# Haşr Sûresi, 14. Âyet (59:14)

> لَا يُقَـٰتِلُونَكُمْ جَمِيعًا إِلَّا فِى قُرًى مُّحَصَّنَةٍ أَوْ مِن وَرَآءِ جُدُرٍۭ ۚ بَأْسُهُم بَيْنَهُمْ شَدِيدٌ ۚ تَحْسَبُهُمْ جَمِيعًا وَقُلُوبُهُمْ شَتَّىٰ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْقِلُونَ

*Lâ yukâtilûnekum cemî'an illâ fî kuran muhassanetin ev min verâ-i cudur(in)(c) be/suhum beynehum şedîd(un)(c) tahsebuhum cemî'an ve kulûbuhum şettâ(c) żâlike bi-ennehum kavmun lâ ya'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar müstahkem kaleler içinde veya duvarlar arkasında olmadan sizinle toplu halde savaşmazlar. Kendi aralarındaki çekişmeleri şiddetlidir. Sen onları toplu sanırsın. Halbuki kalpleri darmadağınıktır. Bu, onların akılları ermez bir topluluk olmalarındandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/59/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Haşr Suresi 14. ayet, düşmanların savaş stratejilerini ve içsel ayrılıklarını tasvir ederken, onların dışarıdan bir bütün gibi görünseler de kalplerinin dağınık olduğunu vurgular. Ayet, bu durumun temelinde akletmeme olgusunun yattığını belirtir.","keyConcepts":[{"word":"يُقَـٰتِلُونَكُمْ","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Savaşmak, mücadele etmek fiilinin çoğul ve muhatap zamirli hali olup, düşmanların müminlerle olan çatışma biçimini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katl (قتل) kelimesi, canı bedenden ayırmak anlamına gelir. Mukatele (مقاتلة) ise iki taraf arasında savaşmak, birbirini öldürmeye çalışmak demektir. Ayetteki 'yükatilûneküm' ifadesi, düşmanların müminlerle doğrudan ve açıkça savaşmaktan çekindiklerini, ancak belirli koşullar altında (sur arkasından vb.) bunu yapabileceklerini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Katl, bir şeyi yok etmek, ortadan kaldırmak anlamında da kullanılır. Burada 'yükatilûneküm' fiili, düşmanların müminlere karşı giriştikleri eylemin niteliğini, yani bir savaş ve çatışma halini mecazi olarak değil, doğrudan ifade eder. Ancak bu savaşın belirli şartlara bağlı olduğu vurgulanır."}]},{"word":"مُّحَصَّنَةٍ","root":"ح-ص-ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"Sağlamlaştırılmış, tahkim edilmiş, korunmuş yerler anlamına gelir ve düşmanların ancak bu tür güvenli bölgelerde savaşmaya cesaret edebildiklerini belirtir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hısn (حصن), korunulan, sağlamlaştırılmış yer demektir. 'Muhassana' ise, tahkim edilmiş, düşman saldırılarına karşı güçlendirilmiş anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, düşmanların ancak kendilerini güvende hissettikleri, surlarla çevrili kasabalarda veya duvarların arkasında savaşmaya kalkıştıklarını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hısn, bir şeyi korumak, muhafaza etmek demektir. 'Muhassana' kelimesi, bir yerin düşmanlardan korunmak amacıyla sağlamlaştırıldığını ifade eder. Bu bağlamda, düşmanların ancak kendilerini güvende hissettikleri, savunması güçlü yerlerde savaşabildiklerini, aksi takdirde korkak davrandıklarını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hısn kökü, genellikle korunma, sağlamlık ve güvenlik anlamlarını taşır. 'Muhassana' kelimesi, bir yerin dış tehditlere karşı güçlendirilmiş olduğunu, bu sayede içinde bulunanlara emniyet sağladığını gösterir. Ayette, düşmanların ancak bu tür 'güvenli' alanlarda savaşmaya cesaret edebildikleri, dolayısıyla aslında zayıf ve korkak oldukları ima edilir."}]},{"word":"بَأْسُهُم","root":"ب-أ-س","rootLatin":"b-'-s","meaning":"Şiddet, güç, sıkıntı, savaşta gösterilen cesaret veya korku anlamına gelir; ayette düşmanların kendi aralarındaki çekişmelerinin şiddetini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Be's (بأس), şiddet, sıkıntı, korku ve savaşta gösterilen güç anlamına gelir. Ayetteki 'be'suhum beynehüm şedîd' ifadesi, düşmanların kendi aralarındaki anlaşmazlık ve çatışmalarının çok şiddetli olduğunu, birbirlerine karşı acımasız olduklarını belirtir. Bu, onların dışarıya karşı gösterdikleri zayıflığın aksine, içsel çekişmelerinin ne kadar yıkıcı olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Be's, korku, şiddet, azap ve savaşta gösterilen kahramanlık veya korkaklık anlamlarını içerir. Ayetteki 'bâ'suhum' kelimesi, düşmanların kendi içlerindeki çekişmelerin ve düşmanlıkların şiddetini vurgular. Bu durum, onların dışarıdan bir bütün gibi görünmelerine rağmen, içsel olarak parçalanmış olduklarını ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Be's kavramı, Kur'an'da genellikle zorluk, sıkıntı ve şiddet anlamlarında kullanılır. Bu ayetteki 'bâ'suhum', düşmanların kendi aralarındaki iç çatışmaların ve düşmanlıkların şiddetini ifade eder. Bu içsel şiddet, onların dışarıya karşı birleşmelerini engelleyen temel bir faktördür ve onların zayıflığını gösterir."}]},{"word":"شَتَّىٰ","root":"ش-ت-ت","rootLatin":"ş-t-t","meaning":"Dağınık, birbirinden ayrı, farklı anlamına gelir ve düşmanların kalplerinin birbiriyle uyumsuz ve parçalanmış olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şett (شت), dağınıklık, ayrılık anlamına gelir. 'Şettâ' ise, birbirinden ayrı, dağınık şeyler için kullanılır. Ayetteki 'kulûbuhum şettâ' ifadesi, düşmanların kalplerinin birbiriyle uyumsuz, farklı düşüncelere sahip ve parçalanmış olduğunu belirtir. Bu durum, onların dışarıdan bir bütün gibi görünmelerine rağmen, içsel birliğe sahip olmadıklarını gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Şettâ, farklı farklı, dağınık demektir. Ayetteki 'kulûbuhum şettâ' ifadesi, düşmanların kalplerinin bir araya gelmediğini, her birinin farklı bir yöne meylettiğini ve bu nedenle gerçek bir birlik oluşturamadıklarını anlatır. Bu, onların dış görünüşlerinin aksine, içsel olarak zayıf olduklarının bir işaretidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Şettâ, dağınık, birbirinden ayrı olan şeyler için kullanılan bir sıfattır. 