# Kamer Sûresi, 25. Âyet (54:25)

> أَءُلْقِىَ ٱلذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنۢ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌ

*E-ulkiye-żżikru ‘aleyhi min beyninâ bel huve keżżâbun eşir(un)*

**Meal (Diyanet):** "Bizim aramızdan vahiy ona mı verildi? Hayır o, yalancının, şımarığın biridir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/54/25

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kamer Suresi 25. ayet, inkarcıların peygamberliğe ve vahye karşı takındıkları küçümseyici ve reddedici tavrı dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, 'zikr'in (vahiy) kime verildiği ve peygamberin 'yalancı' ve 'şımarık' olduğu iddiaları üzerinden inkarcıların psikolojisini ve dil kullanımını yansıtır.","keyConcepts":[{"word":"أُلْقِيَ","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-q-y","meaning":"Burada 'verildi, indirildi' anlamında kullanılmıştır, vahyin peygambere ulaştırılmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'el-İlkâ' kelimesini bir şeyi atmak, bırakmak veya ulaştırmak olarak açıklar. Ayetteki 'ülkıye' fiili, vahyin Allah tarafından peygambere 'bırakılması', yani indirilmesi ve tebliğ edilmesi anlamındadır. Bu, vahyin ilahi bir kaynaktan geldiğini ve peygamberin sadece bir aracı olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ülkıye' fiilinin mecazi olarak 'verildi, indirildi' anlamında kullanıldığını belirtir. Kur'an'da vahyin 'indirilmesi' için sıkça kullanılan bu ifade, inkarcıların 'nasıl olur da ona verilir?' şeklindeki itirazlarını daha iyi anlamamızı sağlar."}]},{"word":"ٱلذِّكْرُ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu ayette 'zikr', Allah'tan gelen vahyi, yani Kur'an'ı veya ilahi mesajı ifade eder.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, ancak temel olarak 'hatırlama', 'anma' ve 'ilahi mesaj' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'zikr', Allah'ın insanlara gönderdiği ilahi hatırlatıcı ve yol gösterici mesaj, yani vahiy anlamındadır. İnkar edenler, bu ilahi mesajın kendilerine değil de bir beşere verilmesini yadırgamaktadırlar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr'in hem kalple hem de dille hatırlama olduğunu, ayrıca 'şeref' ve 'kitap' anlamlarına da geldiğini ifade eder. Ayetteki 'zikr', özellikle Allah'tan gelen kutsal kitap ve ilahi öğüt anlamında kullanılmıştır. İnkar edenler, bu şerefli ve kutsal mesajın kendilerine değil de bir başkasına verilmesini sorgulamaktadırlar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zikr'in Kur'an'ın isimlerinden biri olduğunu ve 'şeref' anlamına da geldiğini belirtir. Bu ayette 'zikr', Allah'ın kelamı olan Kur'an'ı ifade etmekte olup, inkarcılar bu ilahi kelamın kendilerine değil de peygambere verilmesini bir 'ayrıcalık' olarak görüp reddetmektedirler."}]},{"word":"كَذَّابٌ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Çok yalancı, sürekli yalan söyleyen kişi anlamındadır ve peygamberi yalanla itham etmek için kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kezzâb' kelimesinin mübalağa sıfatı olduğunu ve 'çok yalan söyleyen' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, inkarcıların peygamberi sadece yalan söylemekle kalmayıp, sürekli ve ısrarla yalan uydurmakla suçladıklarını gösterir. Bu, onların peygambere olan düşmanlıklarının ve reddiyelerinin şiddetini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kezzâb'ın 'kâzib'den daha şiddetli bir yalanlama ifadesi olduğunu, yalanı meslek edinmiş kişiyi tanımladığını açıklar. Ayetteki bu kullanım, inkarcıların peygamberin getirdiği mesajı tamamen uydurma ve asılsız olarak gördüklerini, onun peygamberlik iddiasını kökten reddettiklerini vurgular."}]},{"word":"أَشِرٌ","root":"أ ش ر","rootLatin":"e-ş-r","meaning":"Şımarık, kibirli, azgın ve haddini aşan kişi anlamındadır; peygamberi küstahlıkla itham etmek için kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'eşir' kelimesinin 'şımarıklık, azgınlık, kibir' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, inkarcıların peygamberi, kendilerine göre haddini aşan, kibirli ve şımarık bir kişi olarak gördüklerini, bu yüzden onun peygamberlik iddiasını kabul etmediklerini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'eşer' kelimesinin 'sevinçten veya zenginlikten dolayı haddi aşmak, şımarmak' anlamına geldiğini açıklar. Bu ayette 'eşir', peygamberin kendisini diğer insanlardan üstün görme, peygamberlik iddiasıyla şımarma ve azgınlaşma gibi bir tavır içinde olduğunu düşünen inkarcıların bakış açısını yansıtır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'eşir' kelimesinin Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, kibir, şımarıklık ve haddi aşma anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'eşir' ifadesi, inkarcıların peygamberi, kendilerine göre bir 'üstünlük taslama' ve 'şımarıklık' içinde görmekle suçladıklarını, bu nedenle onun mesajını reddettiklerini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","peygamberlik","vahiy-kuran","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı?"},{"position":1,"surface":"أُلْقِيَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"إِلْقَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verildi mi?"},{"position":2,"surface":"ٱلذِّكْرُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"Kitap/öğüt"},{"position":3,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":4,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"بَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arası"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":6,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İsti'naf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"hayır/bilakis"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":8,"surface":"كَذَّابٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّاب","form":"Fa''âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"çok yalancı"},{"position":9,"surface":"أَشِرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"أ-ش-ر","rootLatin":"a-sh-r","lemma":"أَشِر","form":"Fa'il","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"şımarık"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Kamer 54/23-25*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Kamer 54/23-25*
- **Kamer Sûresi** · *54/25*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *54/25*
- **Kamer Sûresi** · *54/25*
- **Kamer Sûresi** · *54/25*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *54/25*
- **Kamer Sûresi** · *54/25*