَسْمَاءٌ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Bu kelime, ilahlık atfedilen varlıklara verilen, ancak gerçekte bir karşılığı olmayan isimleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî'ye göre 'ism' (çoğulu esmâ), bir şeyin hakikatini veya mahiyetini gösteren lafızdır. Ancak bu ayetteki kullanımı, hakikati olmayan, sadece zanna dayalı uydurma adlandırmaları ifade eder. Yani, putlara verilen 'ilah' isimleri, onların gerçek mahiyetini yansıtmaz, aksine bir yanılgıyı temsil eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'esmâ' kelimesinin bu bağlamda, müşriklerin kendi zanlarıyla uydurdukları ve Allah'ın hiçbir delil indirmediği varlıklara verdikleri isimler olduğunu belirtir. Bu isimler, ilahlık vasfını taşımayan şeylere atfedilmiştir."}]},{"word":"سَمَّيْتُمُوهَا","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Bu fiil, putlara ilahlık vasfı atfederek isimler vermeyi, yani onları isimlendirmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semmeytümûhâ' ifadesinin, 'siz onlara bu isimleri verdiniz' anlamına geldiğini ve bu isimlerin Allah tarafından değil, insanlar tarafından uydurulduğunu vurgular. Bu, putların ilahlık vasfının kaynağının ilahi değil, beşeri olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, bu fiilin mecazi olarak, 'onlara ilahlık vasfı atfettiniz' anlamında kullanıldığını belirtir. Yani, sadece bir isim vermek değil, aynı zamanda o ismin gerektirdiği bir konumu ve gücü de atfetmek söz konusudur ki bu, ayette reddedilen bir durumdur."}]},{"word":"سُلْطَـٰنٍ","root":"س ل ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Bu kelime, putların ilahlığına dair Allah tarafından indirilmiş hiçbir delil, kanıt veya yetki olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sultân' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'hüccet, delil, burhan' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, müşriklerin putlara tapmaları için Allah tarafından indirilmiş hiçbir geçerli delil veya yetki bulunmadığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sultân' kavramının Kur'an'da 'otorite, güç, kanıt' gibi anlamlara geldiğini ve genellikle ilahi bir kaynağa dayanan meşruiyeti ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'mâ enzelellâhu bihâ min sultânin' ifadesi, putların ilahlığının ilahi bir meşruiyetten yoksun olduğunu açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"ٱلظَّنَّ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Bu kelime, kesin bilgiye dayanmayan, şüphe ve tahmine dayalı inançları ve varsayımları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'zann'ın, bir şeyin varlığına veya yokluğuna dair güçlü bir ihtimalin kalbe düşmesi olduğunu belirtir. Bu ayette ise, müşriklerin putlara tapmalarının kesin bilgiye değil, sadece zanna, yani temelsiz varsayımlara dayandığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zann'ın Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, hakikatten uzak, kesinlik taşımayan düşünce ve inançları ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette de müşriklerin inançlarının sağlam bir temele değil, sadece zanna dayandığına işaret eder."}]},{"word":"تَهْوَى","root":"ه و ي","rootLatin":"h-w-y","meaning":"Bu fiil, nefsin arzu ve isteklerine uymayı, heva ve heveslere tabi olmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hevâ'nın (fiili tehvâ) nefsin şehvet ve arzularına meyletmesi olduğunu belirtir. Bu ayette, müşriklerin putlara tapmalarının sadece zanlarına değil, aynı zamanda nefislerinin arzu ve isteklerine, yani kişisel eğilimlerine dayandığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hevâ' kelimesinin Kur'an'da genellikle kötü ve yanlış arzuları, nefsin sapkın eğilimlerini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'mâ tehve'l-enfus' ifadesi, müşriklerin inançlarının akli ve mantıki bir temelden ziyade, kişisel heves ve arzularının bir sonucu olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْهُدَىٰٓ","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Bu kelime, Allah tarafından gönderilen doğru yolu, rehberliği ve hakikati ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hüdâ'nın, doğru yola iletmek ve doğru yolu göstermek olduğunu belirtir. Bu ayette, müşriklerin zan ve hevalarına karşıt olarak, Allah'tan gelen kesin ve doğru rehberliği ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hüdâ' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'doğru yol, rehberlik, ilahi kılavuzluk' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'gelmiştir el-hüdâ' ifadesi, hakikatin zaten kendilerine ulaştığını, ancak onların zan ve hevalarına tabi olmayı tercih ettiklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","tevhid","hidayet-dalalet","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değildir","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"هِىَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":3,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"أَسْمَآءٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"اِسْم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"isimler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":5,"surface":"سَمَّيْتُمُوهَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَّىٰ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"adlandırdınız","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"أَنتُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Tekid olduğu için merfû","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Te'kîd"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"ءَابَآؤُكُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf olduğu için merfû","gloss":"babalarınız","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"مَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنْزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirmedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":11,"surface":"بِهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"سُلْطَـٰنٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-t","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"delil","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":14,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"يَتَّبِعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"uyarlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":16,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"ٱلظَّنَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zannı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":18,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf olduğu için mansûb","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":19,"surface":"تَهْوَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-و-ي","rootLatin":"h-w-y","lemma":"هَوَىٰ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ister","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":20,"surface":"ٱلْأَنفُسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"nefisler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":21,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"andolsun ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":22,"surface":"جَآءَهُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi onlara","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":22,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":23,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":24,"surface":"رَّبِّهِمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rableri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":24,"surface":"هِمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":25,"surface":"ٱلْهُدَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"hidayet","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İn"},{"position":2,"translit":"hiye"},{"position":3,"translit":"illâ"},{"position":4,"translit":"esmâun"},{"position":5,"translit":"semmeytumûhâ"},{"position":6,"translit":"entum"},{"position":7,"translit":"ve âbâukum"},{"position":8,"translit":"mâ"},{"position":9,"translit":"enzela"},{"position":10,"translit":"(A)llâhu"},{"position":11,"translit":"bihâ"},{"position":12,"translit":"min"},{"position":13,"translit":"sultân(in)(c)"},{"position":14,"translit":"in"},{"position":15,"translit":"yettebi'ûne"},{"position":16,"translit":"illâ"},{"position":17,"translit":"zzanne"},{"position":18,"translit":"vemâ"},{"position":19,"translit":"tehvâ"},{"position":20,"translit":"l-enfus(u)(s)"},{"position":21,"translit":"ve lekad"},{"position":22,"translit":"câehum"},{"position":23,"translit":"min"},{"position":24,"translit":"rabbihimu"},{"position":25,"translit":"lhudâ"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **2023 Umre Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53.sûre 19-26.âyetler*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/23*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/23*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/23*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/23*