# Rahmân Sûresi, 11. Âyet (55:11)

> فِيهَا فَـٰكِهَةٌ وَٱلنَّخْلُ ذَاتُ ٱلْأَكْمَامِ

*Fîhâ fâkihetun ve-nnaḣlu żâtu-l-ekmâm(i)*

**Meal (Diyanet):** Orada meyve(ler) ve salkımlı hurma ağaçları vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin 11. ayeti, cennetin veya yeryüzünün bereketini ve güzelliğini tasvir ederken, özellikle meyveler ve hurma ağaçları üzerinden doğal zenginlikleri vurgular. Ayet, bu unsurların varlığını 'fîhâ' (orada) ifadesiyle mekanın bolluğuna işaret ederek, okuyucuya huzur ve refah dolu bir ortam sunar.","keyConcepts":[{"word":"فَاكِهَةٌ","root":"ف ك ه","rootLatin":"f-k-h","meaning":"Yenilen, keyif veren, lezzetli meyveler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fâkihe' kelimesini 'yenilen ve keyif veren her şey' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, cennetin veya yeryüzünün sunduğu çeşitli ve lezzetli yiyecekleri, özellikle de meyveleri ifade eder. Bu, sadece gıda ihtiyacını değil, aynı zamanda zevk ve haz alma boyutunu da içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fâkihe'yi genel olarak 'meyve' anlamında kullanır. Ayetteki 'fîhâ fâkihetun' ifadesiyle, o mekanda (yeryüzü veya cennet) bol miktarda ve çeşitli meyvelerin bulunduğuna işaret eder, bu da bereketin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'fâkihe' kavramının sadece fiziksel bir gıda olmanın ötesinde, cennet tasvirlerinde bir ödül ve nimet olarak sunulduğunu belirtir. Bu ayette de 'fâkihe', Allah'ın kullarına bahşettiği lütufların ve cennetin çekiciliğinin bir sembolü olarak yer alır."}]},{"word":"ٱلنَّخْلُ","root":"ن خ ل","rootLatin":"n-h-l","meaning":"Hurma ağacı, özellikle meyvesiyle bilinen palmiye türü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nahl' kelimesini 'hurma ağacı' olarak açıklar ve Kur'an'da sıkça zikredilen önemli bir bitki olduğunu vurgular. Ayetteki 've'n-nahlu' ifadesi, hurma ağacının o mekandaki varlığını ve önemini, özellikle de 'zâtu'l-ekmâm' vasfıyla birlikte, onun bereketli ve faydalı yönünü öne çıkarır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nahl' kelimesinin Arap coğrafyasındaki yaygınlığını ve besin değerini göz önünde bulundurarak, Kur'an'da cennet tasvirlerinde yer almasının doğal olduğunu belirtir. Bu ayette de hurma ağacı, cennetin veya yeryüzünün zenginliğini ve nimetlerini temsil eden temel unsurlardan biridir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nahl' kelimesinin Kur'an'da sadece bir ağaç adı olmaktan öte, Allah'ın kudretinin ve rızkının bir sembolü olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'nahl', meyveleriyle birlikte, yaşamın devamlılığını ve Allah'ın cömertliğini gösteren bir işarettir."}]},{"word":"ذَاتُ","root":"ذ و و","rootLatin":"z-v-v","meaning":"Sahip olan, içeren, niteliği olan.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zât' kelimesini 'bir şeyin kendisi, mahiyeti' veya 'sahip olan, nitelikli' anlamlarında kullanır. Ayetteki 'zâtu'l-ekmâm' terkibi, hurma ağaçlarının 'ekmâm'a (salkımlara/kabuklara) sahip olduğunu, yani bu özelliğe haiz olduğunu belirtir. Bu, hurma ağacının belirli bir niteliğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'zât' kelimesinin isimlere izafe edildiğinde 'sahip olma' veya 'içerme' anlamı kattığını açıklar. 'En-nahlu zâtu'l-ekmâm' ifadesi, hurma ağacının salkımlı veya kabuklu meyvelere sahip olduğunu, bu özelliğin ağacın bir parçası olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَكْمَامِ","root":"ك م م","rootLatin":"k-m-m","meaning":"Hurma salkımlarının kabukları, kılıfları veya meyvelerin içinde bulunduğu kılıflar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ekmâm' kelimesini 'hurma salkımlarının kabukları' veya 'meyvelerin içinde bulunduğu kılıflar' olarak açıklar. Bu ayette, hurma ağaçlarının bu kabuklu salkımlara sahip olması, onların olgunlaşmış ve bereketli olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kimm' (tekili) kelimesinin 'bir şeyi örten, gizleyen şey' anlamına geldiğini belirtir. 'Ekmâm' ise bunun çoğuludur ve hurma meyvelerini saran kılıfları ifade eder. Ayetteki 'zâtu'l-ekmâm' ifadesi, hurma ağaçlarının bu koruyucu kılıflar içinde olgunlaşan meyvelere sahip olduğunu, dolayısıyla tam ve kusursuz bir ürün verdiğini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ekmâm'ı 'hurma ağacının meyvelerini saran kılıflar' olarak tanımlar. Bu kılıflar, meyvelerin olgunlaşma sürecinde onları korur ve gelişimlerini sağlar. Ayette bu detayın verilmesi, Allah'ın yaratmasındaki inceliği ve mükemmelliği gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":1,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda"},{"position":2,"surface":"فَاكِهَةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ك-ه","rootLatin":"f-k-h","lemma":"فَاكِهَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (muahhar mübteda)","gloss":"meyve"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّخْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-خ-ل","rootLatin":"n-kh-l","lemma":"نَخْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"hurma ağaçları"},{"position":4,"surface":"ذَاتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-و-ت","rootLatin":"dh-w-t","lemma":"ذَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"sahip olan"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَكْمَامِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-م-م","rootLatin":"k-m-m","lemma":"كِمَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"salkımlar, kabuklar"}]

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik"]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/11*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/11*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11. ayette*