# Hadîd Sûresi, 3. Âyet (57:3)

> هُوَ ٱلْأَوَّلُ وَٱلْـَٔاخِرُ وَٱلظَّـٰهِرُ وَٱلْبَاطِنُ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ

*Huve-l-evvelu vel-âḣiru ve-zzâhiru velbâtin(u)(s) ve huve bikulli şey-in ‘alîm(un)*

**Meal (Diyanet):** O, ilk ve sondur. Zahir ve Batın'dır. O, her şeyi hakkıyla bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/57/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hadîd Suresi'nin 3. ayeti, Allah'ın zatına ilişkin dört temel sıfatı (el-Evvel, el-Âhir, ez-Zâhir, el-Bâtın) ve ilmini (Alîm) vurgulayarak O'nun mutlak varlığını ve kuşatıcılığını dilbilimsel bir derinlikle ifade etmektedir. Bu kavramlar, Allah'ın zaman ve mekan üstü aşkınlığını ve her şeyi ihata eden bilgisini semantik olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْأَوَّلُ","root":"أ و ل","rootLatin":"e-v-l","meaning":"Allah'ın varlığının başlangıcı olmadığını, her şeyden önce var olduğunu ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'evvel' kelimesinin 'önce olmak' ve 'başlangıç' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-Evvel' sıfatı, Allah'ın varlığının kendisinden önce hiçbir şeyin bulunmadığı, her şeyin O'ndan başladığı mutlak önceliğini vurgular. Bu, O'nun kadîm ve ezelî oluşunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'evvel'in 'zaman bakımından önde olan' anlamına geldiğini ve Allah için kullanıldığında, O'nun varlığının başlangıcının olmadığını, her şeyin O'ndan sonra var olduğunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratılmışların varlığından önce var olan mutlak varlığına işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'evvel' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak önceliğini ve yaratıcı rolünü vurgulayan temel bir sıfat olduğunu belirtir. Bu ayette 'el-Evvel', Allah'ın zamanın başlangıcından önce var olan, her şeyin kaynağı ve ilk sebebi olan aşkın varlığını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْـَٔاخِرُ","root":"أ خ ر","rootLatin":"e-h-r","meaning":"Allah'ın varlığının sonu olmadığını, her şey yok olduktan sonra da varlığını sürdüreceğini ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'âhir' kelimesinin 'sona kalan, sonuncu' anlamında olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-Âhir' sıfatı, Allah'ın varlığının sonu olmadığını, her şeyin fani olup yok olmasından sonra dahi baki kalacak olan mutlak varlığını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'âhir'in 'sona ermek, son bulmak' kökünden geldiğini ve Allah için kullanıldığında, O'nun varlığının bir sonu olmadığını, her şeyin yok olmasından sonra da varlığını sürdüreceğini ifade ettiğini belirtir. Bu, O'nun bekâ ve sermediyetini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'el-Âhir'in, 'kendisinden sonra hiçbir şeyin kalmayacağı' anlamında olduğunu ve Allah'ın varlığının mutlak ve ebedi olduğunu gösterdiğini açıklar. Bu, O'nun fani olmayan tek varlık oluşuna işaret eder."}]},{"word":"ٱلظَّـٰهِرُ","root":"ظ ه ر","rootLatin":"z-h-r","meaning":"Allah'ın varlığının delillerinin açık ve aşikar olduğunu, her şeyde görüldüğünü ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zâhir' kelimesinin 'açık, görünen, üstün gelen' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ez-Zâhir' sıfatı, Allah'ın varlığının delillerinin kainatta açıkça görüldüğünü, O'nun kudret ve azametinin her şeyde tecelli ettiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'zuhur' kökünün 'açığa çıkmak, görünmek' anlamında olduğunu belirtir. Allah için 'ez-Zâhir' sıfatı, O'nun varlığının ve birliğinin delillerinin akıl ve duyularla idrak edilebilir olduğunu, her şeyin üzerinde ve her şeye galip olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zâhir'in Kur'an'da hem 'görünen, açık' hem de 'üstün gelen' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'ez-Zâhir', Allah'ın varlığının ve kudretinin kainattaki tüm eserlerinde açıkça görülebilir olduğunu, O'nun her şeye galip ve üstün olduğunu semantik olarak vurgular."}]},{"word":"وَٱلْبَاطِنُ","root":"ب ط ن","rootLatin":"b-t-n","meaning":"Allah'ın zatının mahiyetinin insan idrakinden gizli olduğunu, O'nun her şeyin iç yüzünü bildiğini ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'bâtın' kelimesinin 'gizli, iç yüzü' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-Bâtın' sıfatı, Allah'ın zatının mahiyetinin insan idrakinin ötesinde olduğunu, O'nun her şeyin iç yüzünü ve sırrını bildiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'batn' kökünün 'iç, gizli' anlamında olduğunu belirtir. Allah için 'el-Bâtın' sıfatı, O'nun zatının idrak edilemezliğini, akılların O'nun hakikatini kuşatamayacağını ve O'nun her şeyin iç yüzüne vakıf olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'bâtın'ın 'gizli olan, görünmeyen' anlamına geldiğini ve Allah için kullanıldığında, O'nun zatının mahiyetinin yaratılmışların idrakinden gizli olduğunu, aynı zamanda her şeyin iç yüzünü ve sırrını bildiğini ifade ettiğini açıklar. Bu, O'nun ilminin kuşatıcılığını da içerir."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ın her şeyi, olmuşu ve olacak olanı, gizliyi ve açığı eksiksiz bir şekilde bildiğini ifade eden sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ilm' kökünün 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' anlamına geldiğini belirtir. 'Alîm' sıfatı, Allah'ın ilminin mutlak ve kuşatıcı olduğunu, hiçbir şeyin O'nun bilgisinin dışında kalmadığını, geçmişi, geleceği, gizliyi ve açığı eksiksiz bildiğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Alîm'in, 'her şeyi bilen, ilmi her şeyi kuşatan' anlamına geldiğini ve Allah için kullanıldığında, O'nun ilminin mutlak kemalini ve her şeyi kapsayıcılığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'bi-külli şey'in Alîm' ifadesi, bu kuşatıcılığı pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun mutlak kudretiyle birlikte anıldığını belirtir. 'Alîm' sıfatı, Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar bildiğini, bu bilginin zaman ve mekanla sınırlı olmadığını ve O'nun her şeye hakimiyetinin temelini oluşturduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["esma-i-husna","tevhid","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلْأَوَّلُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"أ-و-ل","rootLatin":"a-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ilk"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱلْـَٔاخِرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"أ-خ-ر","rootLatin":"a-kh-r","lemma":"آخِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"son"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلظَّـٰهِرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"dh-h-r","lemma":"ظَاهِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"zahir"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلْبَاطِنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ط-ن","rootLatin":"b-t-n","lemma":"بَاطِن","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"batın"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":8,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":9,"surface":"عَلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"bilen"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. sure 3. ayette*
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. sure 3. ayette*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. sure 3. ayette*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. sure 3. ayette*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. sure 3. ayette*
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. Sûre 3. Âyette*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *57/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *57/3*
- **Hadîd Sûresi** · *57/3*
- **Hadîd Sûresi** · *57/3*
- **Lübbü'l-Lübb (İngilizce)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57/3*