# Hadîd Sûresi, 24. Âyet (57:24)

> ٱلَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلْبُخْلِ ۗ وَمَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ

*Elleżîne yebḣalûne veye/murûne-nnâse bilbuḣl(i)(k) vemen yetevelle fe-inna(A)llâhe huve-lġaniyyu-lhamîd(u)*

**Meal (Diyanet):** Onlar cimrilik edip insanlara da cimriliği emreden kimselerdir. Kim yüz çevirirse bilsin ki şüphesiz Allah ganidir, zengindir, övülmeye layıktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/57/24

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hadîd Suresi 24. ayet, cimrilik ve Allah yolundan yüz çevirme kavramlarını ele alırken, Allah'ın zenginlik ve övgüye layık olma sıfatlarını vurgulamaktadır. Ayet, insan davranışları ile ilahi sıfatlar arasındaki karşıtlığı dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"يَبْخَلُونَ","root":"ب خ ل","rootLatin":"b-h-l","meaning":"Cimrilik etmek, malını Allah yolunda harcamaktan kaçınmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'buhl' (cimrilik) kelimesini, 'sahip olunan şeyi, verilmesi gereken yere vermemek' olarak tanımlar. Ayetteki 'yebhalûne' fiili, bu tanıma uygun olarak, Allah'ın emrettiği infakı terk edenlerin durumunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'buhl' kelimesinin mecazi olarak 'bir şeyi gizlemek, saklamak' anlamında da kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki bağlamda ise, malı başkalarından saklama ve infaktan kaçınma anlamı ön plandadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'buhl' kavramını Kur'an'ın ahlaki terminolojisi içinde 'infak'ın zıttı olarak inceler. Ona göre cimrilik, Allah'ın verdiği nimetleri başkalarıyla paylaşmama ve bu yolla Allah'ın rızasını kaybetme durumudur. Ayet, bu ahlaki olumsuzluğu fiil olarak ortaya koyar."}]},{"word":"بِٱلْبُخْلِ","root":"ب خ ل","rootLatin":"b-h-l","meaning":"Cimrilik yapma eylemi veya cimrilik hali.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'buhl' kelimesini 'malını harcamaktan kaçınmak' olarak açıklar. Ayetteki 'bi'l-buhli' ifadesi, insanlara cimriliği emretme fiilinin nesnesi olarak, cimriliğin bir davranış biçimi olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'buhl' kelimesinin 'malın zekatını vermemek, infaktan kaçınmak' gibi özel anlamlarını da barındırdığını belirtir. Ayetteki 'insanlara cimriliği emretme' ifadesi, bu kötü ahlakın yaygınlaştırılmaya çalışıldığını gösterir."}]},{"word":"يَتَوَلَّ","root":"و ل ي","rootLatin":"w-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, itaatten kaçınmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tevellâ' fiilinin 'bir şeyden yüz çevirmek, arkasını dönmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'men yetevellâ' ifadesi, Allah'ın emirlerinden ve yolundan yüz çevirenleri kasteder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tevellâ' fiilinin Kur'an'da genellikle 'itaatten yüz çevirme, isyan etme' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette de, cimrilik edenlerin ve bunu emredenlerin Allah'ın buyruğundan yüz çevirmesi kastedilmektedir."}]},{"word":"ٱلْغَنِىُّ","root":"غ ن ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Hiçbir şeye muhtaç olmayan, zengin, müstağni olan Allah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğanî' kelimesini 'ihtiyaçsız olmak, başkasına muhtaç olmamak' olarak tanımlar. Allah için kullanıldığında, O'nun mutlak zenginliğini ve yaratılmışlara hiçbir şekilde muhtaç olmadığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, insanların cimriliğinin Allah'a hiçbir zarar vermeyeceği, çünkü O'nun müstağni olduğu vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ğanî' isminin Allah'a nispet edildiğinde, 'zatında ve sıfatlarında kemale ermiş, hiçbir şeye ihtiyacı olmayan' anlamına geldiğini belirtir. Bu, insanların infak etmemesinin Allah'ın zenginliğinden hiçbir şey eksiltmeyeceği gerçeğini pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ğanî' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak bağımsızlığını ve cömertliğini ifade ettiğini belirtir. İnsanların cimriliği karşısında Allah'ın 'ğanî' olması, O'nun lütfunun ve rızkının sınırsızlığını ve insanların infakına muhtaç olmadığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْحَمِيدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Övülmeye layık olan, hamd edilen, bütün övgülerin kendisine ait olduğu Allah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hamîd' kelimesini 'övülmeye layık olan, övülen' olarak açıklar. Allah için kullanıldığında, O'nun bütün kemal sıfatlarıyla övgüye müstahak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'el-Hamîd' ismi, Allah'ın cimrilik edenlere rağmen övgüye layık olduğunu, çünkü O'nun her halükarda kemal sahibi olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hamîd' isminin Allah'ın zatında ve fiillerinde övgüye layık olduğunu, O'nun her türlü noksanlıktan münezzeh olduğunu vurgular. Ayetteki 'el-Hamîd' sıfatı, insanların nankörlüğüne veya cimriliğine rağmen Allah'ın övgüye layık olma vasfının değişmediğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["comertlik","kibir-hased","rizik","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"l-dh-y","rootLatin":"l-dh-y","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"يَبْخَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"b-kh-l","rootLatin":"b-kh-l","lemma":"بَخِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"cimrilik ederler"},{"position":3,"surface":"وَيَأْمُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"hamz-m-r","rootLatin":"hamz-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"ve emrederler"},{"position":4,"surface":"ٱلنَّاسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-w-s","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanlara"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"ٱلْبُخْلِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"b-kh-l","rootLatin":"b-kh-l","lemma":"بُخْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"cimrilik"},{"position":6,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Nekre"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":7,"surface":"يَتَوَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (مَن) tarafından meczûm edildiği için meczûm","gloss":"yüz çevirirse"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"hamz-l-h","rootLatin":"hamz-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":10,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":11,"surface":"ٱلْغَنِىُّ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"gh-n-y","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"غَنِيّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"müstağni"},{"position":12,"surface":"ٱلْحَمِيدُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"h-m-d","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمِيد","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"övülmeye layık"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hadîd Sûresi** · *57/24*
- **Hadîd Sûresi** · *57/24*
- **Hadîd Sûresi** · *57/24*
- **Hadîd Sûresi** · *57/24*
- **Fâtır Sûresi** · *Hadîd 57:24*
- **Fâtır Sûresi** · *Hadîd 57:24*