# Vâkıa Sûresi, 63. Âyet (56:63)

> أَفَرَءَيْتُم مَّا تَحْرُثُونَ

*Eferaeytum mâ tahruśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ektiğiniz tohuma ne dersiniz?!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/56/63

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Vâkıa Suresi'nin 63. ayeti, Allah'ın yaratma ve rızık verme kudretini vurgulamak amacıyla ekim eylemi üzerinden bir sorgulama sunmaktadır. Ayet, insanın eylemi ile ilahi kudret arasındaki ilişkiyi 'ekin' ve 'ekme' kavramları üzerinden derinlemesine ele alır.","keyConcepts":[{"word":"أَفَرَءَيْتُم","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Burada 'gördünüz mü, düşündünüz mü, haber verin' anlamında bir sorgulama ve dikkat çekme ifadesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ru'yet' kelimesinin hem gözle görme hem de kalple idrak etme, düşünme anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, muhatapların ekim eylemi üzerindeki düşüncelerini ve bu eylemin ardındaki ilahi kudreti idrak etmelerini talep eden bir sorgulama biçimindedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'e-raeytum' ifadesinin Kur'an'da sıkça 'ahbirûnî' (bana haber verin) anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette de 'söyleyin bakalım, bana bildirin' manasına gelerek, ekim eyleminin gerçek failinin kim olduğu konusunda bir açıklama talep etmektedir."}]},{"word":"مَّا","root":"م ا","rootLatin":"m-a","meaning":"Burada 'şey' veya 'o şey ki' anlamında, ekilen bitkileri ifade eden mevsûl bir isimdir.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mâ' edatının Kur'an'da farklı kullanımları olduğunu, burada ise 'el-lezî' (o şey ki) anlamında mevsûl isim olarak geldiğini belirtir. Ayette 'ektiğiniz şey' manasına gelerek, ekim eyleminin nesnesini işaret eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn, 'mâ'nın mevsûl olarak kullanıldığında kendisinden sonra gelen cümleyi açıklayıcı bir nitelik taşıdığını ifade eder. Bu ayette 'tahrusûne' fiiliyle birlikte 'ektiğiniz şey' anlamını pekiştirir ve ekilen ürünlere işaret eder."}]},{"word":"تَحْرُثُونَ","root":"ح ر ث","rootLatin":"h-r-s","meaning":"Toprağı ekmek, tohumu toprağa atmak ve yetiştirmek için çaba sarf etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hars' kelimesinin toprağı ekmek, tohumu atmak ve bu yolla ürün elde etmek için yapılan her türlü faaliyeti kapsadığını belirtir. Ayetteki 'tahrusûne' fiili, insanların toprağa tohum atma ve onu işleme eylemini ifade eder, ancak bu eylemin sonucunu belirleyenin Allah olduğuna dikkat çeker."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hars'ın ziraat ve ekim anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, insanların ekin için gösterdiği çabayı vurgular, ancak bu çabanın tek başına yeterli olmadığını, asıl bitirici gücün Allah olduğunu ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'hars' kavramının sadece fiziksel ekimden öte, bir çaba ve emek sarf etme anlamını da taşıdığını belirtir. Bu ayette, insanların ekin için gösterdiği zahmetin, nihai sonucu belirleyen ilahi kudret karşısındaki sınırlılığını ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","tabiat-ayetleri","tevhid","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"رَأَيْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördünüz mü?"},{"position":2,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, mebnî","gloss":"şey"},{"position":3,"surface":"تَحْرُثُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ر-ث","rootLatin":"h-r-th","lemma":"حَرَثَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"ekiyorsunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vâkı'a Sûresi** · *56/63*
- **Vâkı'a Sûresi** · *56/63-67*
- **Vâkı'a Sûresi** · *56/63*
- **Vâkı'a Sûresi** · *56/63-67*