# Hadîd Sûresi, 1. Âyet (57:1)

>  سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ

*Sebbeha li(A)llâhi mâ fî-ssemâvâti vel-ard(i)(s) ve huve-l'azîzu-lhakîm(u)*

**Meal (Diyanet):** Göklerdeki ve yerdeki her şey Allah'ı tespih etmektedir. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/57/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hadîd Suresi'nin ilk ayeti, evrensel bir tesbih eylemini ve Allah'ın iki temel sıfatını vurgular. Ayet, göklerde ve yerde olan her şeyin Allah'ı yücelttiğini ve O'nun mutlak güç (Azîz) ve hikmet (Hakîm) sahibi olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"سَبَّحَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve şanını anmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tesbih' kelimesinin kökenini 'hızla hareket etmek' ve 'yüzmek' anlamlarına bağlar. Allah'ı tesbih etmek, O'nu noksan sıfatlardan uzak tutarak, O'nun yüceliğini ve kemalini idrak etmek ve bu idrakle O'na yönelmek demektir. Ayetteki kullanımı, tüm varlıkların Allah'ın kudret ve azametini itiraf etmesi ve O'nu her türlü eksiklikten tenzih etmesi anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tesbih' kelimesini 'tenzih' ve 'tazim' olarak açıklar. Ayetteki 'sebbecca lillahi' ifadesi, göklerde ve yerde olan her şeyin Allah'ı ululaması, O'nu her türlü noksanlıktan arındırması ve O'nun şanını yüceltmesi mecazını taşır. Bu, varlıkların kendi halleriyle Allah'ın birliğini ve kudretini ilan etmesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'Allah'ı yüceltmek, O'nu her türlü eksiklikten arındırmak ve O'nun mutlak üstünlüğünü kabul etmek' olduğunu belirtir. Bu ayetteki tesbih, sadece sözlü bir eylem değil, aynı zamanda varlıkların yaratılış gayelerine uygun olarak Allah'ın kudretine şahitlik etmeleri ve O'na boyun eğmeleri anlamında kozmik bir ibadettir."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Yeryüzünün üzerindeki tüm katmanları, gökleri ve uzayı ifade eden çoğul bir isim.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesini 'yüksek olanlar' olarak açıklar. Kur'an'da genellikle yedi kat gök olarak zikredilen bu kavram, ayette yeryüzünün zıddı olarak, Allah'ın kudretinin ve yaratıcılığının tecelli ettiği geniş ve yüce alemleri kapsar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'semâ' kelimesinin 'yükseklik' ve 'üstünlük' anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Semâvât' ise bu yüksek alemlerin çoğuludur. Ayetteki kullanımı, Allah'ı tesbih eden varlıkların sadece yeryüzüyle sınırlı olmadığını, aksine tüm kozmik varlıkları kapsadığını vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Üzerinde yaşadığımız gezegen, yeryüzü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'arz' kelimesini 'yeryüzü' olarak tanımlar ve Kur'an'da genellikle 'semâvât' ile birlikte zikredilerek evrenin iki ana bileşenini oluşturduğunu belirtir. Ayetteki 'arz', göklerle birlikte Allah'ı tesbih eden tüm canlı ve cansız varlıkların bulunduğu mekanı ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'arz' kelimesinin Kur'an'da hem belirli bir gezegen olan yeryüzünü hem de daha genel olarak 'aşağıda olan' veya 'geniş alan' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Bu ayette, 'semâvât' ile birlikte kullanılarak, Allah'ın yaratıcılığının ve tesbihin kapsamının tüm evreni kuşattığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْعَزِيزُ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Mutlak güç sahibi, yenilmez, üstün ve şerefli olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'azîz' kelimesini 'galip gelen, yenilmeyen, nadir bulunan ve şerefli olan' anlamlarıyla açıklar. Allah için kullanıldığında, O'nun mutlak kudretini, hiçbir şeye muhtaç olmamasını ve her şeye üstün gelmesini ifade eder. Ayetteki kullanımı, tüm varlıkların tesbihinin, bu mutlak güç sahibi Allah'a yönelik olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azîz' isminin 'güçlü, galip, erişilmez ve eşsiz' anlamlarını içerdiğini belirtir. Bu sıfat, Allah'ın kudretinin sınırsızlığını ve O'nun karşısında hiçbir gücün duramayacağını gösterir. Ayette, tesbihin ardından gelerek, Allah'ın bu yüce sıfatının tesbihin kaynağı ve hedefi olduğunu ifade eder."}]},{"word":"ٱلْحَكِيمُ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Her şeyi yerli yerince yapan, mutlak hikmet sahibi, hüküm ve karar veren.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hakîm' kelimesini 'hikmet sahibi, her şeyi yerli yerince yapan, sağlam ve kusursuz yaratan' olarak tanımlar. Allah için kullanıldığında, O'nun tüm fiillerinin ve yaratışının mutlak bir hikmet ve düzen içinde olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Azîz' sıfatının ardından gelerek, Allah'ın gücünün körü körüne değil, tam bir hikmetle tecelli ettiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hakîm' isminin 'hükmeden, hikmetle iş yapan ve her şeyi sağlam kılan' anlamlarını taşıdığını belirtir. Bu sıfat, Allah'ın yaratılışındaki mükemmelliği, evrendeki düzeni ve koyduğu yasaların kusursuzluğunu vurgular. Ayette, Allah'ın tesbih edilmesinin ve O'nun kudretinin, aynı zamanda O'nun sonsuz hikmetinden kaynaklandığını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","tevhid","esma-i-husna","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سَبَّحَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tesbih etti"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî; 'sebbaḥa' fiilinin fâili konumunda","gloss":"şeyler, olanlar"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile 'السماوات' kelimesine atfedildiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"İbtidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"O"},{"position":8,"surface":"ٱلْعَزِيزُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"ʿ-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"üstün, güçlü"},{"position":9,"surface":"ٱلْحَكِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"ḥ-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"İkinci haber olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi, hüküm veren"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hadîd Sûresi** · *Hadid suresinin 1. Ayetinde*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hadid suresinin 1. Ayetinde*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hadid suresinin 1. Ayetinde*
- **Hadîd Sûresi** · *Hadid suresinin 1. Ayetinde*
- **Hadîd Sûresi** · *57/1*
- **Hadîd Sûresi** · *57/1*
- **Hadîd Sûresi** · *57/1*
- **Hadîd Sûresi** · *57/1*
- **Hadîd Sûresi** · *57/1*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57/1*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57/1*
- **Hadîd Sûresi** · *57/1*