# Rahmân Sûresi, 9. Âyet (55:9)

> وَأَقِيمُوا۟ ٱلْوَزْنَ بِٱلْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا۟ ٱلْمِيزَانَ

*Ve akîmû-lvezne bilkisti velâ tuḣsirû-lmîzân(e)*

**Meal (Diyanet):** Tartıyı adaletle yapın, teraziyi eksik tutmayın.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/55/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Rahmân Suresi'nin 9. ayeti, toplumsal adaletin temelini oluşturan ölçü ve tartıda dürüstlüğü emretmektedir. Ayet, 'vezn' ve 'mîzân' kavramları üzerinden hem somut ölçü aletlerini hem de genel anlamda adalet ve dengeyi vurgulayarak, eksik tartmaktan sakınmayı emreder.","keyConcepts":[{"word":"أَقِيمُوا۟","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Bir şeyi dosdoğru, hakkıyla yerine getirmek, ikame etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavram, 'kıyâm' kökünden türemiş olup, bir şeyin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi, ayakta tutulması anlamını taşır. Ayetteki 'akîmû' emri, tartıyı sadece yapmak değil, onu adaletle, dosdoğru ve eksiksiz bir şekilde icra etmek gerektiğini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İkame, bir şeyi tam ve kâmil bir şekilde yerine getirmektir. Namazı ikame etmek gibi, tartıyı ikame etmek de onu hakkıyla, hiçbir eksiklik ve haksızlık yapmadan uygulamak demektir. Bu, sadece fiili bir eylem değil, aynı zamanda ahlaki bir duruşu da içerir."}]},{"word":"ٱلْوَزْنَ","root":"و ز ن","rootLatin":"v-z-n","meaning":"Tartma eylemi, ağırlık ölçüsü.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Vezn', bir şeyin ağırlığını belirlemek için yapılan ölçüm eylemidir. Ayetteki 'vezn' kelimesi, tartma işleminin kendisini ifade eder ve bu işlemin adaletle yapılmasının önemini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Vezn, tartmak demektir. Burada mecazi olarak adaleti ve dengeyi de çağrıştırır. Ayet, sadece somut tartı aletleriyle yapılan ölçümü değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerdeki adalet ve dengeyi de kapsayan geniş bir anlam taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'vezn' kavramı, sadece fiziksel ağırlık ölçümünü değil, aynı zamanda ilahi adaletin ve kozmik düzenin bir sembolü olarak da kullanılır. Bu ayette, insanlara düşen görev, bu ilahi dengeyi kendi muamelelerinde de sürdürmektir."}]},{"word":"بِٱلْقِسْطِ","root":"ق س ط","rootLatin":"k-s-t","meaning":"Adaletle, hakkaniyetle, doğru ve dürüst bir şekilde.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Kıst', adalet ve hakkaniyet demektir. Bir şeyi adaletle yapmak, hakkını tam olarak vermektir. Ayetteki 'bil-kıst' ifadesi, tartma eyleminin temel prensibinin adalet olması gerektiğini açıkça belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kıst, adaletin ta kendisidir. Bir kimsenin hakkını tam olarak vermek ve ona zulmetmemektir. Bu ayette, tartıda adaletin sağlanması, yani ne eksik ne fazla tartılması emredilmektedir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kıst, Kur'an'da sıkça geçen bir kavram olup, adaletin ve dengenin sağlanması anlamında kullanılır. Tartıda 'kıst' ile hareket etmek, hem ölçü birimlerine riayet etmek hem de ahlaki olarak dürüst ve tarafsız olmak demektir."}]},{"word":"تُخْسِرُوا۟","root":"خ س ر","rootLatin":"h-s-r","meaning":"Eksiltmek, zarar vermek, kayba uğratmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"'İhsâr', bir şeyi eksiltmek, noksanlaştırmak demektir. Ayetteki 'lâ tuhsirû' emri, tartıda eksiklik yapmaktan, yani başkasının hakkını çalmaktan sakınmayı ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Husrân, kayıp ve zarara uğramaktır. Burada fiil olarak kullanıldığında, başkasına zarar verecek şekilde tartıyı eksik tutmak anlamına gelir. Bu, hem maddi bir kayıp hem de ahlaki bir kusurdur."}]},{"word":"ٱلْمِيزَانَ","root":"و ز ن","rootLatin":"v-z-n","meaning":"Tartı aleti, ölçü birimi, denge.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Mîzân', vezn kökünden türemiş bir ism-i âlet olup, tartı aleti demektir. Ancak Kur'an'da sadece somut bir alet değil, aynı zamanda adalet ve denge prensibini de simgeler. Ayette, hem tartı aletinin doğru kullanılmasını hem de genel adaletin korunmasını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Mîzân, Kur'an'da sadece bir tartı aleti olarak değil, aynı zamanda ilahi adaletin ve evrensel dengenin bir sembolü olarak da geçer. Bu ayette, insanlara düşen görev, bu ilahi dengeyi kendi muamelelerinde de sürdürmektir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Mîzân, tartı aleti olmasının yanı sıra, adalet ve hakkaniyetin ölçüsü olarak da anlaşılır. Ayet, bu ölçüyü eksik tutmamanın, yani adaletten sapmamanın önemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["adalet","ticaret-faiz","helal-haram"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَقِيمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"إِقَامَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yapın"},{"position":2,"surface":"ٱلْوَزْنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ز-ن","rootLatin":"w-z-n","lemma":"وَزْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tartmayı"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"ٱلْقِسْطِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-س-ط","rootLatin":"q-s-t","lemma":"قِسْط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"adaletle/doğrulukla"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":5,"surface":"تُخْسِرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-س-ر","rootLatin":"kh-s-r","lemma":"إِخْسَار","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm","gloss":"eksik tutmayın"},{"position":6,"surface":"ٱلْمِيزَانَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Âlet","root":"و-ز-ن","rootLatin":"w-z-n","lemma":"مِيزَان","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tartıyı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *55/7-9*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/9*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *55/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *55/7-9*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Rahmân, 55:8-9*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Rahmân, 55:7-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *55/7-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *55/7-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *55/7-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *55/7-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *55/7-9*