# Necm Sûresi, 45. Âyet (53:45)

> وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوْجَيْنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلْأُنثَىٰ

*Ve ennehu ḣaleka-zzevceyni-żżekera vel-unśâ*

**Meal (Diyanet):** (45-46) Şüphesiz O, iki eşi, erkeği ve dişiyi, (rahme) atıldığında az bir sudan (meniden) yaratmıştır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/53/45

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Necm Suresi 45. ayet, Allah'ın yaratma kudretini ve bu yaratmanın temel prensiplerinden biri olan 'çiftler halinde yaratma' olgusunu vurgular. Ayet, özellikle insan neslinin devamını sağlayan erkek ve dişi çiftlerin yaratılışına odaklanarak ilahi kudretin mükemmelliğini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah'ın yoktan var etme, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi ölçüp biçmek, takdir etmek' olduğunu belirtir. Daha sonra bu anlam, 'yoktan var etmek' veya 'bir şeyi başka bir şeyden meydana getirmek' manasına genişlemiştir. Ayetteki 'خَلَقَ' fiili, Allah'ın erkek ve dişiyi, yani çiftleri, belirli bir düzen ve ölçü içinde yarattığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'halk' kelimesini 'bir şeyi misalsiz olarak icat etmek' veya 'bir şeyi takdir etmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın erkek ve dişi çiftleri, daha önce bir örneği olmaksızın, kendi iradesi ve kudretiyle var ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak yaratıcılığını ifade eden merkezi bir terim olduğunu belirtir. Bu ayette 'خَلَقَ' fiili, Allah'ın varlıkları, özellikle de canlıları, kendi iradesiyle ve benzersiz bir şekilde meydana getirme gücünü vurgular, bu da O'nun eşsizliğini gösterir."}]},{"word":"ٱلزَّوْجَيْنِ","root":"ز و ج","rootLatin":"z-v-j","meaning":"Birbirini tamamlayan, eşleşen veya karşıt olan iki şeyi ifade eden 'çiftler' anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zevc' kelimesinin 'eş' veya 'benzer' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ٱلزَّوْجَيْنِ' ifadesi, yaratılışın temelinde yatan ikilik prensibini, yani erkek ve dişinin birbirini tamamlayan iki parça olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zevc' kelimesinin hem 'eş' hem de 'tür' anlamına geldiğini ifade eder. Ayette 'ٱلزَّوْجَيْنِ' ifadesi, erkek ve dişinin bir türün iki farklı cinsiyeti olduğunu ve birbirleriyle eşleşerek neslin devamını sağladığını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zevc' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'eş, çift, benzer, tür' gibi anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'ٱلزَّوْجَيْنِ', yaratılışın temelinde yatan ikili yapıyı, yani erkek ve dişinin birbirini tamamlayan ve bir araya gelerek bir bütün oluşturan iki unsur olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلذَّكَرَ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Canlı varlıkların erkek cinsiyetini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zeker' kelimesinin bilinen anlamıyla 'erkek' olduğunu belirtir. Ayette 'ٱلذَّكَرَ' ifadesi, yaratılan çiftlerden birinin erkek cinsiyetine sahip olduğunu açıkça ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zeker' kelimesinin 'erkek' anlamına geldiğini ve 'ünsa'nın zıttı olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yarattığı çiftlerin cinsiyet ayrımını, yani erkek olanı vurgular."}]},{"word":"وَٱلْأُنثَىٰ","root":"أ ن ث","rootLatin":"ü-n-s","meaning":"Canlı varlıkların dişi cinsiyetini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ünsa' kelimesinin 'dişi' anlamına geldiğini ve 'zeker'in karşıtı olduğunu belirtir. Ayette 'وَٱلْأُنثَىٰ' ifadesi, yaratılan çiftlerden diğerinin dişi cinsiyetine sahip olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ünsa' kelimesinin 'dişi' anlamına geldiğini ve bu kelimenin Arapçada cinsiyet ayrımını belirtmek için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratılışındaki mükemmel düzeni ve her canlının neslinin devamı için dişi cinsiyetini de yarattığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","yaratilis","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":1,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ harfinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":3,"surface":"ٱلْزَّوْجَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-w-j","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"number":"Tesniye","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"خَلَقَ fiilinin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"iki çifti"},{"position":4,"surface":"ٱلذَّكَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"ḏ-k-r","lemma":"ذَكَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Bedel veya mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"erkeği"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلْأُنثَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-ث","rootLatin":"ʾ-n-ṯ","lemma":"أُنْثَىٰ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"dişiyi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/45*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/45*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/45*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *53/45*