# Rahmân Sûresi, 74. Âyet (55:74)

> لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَآنٌّ

*Lem yatmiśhunne insun kablehum velâ cân(nun)*

**Meal (Diyanet):** Onlara, eşlerinden önce ne bir insan ne bir cin dokunmuştur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/74

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin 74. ayeti, cennet ehlinin eşlerinin (hurilerin) saflığını ve bakireliğini vurgulamaktadır. Ayet, bu eşlere daha önce ne insan ne de cin tarafından dokunulmadığını ifade ederek onların özel statüsünü ve eşsizliğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"يَطْمِثْهُنَّ","root":"ط م ث","rootLatin":"t-m-s","meaning":"Bu kelime, 'dokunmak, el değdirmek, bakireliğini bozmak' anlamlarına gelir ve ayette hurilerin bakireliğinin korunmuşluğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'طمث' kelimesinin asıl anlamının 'kan akıtmak' olduğunu belirtir ve buradan hareketle 'bakireliği bozmak' manasına geldiğini açıklar. Ayetteki 'لم يطمثهن' ifadesi, hurilere daha önce cinsel ilişki yoluyla dokunulmadığını, dolayısıyla bakireliklerinin bozulmadığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'طمث' kelimesini 'iftidâd' (bakireliği bozmak) olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, cennet kadınlarına daha önce hiçbir erkek tarafından cinsel olarak yaklaşılmadığını, onların el değmemişliğini mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'طمث' fiilinin 'bakireliği gidermek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki olumsuz kullanımı, cennet kadınlarının bakireliklerinin bozulmadığını, onların saflık ve temizliklerinin korunduğunu açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"إِنسٌ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu kelime, 'insan' anlamına gelir ve ayette cinlerin yanı sıra, hurilere dokunmayan varlıkların başında insan türünün geldiğini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'إنس' kelimesinin 'ünsiyet kurmak, alışmak' kökünden geldiğini ve bu nedenle 'insan' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'إنس' ifadesi, cennet kadınlarına dünyevi veya başka bir boyuttan hiçbir insan tarafından cinsel olarak yaklaşılmadığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının genellikle 'cin' kavramıyla birlikte anıldığını ve bu ikiliğin yaratılışın iki ana kategorisini temsil ettiğini vurgular. Ayetteki 'إنس' kelimesi, bu iki kategoriden birini oluşturarak, hurilere dokunmayan varlıkların kapsamını genişletir."}]},{"word":"جَآنٌّ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Bu kelime, 'cin' anlamına gelir ve ayette insanlarla birlikte, hurilere dokunmayan diğer bir varlık türünü ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'جانّ' kelimesinin 'cin' anlamına geldiğini ve 'gizli, örtülü' kökünden türediğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, cennet kadınlarına insanlardan önce cinlerin de dokunmadığını, onların her iki varlık türünden de korunmuş olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'جنّ' kökünün 'örtmek, gizlemek' anlamından hareketle 'cin' kelimesinin gözden gizli varlıklar için kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'جانّ' ifadesi, hurilerin sadece insanlardan değil, aynı zamanda görünmez varlıklar olan cinlerden de el değmemiş olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'جانّ' kelimesinin 'cin'in tekili olduğunu ve 'gizli, örtülü' anlamından geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, cennet kadınlarının saflığının ve bakireliğinin, hem görünen (insan) hem de görünmeyen (cin) tüm varlıklara karşı korunduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cennet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, -medi"},{"position":2,"surface":"يَطْمِثْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-م-ث","rootLatin":"ṭ-m-s̱","lemma":"طَمَثَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لَمْ' ile meczûm olduğu için","gloss":"dokunmadı"},{"position":2,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"إِنسٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"إِنس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":4,"surface":"قَبْلَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"önce"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":6,"surface":"جَآنٌّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَانّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi 'وَ' ile 'إِنسٌ' kelimesine atfedildiği için merfû","gloss":"cin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/74*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/74*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*