# Rahmân Sûresi, 72. Âyet (55:72)

> حُورٌ مَّقْصُورَٰتٌ فِى ٱلْخِيَامِ

*Hûrun maksûrâtun fî-lḣiyâm(i)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, çadırlara kapanmış hurilerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/72

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin 72. ayeti, cennet tasvirlerinden birini sunarak, orada bulunan hurilerin özelliklerini ve mekanlarını dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir. Ayet, 'hur' kelimesiyle cennet kadınlarının göz güzelliğine, 'maksûrât' ile onların korunmuşluk ve iffetine, 'hıyâm' ile de ikamet ettikleri görkemli çadırlara işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"حُورٌ","root":"ح و ر","rootLatin":"h-v-r","meaning":"Cennetteki eşlerin, gözlerinin beyazı ile karasının keskin zıtlığı ve güzelliğiyle nitelenmesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hur' kelimesini 'havar' kökünden türeterek, gözlerinin beyazının çok beyaz, karasının ise çok kara olması nedeniyle bu ismin verildiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, cennet ehli için yaratılmış, göz alıcı güzellikteki kadınları ifade eder. (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân, ص 275)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hur' kelimesini 'beyaz tenli' ve 'güzel gözlü' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, cennetteki kadınların fiziksel güzelliklerinin, özellikle de gözlerinin çarpıcılığının bir metaforu olarak değerlendirilir. (Mecâzü'l-Kur'ân, II, 237)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hur' kavramının Kur'an'da cennetin ödüllerinden biri olarak sunulduğunu ve genellikle 'gözleri iri ve güzel' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, cennetin cazibesini artıran estetik bir unsur olarak karşımıza çıkar."}]},{"word":"مَّقْصُورَٰتٌ","root":"ق ص ر","rootLatin":"k-s-r","meaning":"Cennet kadınlarının, çadırlarda veya köşklerde korunmuş, dışarıya çıkmaktan alıkonulmuş ve iffetli olmalarıdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'maksûrât' kelimesini 'kısırlaştırılmış, alıkonulmuş' anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, hurilerin sadece eşlerine tahsis edilmiş, yabancı gözlerden korunmuş ve iffetli olduklarını vurgular. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, ص 444)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'maksûrât' kelimesini 'kendi eşlerine hasredilmiş, başkalarına bakmayan ve başkaları tarafından da bakılmayan' olarak açıklar. Bu, onların iffetini ve cennetin özel ortamında korunmuşluklarını ifade eder. (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân, ص 653)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'maksûrât'ın, 'kendi evlerinde kalmaya alışmış, dışarıya çıkmayan' kadınlar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki anlamı, hurilerin cennetin özel mekanlarında, eşlerine sadık ve korunmuş bir şekilde bulunduklarıdır. (el-Külliyyât, ص 764)"}]},{"word":"ٱلْخِيَامِ","root":"خ ي م","rootLatin":"h-y-m","meaning":"Cennet hurilerinin ikamet ettiği, değerli taşlarla süslü, geniş ve görkemli çadırlardır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hıyâm' kelimesini 'çadırlar' olarak açıklar ve bu çadırların cennetteki özel mekanlar olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, hurilerin ikamet ettikleri, muhtemelen değerli ve görkemli meskenleri ifade eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, ص 215)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hıyâm'ın, 'deriden yapılmış büyük çadırlar' anlamına geldiğini ve cennet bağlamında, özel olarak hazırlanmış, süslü ve geniş meskenleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, hurilerin kaldığı lüks ve korunaklı yerleri simgeler. (Basâiru Zevi't-Temyîz, II, 545)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hıyâm' kelimesinin 'çadır' anlamına geldiğini ve cennet tasvirlerinde, genellikle inciden veya yakuttan yapılmış, geniş ve gösterişli çadırları ifade ettiğini açıklar. Ayette, hurilerin ikametgahlarının ihtişamını ve güzelliğini vurgular. (Umdetü'l-Huffâz, I, 442)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cennet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"حُورٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Cins","root":"ح-و-ر","rootLatin":"h-w-r","lemma":"حُور","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (takdim edilmiş haberden sonra)","gloss":"huriler"},{"position":2,"surface":"مَّقْصُورَٰتٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ق-ص-ر","rootLatin":"q-s-r","lemma":"مَقْصُورَة","form":"Müfa'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"perdelenmiş, korunmuş"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلْخِيَامِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Cins","root":"خ-ي-م","rootLatin":"h-y-m","lemma":"خَيْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çadırlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *55/72*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*