# Necm Sûresi, 39. Âyet (53:39)

> وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَـٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

*Ve-en leyse lil-insâni illâ mâ se'â*

**Meal (Diyanet):** İnsan için ancak çalıştığı vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/53/39

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Necm Suresi 39. ayet, insanın çabasının ve emeğinin karşılığını alacağını vurgulayan temel bir ilkeyi ortaya koymaktadır. Ayet, 'insan', 'çalışma' ve 'erişme' kavramları üzerinden bireysel sorumluluk ve adalet prensibini dilbilimsel bir derinlikle işlemektedir.","keyConcepts":[{"word":"لِلْإِنسَـٰنِ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu ayette 'insan' kelimesi, genel olarak insan türünü, yani her bir bireyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'insan' kelimesinin kökeninin 'üns' (yakınlık, alışkanlık) veya 'nisyan' (unutmak) olabileceğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, akıl ve irade sahibi, sorumluluk yüklenmiş varlık olarak insanı kasteder ve onun çabalarının karşılığını alacak yegane varlık olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının hem olumlu hem de olumsuz yönleriyle ele alındığını, ancak bu ayetteki bağlamda, kendi kaderini kendi çabalarıyla şekillendiren, irade sahibi bir varlık olarak öne çıktığını ifade eder. Ayet, insanın eylemlerinin doğrudan sonuçlarıyla yüzleşeceğini belirtir."}]},{"word":"مَا","root":"م ا","rootLatin":"m-a","meaning":"Bu ayette 'mâ' edatı, 'o şey ki' veya 'ne ise' anlamında, 'sâ' fiilinin mastarını niteleyen bir bağlaç olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ' edatının Kur'an'da farklı işlevlerde kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, 'ellezî' (o şey ki) anlamında olup, 'sâ' fiilinin ifade ettiği eylemin sonucunu veya kendisini işaret eder. Yani, insanın çabaladığı şeyin karşılığıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mâ'nın burada mastariyye olarak kullanıldığını, yani 'sâ' fiilini mastara çevirerek 'çalışması' veya 'çabası' anlamına geldiğini açıklar. Bu da ayetin 'insan için ancak kendi çalışması vardır' şeklinde anlaşılmasını sağlar."}]},{"word":"سَعَىٰ","root":"س ع ي","rootLatin":"s-'-y","meaning":"Bu ayette 'sa'â' fiili, bir hedefe ulaşmak için gösterilen çaba, gayret ve çalışmayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sa'â' fiilinin 'yürümek, koşmak, bir iş için gayret etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, insanın dünya hayatında ahiret için veya herhangi bir hedef için gösterdiği fiili çabayı ve emeği ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sa'y' kelimesinin 'bir hedefe ulaşmak için hızlı ve kararlı bir şekilde ilerlemek' anlamına geldiğini açıklar. Bu ayette, insanın kendi iradesiyle ortaya koyduğu her türlü fiili gayreti ve çalışmayı kapsar, pasif bir bekleyişi değil, aktif bir eylemi vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sa'y' kavramının Kur'an'da genellikle 'dünya hayatında yapılan işler, ameller' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, insanın ahirette karşılığını bulacağı amelleri ve çabaları ifade ederek, bireysel sorumluluğu ve amellerin karşılığının alınacağını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","dunya-ahiret-dengesi","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Tahfif Edilmiş Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":2,"surface":"لَّيْسَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ل-ي-س","rootLatin":"l-y-s","lemma":"لَيْسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"الْإِنسَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insan"},{"position":4,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şey"},{"position":6,"surface":"سَعَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ع-ي","rootLatin":"s-'-y","lemma":"سَعَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çalıştı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53. sure 39 - 40. ayette*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/39*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/39*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *53/39*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *53/39*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *53/39*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *53/39*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/39*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *53/39*
- **Zâriyât Sûresi** · *53/39*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *53/39*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *53/39*