# Rahmân Sûresi, 16. Âyet (55:16)

> فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ

*Febi-eyyi âlâ-i rabbikumâ tukeżżibân(i)*

**Meal (Diyanet):** O halde, Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlıyorsunuz?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin bu ayeti, Allah'ın insanlara ve cinlere bahşettiği sayısız nimetleri hatırlatarak, bu nimetleri inkâr etmenin anlamsızlığını vurgular. Ayet, 'âlâ' kelimesiyle nimetlerin genişliğini, 'rabb' kelimesiyle bu nimetlerin kaynağını ve 'tükeddzibân' kelimesiyle de inkârın mahiyetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ءَالَآءِ","root":"أ ل و","rootLatin":"e-l-v","meaning":"Allah'ın kullarına bahşettiği maddi ve manevi lütuflar, nimetler ve kudret nişaneleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âlâ' kelimesini 'nimet' ve 'kudret nişanesi' olarak açıklar. Bu ayetteki kullanımıyla, Allah'ın yaratılışta ve rızıklandırmada gösterdiği eşsiz kudretinin ve lütuflarının bir ifadesidir. İnsan ve cinlere verilen her türlü iyilik bu kapsamdadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âlâ' kelimesinin 'nimetler' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanlara ve cinlere bahşettiği, şükredilmesi gereken ve inkârı mümkün olmayan açık nimetleri ifade eder. Bu nimetler, varoluşun kendisinden başlayıp yaşamın her alanına yayılır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'âlâ' kelimesinin 'nimet' ve 'kudret' anlamlarını bir arada taşıdığını vurgular. Ayetteki 'âlâi Rabbikümâ' ifadesi, Rabbin hem lütufkâr olduğunu hem de bu lütufları bahşetmeye muktedir olduğunu gösterir. Bu, sadece bir iyilik değil, aynı zamanda ilahi bir kudret göstergesidir."}]},{"word":"رَبِّكُمَا","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Her şeyi yaratan, terbiye eden, sahip olan ve yöneten ilahi varlık; insan ve cinlerin Rabbi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rabb' kelimesini 'terbiye eden, yetiştiren, sahip olan, efendi' olarak tanımlar. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, insan ve cinlerin varlıklarını borçlu oldukları, onları besleyen, eğiten ve tüm işlerini idare eden yüce kudreti işaret eder. Nimetlerin kaynağı olarak Rab, bu nimetleri bahşeden ve onlara sahip olandır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rabb' kavramının Kur'an'da 'yaratıcı, besleyici, koruyucu ve yönetici' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, Allah'ın sadece yaratıcı değil, aynı zamanda insan ve cinlerin hayatlarını sürdürmeleri için gerekli tüm nimetleri sağlayan ve onları sürekli gözetim altında tutan bir varlık olduğunu vurgular. Bu, bir aidiyet ve bağımlılık ilişkisini de ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rabb' kelimesinin 'sahip, malik, terbiye edici' anlamlarını taşıdığını ve bu anlamların Allah için kullanıldığında mutlak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Rabbiniz' ifadesi, insan ve cinlerin üzerinde tam bir otoriteye sahip olan, onları yoktan var eden ve varlıklarını sürdürmeleri için gerekli her şeyi lütfeden tek ilahı belirtir."}]},{"word":"تُكَذِّبَانِ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yalanlamak, inkâr etmek, gerçeği reddetmek veya görmezden gelmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tekzîb' kelimesini 'yalanlamak, doğruyu inkâr etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'tükeddzibân' (ikiniz de yalanlarsınız) ifadesi, insan ve cinlerin, Allah'ın apaçık nimetlerini ve kudret nişanelerini bile bile reddetme veya onlara nankörlük etme eylemini ifade eder. Bu, sadece sözlü bir yalanlama değil, aynı zamanda fiili bir inkârdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tekzîb'in 'bir şeyin doğru olmadığını iddia etmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'tükeddzibân' ifadesi, Allah'ın nimetlerinin varlığını veya bu nimetlerin Allah'tan geldiğini inkâr etme durumunu anlatır. Bu, aynı zamanda bu nimetlere karşı nankörlük etme ve şükretmeme anlamını da içerir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kezeb' kökünün 'yalan söylemek, bir şeyi asılsız göstermek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'tükeddzibân' kelimesi, Allah'ın açıkça görünen ve hissedilen nimetlerini, sanki yokmuş gibi veya başka bir kaynaktan geliyormuş gibi gösterme çabasını, yani gerçeği çarpıtmayı ve inkâr etmeyi vurgular. Bu, bir tür hakikati örtme eylemidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","sukur"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"öyleyken"},{"position":1,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":1,"surface":"أَيِّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hangi"},{"position":2,"surface":"ءَالَآءِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-ل-و","rootLatin":"a-l-w","lemma":"إِلَاء","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"nimetler"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":3,"surface":"كُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمَا","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"ikinizin"},{"position":4,"surface":"تُكَذِّبَانِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû (nun harfinin sabit kalmasıyla)","gloss":"yalanlarsınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/16*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/16*