# Rahmân Sûresi, 15. Âyet (55:15)

> وَخَلَقَ ٱلْجَآنَّ مِن مَّارِجٍ مِّن نَّارٍ

*Ve ḣaleka-lcânne min mâricin min nâr(in)*

**Meal (Diyanet):** "Cin"i de yalın bir ateşten yarattı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi 15. ayet, cinlerin yaratılış maddesini 'mâric' ve 'nâr' kelimeleriyle açıklayarak, onların özgün ve ateşle ilişkili bir varlık olduğunu vurgular. Ayet, yaratılışın çeşitliliğini ve Allah'ın kudretini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'takdir etmek, ölçmek' olduğunu belirtir. Daha sonra bu takdire uygun olarak bir şeyi icat etmek, yoktan var etmek anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 've halaka' ifadesi, cinlerin Allah tarafından belirli bir ölçü ve düzen içinde, yoktan var edildiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'halk' kelimesini 'bir şeyi misalsiz olarak icat etmek' şeklinde tanımlar. Bu, Allah'ın yaratmasının benzersizliğini ve cinlerin de daha önce benzeri olmayan bir formda yaratıldığını gösterir. Ayetteki kullanımı, cinlerin yaratılışının Allah'ın mutlak kudretinin bir tezahürü olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı gücünü ifade eden merkezi bir terim olduğunu belirtir. O'na göre 'halk', 'yoktan var etme' ve 'bir şeyi belirli bir amaç ve düzenle biçimlendirme' anlamlarını içerir. Bu ayette cinlerin yaratılışı, Allah'ın evrendeki her şeyi belirli bir hikmetle yarattığı genel ilkesinin bir parçasıdır."}]},{"word":"ٱلْجَآنَّ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Gözden gizli, örtülü olan varlıklar topluluğu olan cinleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'cânn' kelimesinin 'cin' kelimesinin çoğulu veya cinlerin atası için kullanılan bir isim olduğunu belirtir. Kelimenin kökündeki 'c-n-n' gizlilik ve örtülülük anlamına gelir. Bu ayette 'el-cânn', insan gözünden gizli olan, ateşten yaratılmış varlıklar topluluğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cânn' kelimesinin 'cin'in tekili olabileceği gibi, cinlerin atası veya yılan türleri için de kullanıldığını belirtir. Ancak Kur'an bağlamında genellikle 'insan gözünden gizli olan varlıklar' anlamında kullanılır. Bu ayette, cinlerin yaratılış maddesiyle birlikte, onların mahiyetine dair bir ipucu sunulur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'cânn' kelimesinin 'cin'in çoğulu olarak kullanılabileceğini veya 'cin'in kendisi için de kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki 'el-cânn' ifadesi, belirli bir tür varlığı, yani cinleri işaret eder ve onların yaratılışının insanlardan farklı bir maddeden olduğunu vurgular."}]},{"word":"مَّارِجٍ","root":"م ر ج","rootLatin":"m-r-c","meaning":"Dumanı olmayan, saf ve yalın alev, ateşin en saf ve karışıksız hali anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mâric' kelimesini 'ateşin dumanı olmayan, saf ve halis alevi' olarak açıklar. Bu, cinlerin yaratıldığı ateşin sıradan bir ateş olmadığını, aksine daha yoğun ve özgün bir formda olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mâric' kelimesinin 'karışık ve çalkantılı' anlamından türediğini, ancak bu bağlamda 'ateşin dumanla karışmamış, saf ve yalın alevi' anlamına geldiğini belirtir. Bu, cinlerin yaratılış maddesinin saflığını ve yoğunluğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mâric' kelimesini 'ateşin dumanı olmayan, saf ve halis alevi' olarak tanımlar. Ayrıca 'merac' kökünün 'karışıklık ve çalkantı' anlamı taşıdığını, ancak burada ateşin özgün ve saf halini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, cinlerin yaratılışının özel bir maddeye dayandığını gösterir."}]},{"word":"نَّارٍ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Işık ve ısı yayan, yakıcı ve aydınlatıcı özelliğe sahip olan ateş.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nâr' kelimesinin 'ışık ve ısı yayan, yakıcı' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'mâricin min nâr' ifadesi, cinlerin yaratıldığı 'mâric'in de özünde ateş olduğunu, ancak sıradan ateşten farklı bir niteliğe sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nâr' kelimesini 'bilinen ateş' olarak tanımlar. Ayetteki 'min nâr' ifadesi, 'mâric'in kaynağının ateş olduğunu açıkça belirtir ve cinlerin temel yaratılış maddesinin ateş olduğunu pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nâr' kelimesinin Kur'an'da hem dünyevi ateşi hem de ahiret azabını ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise cinlerin yaratılış maddesi olarak dünyevi ateşin özel bir formu olan 'mâric'in kaynağı olarak geçer. Bu, cinlerin doğasının ateşle olan derin bağını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":2,"surface":"ٱلْجَآنَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَانّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"cinleri"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"مَّارِجٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-ج","rootLatin":"m-r-j","lemma":"مَارِج","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yalın bir alevden"},{"position":5,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"نَّارٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ateşten"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *55/15*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *55/15*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *55/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *55/15*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/15*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/15*
- **Sâffât Sûresi** · *55/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/15*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/15*