'Kulûbuhum şettâ' ifadesi, düşmanların kalplerinin birleşmediğini, her birinin kendi hevesine veya çıkarına göre hareket ettiğini, dolayısıyla aralarında gerçek bir uyum ve birlik bulunmadığını vurgular. Bu durum, onların dışarıdan görünen gücünün aldatıcı olduğunu gösterir."}]},{"word":"يَعْقِلُونَ","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"'-k-l","meaning":"Akletmek, idrak etmek, anlamak anlamına gelir; ayette düşmanların akıllarını kullanmadıklarını, dolayısıyla doğruyu yanlıştan ayıramadıklarını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akl (عقل), bir şeyi bağlamak, tutmak anlamına gelir. İdrak ve anlayış yeteneği olarak kullanıldığında ise, insanı doğruya yönelten, yanlıştan alıkoyan güçtür. 'Lâ ya'kılûn' ifadesi, düşmanların akıllarını kullanmadıklarını, dolayısıyla doğru kararlar veremediklerini, olayları doğru değerlendiremediklerini ve bu yüzden içsel olarak parçalanmış olduklarını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Akl, bir şeyi kavramak, idrak etmek ve doğru ile yanlışı ayırt etme yeteneğidir. 'Lâ ya'kılûn' ifadesi, düşmanların bu yeteneği kullanmadıklarını, yani düşünmeden, basiretsizce hareket ettiklerini gösterir. Bu durum, onların kalplerinin dağınık olmasının ve kendi aralarındaki şiddetli çekişmelerin temel nedeni olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Akl kavramı, Kur'an'da sadece zihinsel bir yetenek değil, aynı zamanda ahlaki bir sorumluluk olarak da ele alınır. 'Lâ ya'kılûn' ifadesi, düşmanların sadece zihinsel olarak anlamakta yetersiz kalmadıklarını, aynı zamanda ahlaki olarak da doğruyu idrak edemediklerini gösterir. Bu durum, onların içsel tutarsızlıklarının ve birleşememelerinin temelinde yatan derin bir problemdir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","cihad","kibir-hased","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"değil, -mez"},{"position":2,"surface":"يُقَـٰتِلُونَكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sizinle savaşırlar"},{"position":2,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizin"},{"position":3,"surface":"جَمِيعًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جَمْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"topluca, hep birlikte"},{"position":4,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"ancak, dışında"},{"position":5,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"içinde, -de"},{"position":6,"surface":"قُرًۭى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"q-r-y","lemma":"قَرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kasabalar"},{"position":7,"surface":"مُّحَصَّنَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ح-ص-ن","rootLatin":"ḥ-ṣ-n","lemma":"حَصَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"surlarla çevrili, tahkim edilmiş"},{"position":8,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"veya"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"وَرَآءِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"و-ر-أ","rootLatin":"w-r-ʾ","lemma":"وَرَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arkasından"},{"position":11,"surface":"جُدُرٍۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-د-ر","rootLatin":"j-d-r","lemma":"جِدَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"duvarlar"},{"position":12,"surface":"بَأْسُهُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-أ-س","rootLatin":"b-ʾ-s","lemma":"بَأْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"çekişmeleri"},{"position":12,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":13,"surface":"بَيْنَهُم","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"aralarında"},{"position":13,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"شَدِيدٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-د-د","rootLatin":"ş-d-d","lemma":"شَدِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"şiddetli, sert"},{"position":15,"surface":"تَحْسَبُهُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-س-ب","rootLatin":"ḥ-s-b","lemma":"حَسَبَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"onları sanırsın"},{"position":15,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":16,"surface":"جَمِيعًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جَمْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"topluca, birleşik"},{"position":17,"surface":"وَقُلُوبُهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"قُلُوبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kalpleri"},{"position":17,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":18,"surface":"شَتَّىٰ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-ت-ت","rootLatin":"ş-t-t","lemma":"شَتَّى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"dağınık, ayrı"},{"position":19,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"bu"},{"position":20,"surface":"بِأَنَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"sebebiyle"},{"position":20,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"ki, çünkü"},{"position":20,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlar"},{"position":21,"surface":"قَوْمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Enne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"bir topluluk"},{"position":22,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî harf olduğu için","gloss":"değil, -mez"},{"position":23,"surface":"يَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"ʿ-q-l","lemma":"عَقَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"akletmezler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Haşr Sûresi** · *59/14*
- **Haşr Sûresi** · *59/14*
- **Haşr Sûresi** · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*
- **Haşr Sûresi** · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *59/14*