# Rahmân Sûresi, 60. Âyet (55:60)

> هَلْ جَزَآءُ ٱلْإِحْسَـٰنِ إِلَّا ٱلْإِحْسَـٰنُ

*Hel cezâu-l-ihsâni illâ-l-ihsân(u)*

**Meal (Diyanet):** İyiliğin karşılığı, yalnız iyiliktir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/60

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi 60. ayet, 'İyiliğin karşılığı ancak iyilik değil midir?' sorusuyla, iyilik ve karşılık kavramları arasındaki doğal ve ilahi ilişkiyi vurgular. Ayet, 'cezâ' ve 'ihsân' kelimeleri üzerinden, yapılan amellerin karşılığının niteliğine dikkat çekmektedir.","keyConcepts":[{"word":"جَزَآءُ","root":"ج ز ي","rootLatin":"c-z-y","meaning":"Bu ayette, yapılan bir fiilin karşılığı, ödülü veya cezası anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cezâ (جزاء), bir fiilin karşılığı olarak verilen şeydir; bu karşılık bazen hayır (ödül), bazen de şer (ceza) olabilir. Ayetteki 'cezâü'l-ihsân' ifadesi, iyiliğin karşılığının da iyilik olacağını, yani olumlu bir karşılığı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cezâ (جزاء), bir şeyin karşılığıdır. Ayetteki kullanımı, iyiliğin karşılığının iyilik olması gerektiğini, yani Allah'ın adaletinin ve lütfunun bir tezahürü olarak iyi amelin karşılığının da iyi olacağını mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Cezâ (جزاء), bir fiilin neticesi ve sonucudur. Ayetteki 'hel cezâü'l-ihsâni illâ' ifadesi, iyiliğin doğal ve kaçınılmaz sonucunun yine iyilik olduğunu, bu durumun bir istifham-ı inkârî ile pekiştirildiğini gösterir."}]},{"word":"ٱلْإِحْسَـٰنِ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"Bu ayette, hem yapılan iyilik, güzellik ve mükemmellik anlamında fiil, hem de bu fiilin karşılığı olan iyilik anlamında isim olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhsân (إحسان), bir şeyi güzel yapmak, iyilikte bulunmak ve bir işi en güzel şekilde yerine getirmektir. Ayetteki ilk 'ihsân', kulun Allah'a veya diğer insanlara karşı yaptığı iyiliği; ikinci 'ihsân' ise bu iyiliğin karşılığı olarak Allah'tan gelecek olan iyiliği ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İhsân (إحسان), Kur'an'da 'güzel ve iyi olanı yapmak' anlamında merkezi bir kavramdır. Ayetteki 'hel cezâü'l-ihsâni illâ'l-ihsân' ifadesi, ihsânın sadece bir eylem değil, aynı zamanda bu eylemin doğal ve ilahi karşılığı olduğunu, yani iyiliğin iyiliği doğurduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İhsân (إحسان), bir şeyi en güzel ve en mükemmel şekilde yapmaktır. Ayetteki tekrarı, iyiliğin hem başlangıç noktası hem de varış noktası olduğunu, yani iyilik yapanın karşılığını yine iyilik olarak bulacağını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İhsân (إحسان) kelimesi, Kur'an'da hem 'iyilik yapmak' fiilini hem de 'iyilik' kavramını kapsar. Bu ayetteki ikili kullanımı, iyiliğin döngüsel bir yapıda olduğunu, yani iyilikle karşılık görmenin, iyilik yapmanın doğal bir sonucu olduğunu semantik olarak güçlendirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["adalet","ahiret-mukafat","ihlas"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":2,"surface":"جَزَآءُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"karşılık"},{"position":3,"surface":"ٱلْإِحْسَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"إِحْسَان","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iyiliğin"},{"position":4,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":5,"surface":"ٱلْإِحْسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"إِحْسَان","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İstisna edatından sonra geldiği ve cümle olumlu-nakıs olduğu için haber olarak merfû","gloss":"iyilik"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55. sure 60. ayette*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55. sure 60. ayette*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*
- **Zümer Sûresi** · *55/60*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*
- **Zümer Sûresi** · *55/60*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/60*