# Rahmân Sûresi, 78. Âyet (55:78)

> تَبَـٰرَكَ ٱسْمُ رَبِّكَ ذِى ٱلْجَلَـٰلِ وَٱلْإِكْرَامِ

*Tebârake-smu rabbike żî-lcelâli vel-ikrâm(i)*

**Meal (Diyanet):** Azamet ve ikram sahibi Rabbinin adı yücedir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/78

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin 78. ayeti, Allah'ın yüceliğini ve cömertliğini vurgulayan temel kavramlar etrafında şekillenmektedir. Ayet, 'tebârake' fiiliyle Allah'ın isminin bereketini ve yüceliğini ifade ederken, 'celâl' ve 'ikrâm' sıfatlarıyla O'nun azametini ve lütfunu bir araya getirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَبَارَكَ","root":"ب ر ك","rootLatin":"b-r-k","meaning":"Allah'ın isminin yüce, bereketli ve hayır dolu olduğunu ifade eden bir fiildir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bereket kelimesinin aslı, bir şeyin sabit ve devamlı olmasıdır. 'Tebârake' fiili ise, Allah'a nispet edildiğinde, O'nun hayrının çokluğunu, devamlılığını ve yüceliğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Rabbin isminin her türlü noksanlıktan münezzeh, yüce ve feyiz kaynağı olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tebârake, 'te'âlâ' (yüce oldu) ve 'tekaddese' (mukaddes oldu) anlamlarına gelir. Bu ayette, Rabbin isminin her türlü eksiklikten arınmış, ulvi ve mübarek olduğunu mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Tebârake fiili, Allah'ın zatına mahsus bir yücelik ve bereket ifade eder. Bu ayette, 'Rabbinin ismi' ile birlikte kullanılması, O'nun zatının ve sıfatlarının yüceliğinin, isminde tecelli ettiğini ve bu ismin anılmasının dahi bereket vesilesi olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱسْمُ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Allah'ın zatına işaret eden, O'nu diğer varlıklardan ayıran ve yüceliğini ifade eden kelimedir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsim, bir şeyi diğerlerinden ayıran ve ona delalet eden lafızdır. Allah'ın ismi ise, O'nun zatına ve sıfatlarına işaret eder. Ayetteki 'Rabbinin ismi' ifadesi, Allah'ın zatının ve sıfatlarının yüceliğinin, O'nun isminde tecelli ettiğini ve bu ismin anılmasının dahi bereket vesilesi olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İsim, müsemmaya delalet eden şeydir. Allah'ın ismi, O'nun zatına ve kemal sıfatlarına delalet eder. Bu ayette, 'tebârake' fiiliyle birlikte kullanılması, Allah'ın isminin sadece bir lafız olmadığını, aynı zamanda O'nun azametini, kudretini ve bereketini temsil ettiğini gösterir."}]},{"word":"رَبِّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Her şeyi yaratan, terbiye eden, sahip olan ve yöneten yüce varlık olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab kelimesi, terbiye eden, sahip olan, efendi ve ıslah eden anlamlarına gelir. Allah'a nispet edildiğinde ise, her şeyi yaratan, besleyen, büyüten, yöneten ve kemale erdiren anlamını taşır. Ayetteki 'Rabbinin' ifadesi, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak otoritesini, merhametini ve gözetimini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'Rab' kavramı, sadece yaratıcı değil, aynı zamanda sürekli olarak varlıkları besleyen, koruyan ve yönlendiren bir Tanrı imajını çizer. Bu ayette, 'Rabbinin ismi' ifadesi, Allah'ın bu evrensel Rabliğinin, O'nun isminde tecelli ettiğini ve bu ismin anılmasının dahi O'nun bu sıfatlarını hatırlattığını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rab, mülkün sahibi, işleri idare eden, terbiye eden demektir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun mutlak hâkimiyetini, her şeyin dizginlerinin elinde olduğunu ve her şeyi hikmetle yönettiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yüceliğinin ve bereketinin, O'nun Rab oluş sıfatıyla ayrılmaz bir bütün olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْجَلَـٰلِ","root":"ج ل ل","rootLatin":"c-l-l","meaning":"Allah'ın azametini, yüceliğini, büyüklüğünü ve kudretini ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Celâl, büyüklük ve azamet anlamına gelir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun zatının ve sıfatlarının her türlü noksanlıktan münezzeh, mutlak yüceliğini ve büyüklüğünü ifade eder. Ayetteki 'zî'l-celâl' ifadesi, Allah'ın azamet sahibi olduğunu ve bu azametin O'nun isminde tecelli ettiğini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Celâl, Allah'ın yüceliğini ve azametini ifade eden bir sıfattır. Bu, O'nun kudretinin, ilminin ve diğer kemal sıfatlarının büyüklüğünü kapsar. Ayetteki 'zî'l-celâl' ifadesi, Allah'ın zatının ve sıfatlarının büyüklüğünü, haşmetini ve ululuğunu tasvir eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Celâl, Allah'ın kemal sıfatlarının bir bütün olarak ifade ettiği azamet ve yüceliktir. Bu, O'nun kudretinin sınırsızlığını, ilminin kuşatıcılığını ve iradesinin mutlaklığını içerir. Ayetteki 'celâl' kavramı, Allah'ın isminin yüceliğinin, O'nun bu azametli sıfatlarından kaynaklandığını gösterir."}]},{"word":"وَٱلْإِكْرَامِ","root":"ك ر م","rootLatin":"k-r-m","meaning":"Allah'ın cömertliğini, lütfunu, keremini ve ikramını ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kerem, cömertlik, lütuf ve şeref anlamına gelir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun kullarına karşı olan sınırsız cömertliğini, lütfunu ve ihsanını ifade eder. Ayetteki 've'l-ikrâm' ifadesi, Allah'ın hem azamet sahibi hem de lütufkâr olduğunu, bu iki sıfatın bir arada bulunduğunu gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İkrâm, Allah'ın kullarına verdiği nimetler, lütuflar ve ihsanlardır. Bu, O'nun cömertliğini ve merhametini gösterir. Ayetteki 'zî'l-celâl ve'l-ikrâm' terkibi, Allah'ın hem korkulan azamet sahibi hem de sevilen lütuf sahibi olduğunu, bu iki zıt gibi görünen sıfatın O'nun zatında mükemmel bir şekilde birleştiğini anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kerem' ve 'ikrâm' kavramları, Allah'ın insanlara karşı olan cömertliğini, lütfunu ve onlara değer vermesini ifade eder. Bu ayette 'celâl' ile birlikte kullanılması, Allah'ın sadece azametli ve yüce olmadığını, aynı zamanda kullarına karşı son derece cömert ve lütufkâr olduğunu, bu iki sıfatın O'nun kemalini tamamladığını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["esma-i-husna","tevhid","zikir"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"تَبَارَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ر-ك","rootLatin":"b-r-k","lemma":"تَبَارَكَ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüce oldu, mübarek oldu"},{"position":2,"surface":"ٱسْمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"ٱسْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"adı"},{"position":3,"surface":"رَبِّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olarak mecrûr mahalde mebnî","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"ذِي","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"ذ-و-و","rootLatin":"dh-w-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"sahibi"},{"position":5,"surface":"ٱلْجَلَالِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ل-ل","rootLatin":"j-l-l","lemma":"جَلَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"celal, yücelik"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْإِكْرَامِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ر-م","rootLatin":"k-r-m","lemma":"إِكْرَام","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"ikram, cömertlik"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *78. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *78. ayette*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *55/78*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *55/78*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *55/78*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *55/78*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/78*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/78*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *55/78*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *55/78*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/27-78*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/78*