# Rahmân Sûresi, 45. Âyet (55:45)

> فَبِأَىِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ

*Febi-eyyi âlâ-i rabbikumâ tukeżżibân(i)*

**Meal (Diyanet):** O halde, Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlıyorsunuz?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/45

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin bu ayeti, Allah'ın insanlara ve cinlere bahşettiği sayısız nimetleri hatırlatarak, bu nimetleri inkâr etmenin veya yalanlamanın anlamsızlığını vurgular. Ayet, 'âlâ' kelimesiyle nimetlerin genişliğini, 'rabbikümâ' ile bu nimetlerin kaynağını ve 'tükezzibân' ile de bu nimetlere karşı takınılan olumsuz tavrı ele alır.","keyConcepts":[{"word":"ءَالَآءِ","root":"أ ل و","rootLatin":"e-l-v","meaning":"Allah'ın insanlara ve cinlere bahşettiği maddi ve manevi nimetler, lütuflar ve kudret eserleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âlâ' kelimesini 'nimet' (نعمة) olarak açıklar ve çoğulunun 'âlâ' (آلاء) olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın kullarına bahşettiği, şükredilmesi gereken lütufları ve ihsanları ifade eder. Bu, sadece maddi değil, aynı zamanda manevi ve varoluşsal nimetleri de kapsar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âlâ' kelimesini 'nimetler' (نعم) ve 'kudret eserleri' (آثار القدرة) olarak yorumlar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratılışındaki ve evrendeki mucizevi düzenlemelerin, insanlara ve cinlere yönelik lütufların bir ifadesidir. Bu, aynı zamanda Allah'ın kudretinin ve cömertliğinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nimet' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak ele alır. 'Âlâ' kelimesi, Allah'ın insanlara ve cinlere karşılıksız olarak verdiği her türlü iyiliği, lütfu ve imkânı ifade eder. Ayetteki tekrarı, bu nimetlerin çokluğunu ve önemini vurgulayarak, muhatapları şükretmeye ve inkârdan kaçınmaya davet eder."}]},{"word":"رَبِّكُمَا","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Siz ikinizin (insanlar ve cinler) Rabbi, yaratıcısı, yöneticisi, terbiye edicisi ve nimet vericisi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesini 'terbiye eden, ıslah eden, malik olan, efendi' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'rabbikümâ' ifadesi, Allah'ın hem insanlara hem de cinlere karşı olan mutlak egemenliğini, onları yaratan, rızıklandıran ve terbiye eden tek varlık olduğunu vurgular. Bu, nimetlerin kaynağının Allah olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin Allah için kullanıldığında, 'mutlak malik, müdebbir, terbiye edici' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'rabbikümâ' ifadesi, Allah'ın insan ve cin türleri üzerindeki tam yetkisini ve onların tüm ihtiyaçlarını karşılayan, onları kemale erdiren yegâne güç olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici, koruyucu ve yönetici vasıflarını içeren merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Ayetteki 'rabbikümâ' ifadesi, Allah'ın insanlara ve cinlere olan sürekli ilgisini, onlara bahşettiği nimetlerin O'nun rububiyetinin bir tezahürü olduğunu ve bu nedenle inkâr edilemez olduğunu vurgular."}]},{"word":"تُكَذِّبَانِ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Siz ikiniz (insanlar ve cinler) yalanlarsınız, inkâr edersiniz veya gerçeği örtbas edersiniz.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kezzebe' fiilinin 'yalanlamak, inkâr etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tükezzibân' ifadesi, Allah'ın açıkça görünen ve hissedilen nimetlerini, O'nun varlığını ve birliğini inkâr etme veya bu nimetlerin Allah'tan geldiğini reddetme eylemini ifade eder. Bu, aynı zamanda nankörlük ve şükürsüzlük anlamını da taşır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kezzebe' fiilinin 'yalan söylemek' ve 'yalanlamak' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın nimetlerinin gerçekliğini ve kaynağını inkâr etme, bu nimetleri görmezden gelme veya başkasına atfetme eylemini vurgular. Bu, aynı zamanda Allah'ın ayetlerini ve delillerini reddetmek anlamına gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kezb' kökünün Kur'an'da genellikle 'gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, inkâr etmek, yalanlamak' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'tükezzibân' ifadesi, Allah'ın apaçık nimetlerini ve kudretini inkâr etme, bu nimetlerin varlığını veya Allah'tan geldiğini reddetme eylemini ifade eder. Bu, aynı zamanda Allah'ın birliğini ve rububiyetini inkâr etmeye de işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","sukur","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"öyleyken"},{"position":1,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":1,"surface":"أَيِّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hangi"},{"position":2,"surface":"ءَالَآءِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-ل-و","rootLatin":"a-l-w","lemma":"أَلَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"nimetler"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":3,"surface":"كُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمَا","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"sizin ikinizin"},{"position":4,"surface":"تُكَذِّبَانِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yalanlarsınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *45. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *45. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *45. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *45. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/45*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/45*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*