# Vâkıa Sûresi, 74. Âyet (56:74)

> فَسَبِّحْ بِٱسْمِ رَبِّكَ ٱلْعَظِيمِ

*Fesebbih bismi rabbike-l'azîm(i)*

**Meal (Diyanet):** O halde, O yüce Rabbinin adını tesbih et (yücelt).

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/56/74

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Vâkıa Suresi'nin 74. ayeti, Allah'ın azametini vurgulayarak O'nu tesbih etme emrini içermektedir. Ayet, 'tesbih', 'Rab' ve 'azim' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi yüceliği ve kulluk bilincini ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"فَسَبِّحْ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nun yüceliğini anmak ve övmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tesbih' kelimesinin asıl anlamının 'hızla gitmek' olduğunu belirtir ve Allah'ı tesbih etmenin, O'nu noksan sıfatlardan uzak tutarak yüceliğini süratle anmak ve O'na ibadet etmek olduğunu ifade eder. Bu ayetteki 'tesbih', Rabbin azametini idrak ederek O'nu her türlü eksiklikten arındırma ve övgüyle anma eylemini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tesbih'i 'tenzih' ve 'tazim' olarak açıklar. Ayetteki 'fesebbih' emri, Rabbin azametine karşılık olarak O'nu her türlü noksanlıktan arındırma ve yüceltme mecazını taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'daki temel anlamının Allah'ı yüceltmek ve O'nun mutlak aşkınlığını ifade etmek olduğunu belirtir. Bu ayetteki kullanım, 'azim' sıfatıyla birlikte, Allah'ın eşsiz büyüklüğü karşısında O'nu her türlü beşerî sınırlamadan tenzih etme eylemini vurgular."}]},{"word":"رَبِّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, yetiştiren, sahip olan, efendi ve ilah anlamlarını içeren yüce varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen 'terbiye etmek, bir şeyi kademe kademe kemale erdirmek' anlamına geldiğini belirtir. Allah için kullanıldığında ise, O'nun yaratma, rızıklandırma, yönetme ve terbiye etme sıfatlarını kapsar. Ayetteki 'Rabbinin' ifadesi, muhatabın üzerinde tasarruf sahibi olan, onu yetiştiren ve koruyan ilahi gücü işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin 'malik, seyyid, mürebbi, muslih' gibi birçok anlamı barındırdığını ifade eder. Ayetteki 'Rabbinin' ifadesi, hem yaratıcı hem de kullarını terbiye edip kemale erdiren, onlara sahip olan ilahi otoriteyi vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, koruyucu, besleyici ve hükmedici rolünü ifade eden merkezi bir terim olduğunu belirtir. Ayetteki 'Rabbinin' ifadesi, Allah'ın mutlak egemenliğini ve kulları üzerindeki terbiye edici gücünü vurgulayarak, O'na yönelme ve O'nu tesbih etme emrinin temelini oluşturur."}]},{"word":"ٱلْعَظِيمِ","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Büyük, yüce, azametli, şanı ve kudreti sonsuz olan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'azim' kelimesini 'büyük, yüce' olarak açıklar. Ayetteki 'el-Azîm' sıfatı, Allah'ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde eşsiz büyüklüğünü, kudretini ve yüceliğini ifade eder. Bu büyüklük, O'nu tesbih etme emrinin gerekçesini oluşturur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azim' kelimesinin 'büyüklük, yücelik, şeref' anlamlarına geldiğini ve Allah için kullanıldığında O'nun mutlak azametini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-Azîm' sıfatı, Rabbin her türlü tasavvurun ötesindeki yüceliğini ve kudretini vurgulayarak, O'nu tesbih etmenin önemini pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'azim' kelimesinin Kur'an'da Allah'ın sonsuz kudretini, yüceliğini ve şanını ifade eden temel sıfatlardan biri olduğunu belirtir. Bu ayette 'Rabbinin' kelimesiyle birlikte kullanılması, tesbihin, O'nun bu eşsiz azametine layık bir şekilde yapılması gerektiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","esma-i-husna","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"öyleyse"},{"position":1,"surface":"سَبِّحْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"tesbih et"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"ٱسْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"اِسْم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"adıyla"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"ٱلْعَظِيمِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin (رَبِّكَ) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"çok büyük"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *56/74*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *56/74*
- **Vâkı'a Sûresi** · *56/74*
- **Vâkı'a Sûresi** · *56/71-74*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *56/74*
- **Vâkı'a Sûresi** · *56/74*
- **Vâkı'a Sûresi** · *56/71-74*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *56/74*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *56/74-96*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *56/74-96*