# Rahmân Sûresi, 40. Âyet (55:40)

> فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ

*Febi-eyyi âlâ-i rabbikumâ tukeżżibân(i)*

**Meal (Diyanet):** O halde, Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlıyorsunuz?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin bu ayeti, Allah'ın nimetlerinin inkâr edilemezliğini vurgulayan tekrarlayan bir sorudur. Ayet, 'âlâ' kelimesiyle nimetlerin genişliğini, 'rabbikümâ' ile hitabın kapsayıcılığını ve 'tükezzibân' ile de inkârın imkânsızlığını dilbilimsel olarak öne çıkarır.","keyConcepts":[{"word":"ءَالَآءِ","root":"أ ل و","rootLatin":"e-l-v","meaning":"Bu kelime, Allah'ın kullarına bahşettiği maddi ve manevi nimetleri, lütufları ve kudretinin eserlerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âlâ' kelimesini 'nimet' ve 'kudretin eseri' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın yaratılışta ve rızıkta tecelli eden sayısız lütfunu ve kudretinin açık delillerini işaret eder ki, bunlar inkâr edilemez niteliktedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âlâ' kelimesini 'nimetler' olarak tefsir eder ve bu ayetteki tekrarın, muhatapların bu nimetleri inkâr etmelerinin mümkün olmadığını vurgulamak için kullanıldığını belirtir. Bu, Allah'ın kudretinin ve lütfunun somut göstergeleridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nimet' (ni'me) kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. 'Âlâ' kelimesi, Allah'ın insanlara ve cinlere bahşettiği, hayatlarını sürdürmelerini sağlayan ve şükrü gerektiren tüm lütufları kapsayan geniş bir anlam taşır. Ayetteki soru, bu nimetlerin reddedilemezliğini pekiştirir."}]},{"word":"رَبِّكُمَا","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Bu kelime, 'sizin Rabbiniz' anlamına gelir ve hem insanlara hem de cinlere hitap ederek, onları yaratan, terbiye eden, yöneten ve rızıklandıran yüce varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin 'terbiye eden, sahip olan, yöneten' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'rabbikümâ' ifadesi, hem insanları hem de cinleri kapsayan bir hitapla, her iki varlık türünün de yaratıcısı, yöneticisi ve nimet vericisi olan Allah'a işaret eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rab' isminin Allah'a mahsus olduğunu ve O'nun yaratma, rızık verme, terbiye etme ve hükmetme sıfatlarını içerdiğini açıklar. 'Rabbikümâ' ifadesi, bu sıfatların hem insanlara hem de cinlere yönelik olduğunu vurgular, dolayısıyla nimetlerin kaynağını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak egemenliğini ve yaratılmışlar üzerindeki tam kontrolünü ifade ettiğini belirtir. 'Rabbikümâ' ifadesi, bu egemenliğin ve kontrolün hem insanları hem de cinleri kapsadığını, dolayısıyla nimetlerin de bu mutlak Rab'den geldiğini vurgular."}]},{"word":"تُكَذِّبَانِ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Bu kelime, 'yalanlarsınız, inkâr edersiniz' anlamına gelir ve Allah'ın nimetlerini veya varlığını reddetme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tekzîb' kelimesini 'yalanlama' ve 'inkâr etme' olarak açıklar. Ayetteki 'tükezzibân' ifadesi, Allah'ın apaçık nimetlerini ve kudret delillerini görmezden gelme, reddetme veya yalanlama eylemini kınayıcı bir soruyla dile getirir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kezeb' kökünden türeyen 'tekzîb'in, bir şeyi doğru olmaktan çıkarmak, yalan saymak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımında, Allah'ın nimetlerinin gerçekliğini ve kaynağını inkâr etme, onları yalan sayma fiiline işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kezeb' kökünün temel anlamının 'gerçeğe aykırı beyanda bulunmak' olduğunu ifade eder. 'Tükezzibân' kelimesi, bu ayette, Allah'ın açıkça görülen ve hissedilen nimetlerini bile bile inkâr etme, onların varlığını veya Allah'tan geldiğini yalanlama anlamında kullanılır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","sukur","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"öyleyken"},{"position":1,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":1,"surface":"أَيِّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hangi"},{"position":2,"surface":"ءَالَآءِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-ل-و","rootLatin":"a-l-w","lemma":"أَلَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"nimetler"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":3,"surface":"كُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمَا","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"sizin ikinizin"},{"position":4,"surface":"تُكَذِّبَانِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû (Nûn-u ref'in sübûtu ile)","gloss":"yalanlarsınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/40*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/40*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40. ayette*