# Rahmân Sûresi, 56. Âyet (55:56)

> فِيهِنَّ قَـٰصِرَٰتُ ٱلطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَآنٌّ

*Fîhinne kâsirâtu-ttarfi lem yatmiśhunne insun kablehum velâ cân(nun)*

**Meal (Diyanet):** Oralarda bakışlarını sadece eşlerine çevirmiş dilberler vardır. Onlara eşlerinden önce ne bir insan, ne bir cin dokunmuştur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/56

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin 56. ayeti, cennetteki eşlerin (hurilerin) özelliklerini tasvir etmektedir. Ayet, onların iffetini, bakışlarının sadece eşlerine hasredilmiş olmasını ve daha önce hiçbir insan veya cin tarafından dokunulmamış olmalarını vurgulayarak, cennetin saf ve müstesna nimetlerini dilbilimsel bir derinlikle anlatır.","keyConcepts":[{"word":"قَـٰصِرَٰتُ","root":"ق ص ر","rootLatin":"k-s-r","meaning":"Bakışlarını sadece eşlerine hasretmiş, başkasına bakmayan kadınlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kısr (قصر) kelimesi, bir şeyi hapsetmek, sınırlamak anlamına gelir. 'Kâsırâtü't-tarf' ifadesi, bakışlarını sadece eşlerine hasretmiş, onlardan başkasına bakmayan kadınlar için kullanılır. Bu, onların iffetini ve eşlerine olan bağlılıklarını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kâsırâtü't-tarf, gözlerini eşlerinden başkasına çevirmeyen, bakışlarını eşlerine kısaltan kadınlardır. Bu, onların edep ve hayâsının bir göstergesidir ve cennet ehlinin eşlerinin güzelliğini ve sadakatini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kısr' kökünden türeyen kelimeler, genellikle bir şeyi sınırlama, kısıtlama anlamında kullanılır. 'Kâsırâtü't-tarf' ifadesi, cennet kadınlarının bakışlarını sadece eşlerine 'kısıtlaması' anlamında olup, onların ahlaki saflığını ve eşlerine olan mutlak bağlılığını sembolize eder."}]},{"word":"ٱلطَّرْفِ","root":"ط ر ف","rootLatin":"t-r-f","meaning":"Göz, bakış.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tarf (طرف), gözün kendisi veya gözün bakışı anlamına gelir. 'Kâsırâtü't-tarf' terkibinde, gözün bakışının sınırlandırılması kastedilir ki bu da kadınların sadece eşlerine bakması demektir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tarf, bir şeyin kenarı, ucu anlamında da kullanılır. Ancak Kur'an'da genellikle göz ve bakış anlamında geçer. Bu ayetteki kullanımı, gözün bakışının belirli bir yöne, yani eşlere doğru sınırlandırılmasını ifade eder."}]},{"word":"يَطْمِثْهُنَّ","root":"ط م ث","rootLatin":"t-m-s","meaning":"Daha önce dokunmamış, bakireliğini bozmamış olmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tamth (طمْث), bir şeyi bozmak, dokunmak, bakireliği gidermek anlamına gelir. 'Lem yetmithhunne' ifadesi, bu kadınlara daha önce hiçbir erkeğin dokunmadığını, onların bakire olduğunu mecazi bir dille ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tamth, bir şeyin ilk halini bozmak, özellikle de bir kadının bakireliğini gidermek anlamında kullanılır. Ayetteki kullanımı, cennet kadınlarının saflığını ve el değmemişliğini vurgular, bu da cennetin eşsiz ve bozulmamış doğasını yansıtır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"'Tamth' kelimesi, Kur'an'da cinsel ilişki yoluyla bakireliğin bozulması anlamında kullanılır. Bu ayetteki olumsuz kullanımı ('lem yetmithhunne'), cennet kadınlarının hiçbir insan veya cin tarafından daha önce cinsel olarak ilişkiye girilmemiş olduğunu, yani bakire olduklarını açıkça belirtir ve onların özel statüsünü vurgular."}]},{"word":"إِنسٌ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"İnsan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İns (إنس), insan türünü ifade eder. Bu kelime, genellikle 'cin' kelimesiyle birlikte anılarak, yaratılmış iki akıl sahibi varlık türünü birbirinden ayırmak için kullanılır. Ayetteki kullanımı, cennet kadınlarına dokunmamış olan varlıkların kapsamını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İnsan, 'üns' (yakınlık, alışkanlık) kökünden gelir; çünkü insanlar birbirleriyle ünsiyet kurarlar. Ayetteki 'ins', cinlerin karşısında yer alan, bilinen insan türünü ifade eder ve cennet kadınlarının saflığını pekiştiren bir karşılaştırma unsuru olarak kullanılır."}]},{"word":"جَآنٌّ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Cin.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cânn (جانّ), cinlerin babası veya cin türünü ifade eder. 'Cinn' kelimesiyle aynı kökten gelir ve gizli, görünmez varlıklar anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, insanlarla birlikte cinlerin de cennet kadınlarına dokunmamış olduğunu vurgulayarak, onların mutlak saflığını ve el değmemişliğini pekiştirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cinn (جنّ) kelimesi, gizli olmak, örtülü olmak anlamındaki 'cenn' kökünden türemiştir. Cânn ise cin türünün genel adıdır. Bu ayette 'ins' ile birlikte zikredilmesi, cennet kadınlarının hem görünen hem de görünmeyen varlıklar tarafından dokunulmamış olduğunu ifade eder, bu da onların benzersizliğini ve kutsallığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cennet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Muttasıl zamire bitiştiği için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":1,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar (kadınlar)"},{"position":2,"surface":"قَـٰصِرَٰتُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ص-ر","rootLatin":"q-s-r","lemma":"قَاصِرَة","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bakışlarını kısanlar"},{"position":3,"surface":"ٱلطَّرْفِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ر-ف","rootLatin":"ṭ-r-f","lemma":"طَرْف","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bakış"},{"position":4,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Muzâri fiili cezm ettiği için mebnî","gloss":"değil"},{"position":5,"surface":"يَطْمِثْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-م-ث","rootLatin":"ṭ-m-ṯ","lemma":"طَمَثَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Lem edatıyla cezm edildiği için meczûm","gloss":"dokunmadı"},{"position":5,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara (kadınlara)"},{"position":6,"surface":"إِنسٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"إِنْس","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":7,"surface":"قَبْلَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"önce"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ne de"},{"position":9,"surface":"جَآنٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَانّ","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki merfû isme atfedildiği için merfû","gloss":"cin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/56*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/56*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/56*