# Hadîd Sûresi, 23. Âyet (57:23)

> لِّكَيْلَا تَأْسَوْا۟ عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا۟ بِمَآ ءَاتَىٰكُمْ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

*Likeylâ te/sev ‘alâ mâ fâtekum velâ tefrahû bimâ âtâkum(k) va(A)llâhu lâ yuhibbu kulle muḣtâlin feḣûr(in)*

**Meal (Diyanet):** Elinizden çıkana üzülmeyesiniz ve Allah'ın size verdiği nimetlerle şımarmayasınız diye (böyle yaptık.) Çünkü Allah, kendini beğenip övünen hiçbir kimseyi sevmez.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/57/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hadîd Suresi 23. ayet, insanın dünya nimetlerine karşı takınması gereken psikolojik dengeyi ve ahlaki duruşu ele almaktadır. Ayet, kaybedilenlere üzülmemeyi ve elde edilenlere aşırı sevinmemeyi öğütlerken, kibir ve övünme gibi olumsuz vasıfları reddeder. Dilbilimsel olarak, bu kavramlar insanın iç dünyasındaki tepkileri ve dışa vuran davranışları ifade eden fiiller ve sıfatlarla vurgulanmıştır.","keyConcepts":[{"word":"تَأْسَوْا۟","root":"أ-س-و","rootLatin":"e-s-v","meaning":"Kaybedilen bir şeye karşı duyulan derin üzüntü ve kederi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أَسْو' kökünü, bir şeyin elden çıkmasından dolayı duyulan keder ve üzüntü olarak açıklar. Ayetteki 'لِّكَيْلَا تَأْسَوْا۟' ifadesi, müminlerin dünya nimetlerinin geçiciliğini idrak ederek, kaybettikleri şeyler için aşırı üzüntüye kapılmamaları gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أَسْو' fiilinin 'hüzünlenmek, kederlenmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın takdirine rıza göstermenin ve dünya malına aşırı bağlılıktan kaçınmanın bir sonucu olarak, kaybedilenlere karşı duyulan üzüntünün hafifletilmesi hedeflenir."}]},{"word":"فَاتَكُمْ","root":"ف-و-ت","rootLatin":"f-v-t","meaning":"Bir şeyin elden çıkması, kaçırılması veya kaybedilmesi durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'فَاتَ' fiilini 'geçip gitmek, elden çıkmak' olarak açıklar. Ayetteki 'مَا فَاتَكُمْ' ifadesi, dünya malı, makam veya benzeri geçici şeylerin kaybedilmesi durumunu kapsar ve müminlerin bu kayıplara karşı sabırlı olmaları gerektiğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'فوت' kelimesinin, bir şeyin zamanında elde edilememesi veya kaçırılması anlamını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın takdiriyle gerçekleşen kayıplara karşı müminlerin tevekkül içinde olmalarını ve bu kayıplar yüzünden aşırı üzüntüye kapılmamalarını öğütler."}]},{"word":"تَفْرَحُوا۟","root":"ف-ر-ح","rootLatin":"f-r-h","meaning":"Bir şeye karşı duyulan aşırı sevinç, şımarıklık ve gururu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'فرح' kelimesini, bir nimete veya başarıya karşı duyulan sevinç olarak tanımlar. Ancak Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, yani şımarıklık, gurur ve kibirle karışık aşırı sevinç anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'وَلَا تَفْرَحُوا۟ بِمَآ ءَاتَىٰكُمْ' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetlere karşı şımarıkça bir sevinç ve gurur duymaktan sakınmayı emreder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ferah' kavramının Kur'an'da genellikle 'gurur, kibir ve şımarıklık' ile ilişkili olarak kullanıldığını ve olumsuz bir çağrışım taşıdığını vurgular. Ayetteki yasaklama, müminlerin elde ettikleri nimetleri kendi başarıları olarak görmekten ziyade, Allah'ın bir lütfu olarak kabul etmeleri ve bu nimetler karşısında tevazu göstermeleri gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"مُخْتَالٍ","root":"خ-ي-ل","rootLatin":"h-y-l","meaning":"Kendini beğenmiş, kibirli, gururlu ve başkalarına karşı üstünlük taslayan kişiyi ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'خيال' kökünden türeyen 'مختال' kelimesini, kişinin kendisini büyük görmesi, hayalinde kendisini yüceltmesi ve bu durumun davranışlarına yansıması olarak açıklar. Ayetteki 'مُخْتَالٍ' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetlerle şımarıp kendini üstün gören, kibirli insanları tanımlar ve Allah'ın bu tür kişileri sevmediğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'مختال' kelimesinin, 'kendini beğenmiş, gururlu' anlamında kullanıldığını ve bu durumun kişinin yürüyüşüne, konuşmasına ve genel tavırlarına yansıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, dünya nimetleri karşısında tevazu göstermeyen, aksine kibirlenen kişilerin Allah katında makbul olmadığını vurgular."}]},{"word":"فَخُورٍ","root":"ف-خ-ر","rootLatin":"f-h-r","meaning":"Sürekli övünen, böbürlenen ve sahip olduğu şeylerle gurur duyan kişiyi ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'فخر' kelimesini, kişinin sahip olduğu mal, mevki veya soy gibi şeylerle övünmesi olarak tanımlar. 'فَخُورٍ' ise bu övünmeyi sürekli hale getiren, böbürlenen kişidir. Ayetteki 'مُخْتَالٍ فَخُورٍ' ikilisi, kibir ve övünmenin birbiriyle ilişkili iki olumsuz özelliği olduğunu ve Allah'ın bu tür davranışları tasvip etmediğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fahur' kelimesinin, kişinin kendisini başkalarından üstün görmesi ve bu üstünlüğü sözlü olarak dile getirmesi, yani övünmesi anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın verdiği nimetleri kendi başarısı gibi görüp bunlarla övünen, şükürden uzak duran kişilerin eleştirildiğini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","sukur","kibir-hased","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"كَيْلَا","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki ...mesin diye"},{"position":2,"surface":"تَأْسَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-س-ي","rootLatin":"hamza-s-y","lemma":"أَسَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (كَيْ) ile mansûb","gloss":"üzülmeyin"},{"position":3,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":5,"surface":"فَاتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-و-ت","rootLatin":"f-w-t","lemma":"فَاتَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaçtı, elinizden çıktı"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":7,"surface":"تَفْرَحُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ح","rootLatin":"f-r-h","lemma":"فَرِحَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm","gloss":"sevinmeyin"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":9,"surface":"ءَاتَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"hamza-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdi"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":11,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":12,"surface":"يُحِبُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ب-ب","rootLatin":"h-b-b","lemma":"أَحَبَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"sever"},{"position":13,"surface":"كُلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"her"},{"position":14,"surface":"مُخْتَالٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ي-ل","rootLatin":"kh-y-l","lemma":"مُخْتَال","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kendini beğenmiş"},{"position":15,"surface":"فَخُورٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ف-خ-ر","rootLatin":"f-kh-r","lemma":"فَخُور","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"övünen"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *57/23*