# Rahmân Sûresi, 17. Âyet (55:17)

> رَبُّ ٱلْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ ٱلْمَغْرِبَيْنِ

*Rabbu-lmeşrikayni ve rabbu-lmaġribeyn(i)*

**Meal (Diyanet):** O, iki doğunun ve iki batının Rabbidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin 17. ayeti, Allah'ın evrensel egemenliğini ve kudretini, doğu ve batı kavramlarının çoğul kullanımıyla vurgulamaktadır. Bu çoğul kullanım, farklı zaman ve mekanlardaki doğuş ve batış noktalarına işaret ederek ilahi yaratılışın genişliğini ve sürekliliğini ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"رَبُّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Ayette, her şeyi yaratan, terbiye eden, sahip olan ve yöneten yüce varlık anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen terbiye etmek, bir şeyi kemale erdirmek anlamına geldiğini belirtir. Allah için kullanıldığında ise, yaratan, sahip olan, yöneten ve terbiye eden anlamlarını kapsar. Ayetteki 'Rabbu'l-meşrikayn ve'l-mağribayn' ifadesi, Allah'ın sadece yaratıcı değil, aynı zamanda bu doğuş ve batış noktalarını ve onlarla ilgili tüm düzeni idare eden olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin lügatte 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi' (sahip, efendi, idareci, terbiye edici) anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın iki doğu ve iki batı üzerindeki mutlak egemenliğini, onların varlığını ve işleyişini düzenleyen tek güç olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak egemenliğini, yaratıcılığını ve evreni yönetme gücünü ifade eden merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'Rabbu'l-meşrikayn ve'l-mağribayn' ifadesi, Allah'ın sadece belirli bir bölgenin değil, tüm evrenin, tüm doğuş ve batış noktalarının ve dolayısıyla zamanın ve mekanın tek hakimi olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْمَشْرِقَيْنِ","root":"ش ر ق","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Ayette, güneşin farklı mevsimlerde doğduğu iki ana noktayı veya genel olarak doğuş yerlerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-meşrikayn' ifadesinin genellikle yaz ve kış mevsimlerinde güneşin doğduğu iki farklı noktaya işaret ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın yaratılışındaki hassasiyeti ve mevsimsel döngüleri düzenleme kudretini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'el-meşrikayn' ifadesinin mecazi olarak tüm doğuş noktalarını kapsadığını, yani güneşin her gün farklı bir noktadan doğduğunu ve bu çokluğun ikil formda ifade edildiğini belirtir. Bu, Allah'ın her an ve her yerde var olan kudretini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şark' kökünün 'doğmak, aydınlanmak' anlamlarına geldiğini ve 'meşrik'in doğuş yeri olduğunu açıklar. 'el-meşrikayn' ifadesinin, güneşin yaz ve kış ekinokslarındaki doğuş noktaları olabileceği gibi, genel olarak doğuş noktalarının çokluğunu ifade eden bir ikil form olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın evrensel düzenindeki çeşitliliği ve sürekliliği vurgular."}]},{"word":"ٱلْمَغْرِبَيْنِ","root":"غ ر ب","rootLatin":"ğ-r-b","meaning":"Ayette, güneşin farklı mevsimlerde battığı iki ana noktayı veya genel olarak batış yerlerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-mağribayn' ifadesinin, 'el-meşrikayn' gibi, yaz ve kış mevsimlerinde güneşin battığı iki farklı noktayı ifade ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın evrendeki hassas ölçü ve düzenini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'el-mağribayn'ın da mecazi olarak tüm batış noktalarını kapsadığını, yani güneşin her gün farklı bir noktadan battığını ve bu çokluğun ikil formda ifade edildiğini belirtir. Bu, Allah'ın yaratılışındaki sürekliliği ve her an yenilenen kudretini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğarb' kökünün 'batmak, kaybolmak' anlamlarına geldiğini ve 'mağrib'in batış yeri olduğunu açıklar. 'el-mağribayn' ifadesinin, güneşin yaz ve kış ekinokslarındaki batış noktaları olabileceği gibi, genel olarak batış noktalarının çokluğunu ifade eden bir ikil form olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın evrensel düzenindeki çeşitliliği ve mükemmelliği vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":2,"surface":"ٱلْمَشْرِقَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ق","rootLatin":"ş-r-q","lemma":"مَشْرِق","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iki doğunun"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَغْرِبَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ر-ب","rootLatin":"ğ-r-b","lemma":"مَغْرِب","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iki batının"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/17*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/17*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/17*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/17*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/17*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/17*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *17. ayette*