# Necm Sûresi, 30. Âyet (53:30)

> ذَٰلِكَ مَبْلَغُهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱهْتَدَىٰ

*Żâlike meblaġuhum mine-l'ilm(i)(c) inne rabbeke huve a'lemu bimen dalle ‘an sebîlihi ve huve a'lemu bimeni-htedâ*

**Meal (Diyanet):** İşte onların ilimden ulaşabildikleri nokta! Şüphesiz senin Rabbin, yolundan sapanı daha iyi bilir. O, hidayete ereni de daha iyi bilir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/53/30

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Necm Suresi 30. ayet, insanın bilgi kapasitesinin sınırlılığına ve Allah'ın her şeyi kuşatan ilmine vurgu yapmaktadır. Ayet, 'bilgiye ulaşma' ve 'doğru yoldan sapma/hidayet bulma' kavramları üzerinden insanın acziyetini ve ilahi ilmin mutlaklığını ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"مَبْلَغُهُم","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Onların ulaşabildikleri son nokta, erişebildikleri seviye veya sınır anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'بلاغ' kelimesinin bir şeye ulaşmak, son noktasına varmak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'مَبْلَغُهُم' ifadesi, onların ilimdeki son sınırını, erişebildikleri en üst seviyeyi ifade eder. Bu, onların bilgisinin sınırlı olduğunu ve ötesine geçemeyeceklerini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'بلغ' fiilinin bir şeye varmak, ona erişmek anlamında kullanıldığını belirtir. 'مَبْلَغُهُم' ise onların ilimden ulaştıkları son noktayı, yani ilimlerinin nihayetini ifade eder. Bu, onların bilgisinin sınırlı ve eksik olduğunu gösterir."}]},{"word":"الْعِلْمِ","root":"ع-ل-م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilgi, idrak etme, bir şeyi olduğu gibi kavrama yeteneği anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'علم' kelimesini bir şeyi olduğu gibi idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'الْعِلْمِ' ise insanların sahip olduğu, sınırlı ve eksik olan bilgiyi ifade eder. Bu, Allah'ın ilmiyle karşılaştırıldığında insan bilgisinin ne kadar yetersiz olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ilm' kavramının genellikle Allah'a nispet edildiğinde mutlak ve kuşatıcı bir bilgiye işaret ettiğini, insanlara nispet edildiğinde ise sınırlı ve eksik bir bilgiye delalet ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'الْعِلْمِ' insanlara atfedilen sınırlı bilgiyi ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'علم' kelimesinin bir şeyi hakikatiyle bilmek ve idrak etmek olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda ise bu bilgi, müşriklerin veya genel olarak insanların dünya hayatına dair sınırlı ve yüzeysel bilgilerini ifade eder, ahiret ve gayb bilgisi dışındadır."}]},{"word":"ضَلَّ","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapmak, şaşırmak, kaybolmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ضَلَّ' fiilinin doğru yoldan ayrılmak, hakikatten uzaklaşmak anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'مَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ' ifadesi, Allah'ın belirlediği doğru yoldan sapan, şaşıran ve hakikatten uzaklaşan kimseleri ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ضلال' kelimesinin doğru yoldan sapmak, hedeften şaşmak olduğunu açıklar. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın yolundan ayrılan, hakikatten uzaklaşan ve bu sapıklığı kendi sınırlı bilgileriyle meşrulaştırmaya çalışanları ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle hidayetin zıttı olarak, doğru yoldan sapma, şaşkınlık ve hakikatten uzaklaşma anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ضَلَّ' fiili, Allah'ın mutlak ilmi karşısında insanların kendi sınırlı bilgileriyle düştükleri sapkınlığı vurgular."}]},{"word":"اهْتَدَىٰ","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu bulmak, hidayete ermek, rehberlik edilmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'هداية' kelimesinin lütuf ve incelikle doğru yola iletmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'مَنِ ٱهْتَدَىٰ' ifadesi, Allah'ın rehberliğiyle doğru yolu bulan, hakikate ulaşan ve bu sayede kurtuluşa eren kimseleri ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'هداية' kelimesinin doğru yolu göstermek ve ona ulaştırmak anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'اهْتَدَىٰ' fiili, Allah'ın ilmiyle doğru yolu bulan ve bu yolda sebat eden kişileri tanımlar, bu da Allah'ın her şeyi kuşatan ilminin bir tecellisidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hidayet' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi ve onları bu yola iletmesi anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'اهْتَدَىٰ' fiili, Allah'ın mutlak ilmi sayesinde kimin doğru yolu bulduğunu bildiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilim-hikmet","hidayet-dalalet","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî; mübteda konumunda merfû mahallen","gloss":"işte bu"},{"position":2,"surface":"مَبْلَغُهُم","pos":"isim","posDetail":"Masdar Mîmî","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"مَبْلَغ","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ulaştıkları seviye"},{"position":2,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُم","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onların"},{"position":3,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"ٱلْعِلْمِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bilgi"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":6,"surface":"رَبَّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbin"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"senin"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":8,"surface":"أَعْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَعْلَم","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"en iyi bilen"},{"position":9,"surface":"بِمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"kimse"},{"position":10,"surface":"ضَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saptı"},{"position":11,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":12,"surface":"سَبِيلِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yolu"},{"position":12,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُو","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onun"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":14,"surface":"أَعْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"أَعْلَم","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en iyi bilen"},{"position":15,"surface":"بِمَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":15,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"kimse"},{"position":16,"surface":"ٱهْتَدَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"اِهْتَدَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğru yola girdi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/30*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/30*
- **Kamer Sûresi** · *53/30*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/30*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/30*
- **Kamer Sûresi** · *53/30*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *53/29-30*
- **Sâffât Sûresi** · *53/30*
- **Enbiyâ Sûresi** · *53/30*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/30*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/30*
- **Sâffât Sûresi** · *53/30*