# Haşr Sûresi, 17. Âyet (59:17)

> فَكَانَ عَـٰقِبَتَهُمَآ أَنَّهُمَا فِى ٱلنَّارِ خَـٰلِدَيْنِ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ جَزَٰٓؤُا۟ ٱلظَّـٰلِمِينَ

*Fekâne ‘âkibetehumâ ennehumâ fî-nnâri ḣâlideyni fîhâ(c) ve żâlike cezâu-zzâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Nihayet ikisinin de (azdıranın da azanın da) akıbeti, ebediyen ateşte kalmaları olmuştur. İşte zalimlerin cezası budur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/59/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, şeytanın insanı aldatmasının ve insanın bu aldatmaya uymasının nihai sonucunu, yani cehennemde ebedi kalmayı ve bunun zalimlerin cezası olduğunu dilbilimsel bir kesinlikle ifade etmektedir. Ayet, 'âkıbet', 'nâr', 'hâlidîn' ve 'cezâ' kavramları üzerinden bu ilahi hükmü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"عَـٰقِبَتَهُمَآ","root":"ع ق ب","rootLatin":"a-k-b","meaning":"İki tarafın (şeytan ve aldanan insan) eylemlerinin nihai sonucu, akıbeti.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akıbet' kelimesini bir şeyin sonu, neticesi olarak açıklar. Ayetteki 'âkıbetuhumâ' ifadesi, şeytanın kışkırtması ve insanın buna uyması sonucunda ortaya çıkan kaçınılmaz ve kötü sonu, yani cehennemi ifade eder. Bu, yapılan fiillerin doğal ve zorunlu sonucudur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'akıbet'i bir işin sonu, sonucu olarak ele alır. Ayetteki kullanımında, şeytanın ve ona uyan insanın eylemlerinin birleşimiyle oluşan nihai ve kaçınılmaz sonuca işaret eder. Bu, mecazi olarak değil, doğrudan bir sonuç bildirimdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'akıbet' kavramını Kur'an'da genellikle olumsuz bir sonuca işaret eden bir terim olarak inceler. Bu ayetteki 'âkıbetuhumâ' ifadesi, şeytanın aldatması ve insanın bu aldatmaya kanmasının ahlaki ve dini açıdan kötü bir sonuca yol açtığını, yani ilahi adaletin tecellisi olarak cehennemi vurgular."}]},{"word":"ٱلنَّارِ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Cehennem ateşi; azap yeri.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nâr' kelimesini genel anlamda ateş olarak açıklasa da, Kur'an bağlamında sıklıkla ahiretteki azap yeri olan cehennemi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'en-nâr' ifadesi, şeytan ve ona uyanların karşılaşacağı ebedi azap mekanını açıkça belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nâr' kelimesinin hem dünyevi ateşi hem de ahiretteki cehennem ateşini ifade ettiğini söyler. Ayetteki 'fî en-nâr' kullanımı, bu iki tarafın nihai varış yerinin, yani ilahi azabın tecelli edeceği cehennem olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nâr' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ancak azap ve ceza ile ilişkilendirildiğinde cehennemi kastettiğini belirtir. Bu ayetteki 'en-nâr', zalimlerin hak ettiği ebedi azabın somut bir ifadesidir."}]},{"word":"خَـٰلِدَيْنِ","root":"خ ل د","rootLatin":"h-l-d","meaning":"İki tarafın (şeytan ve aldanan insan) cehennemde ebediyen kalacak olmaları.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hulûd' kelimesini bir yerde sürekli ve ebediyen kalmak olarak açıklar. Ayetteki 'hâlidîn' ifadesi, şeytan ve ona uyan kişinin cehennemdeki ikametlerinin geçici değil, sonsuz olduğunu, bu durumun ilahi adaletin bir gereği olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hulûd'un bir şeyin uzun süre kalması veya ebediyen devam etmesi anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da cennet ve cehennem ehli için kullanıldığında ebediyeti ifade eder. Bu ayetteki 'hâlidîn' kelimesi, şeytan ve ona uyanların cehennemdeki azabının kesintisiz ve sonsuz olacağını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hulûd' kavramının Kur'an'daki kullanımının, özellikle ahiret bağlamında, mutlak ve kesintisiz bir sürekliliği ifade ettiğini belirtir. 'Hâlidîn' kelimesi, şeytanın ve ona uyanların cehennemdeki durumunun geri dönülmez ve sonu olmayan bir ebediyet olduğunu vurgular."}]},{"word":"جَزَٰٓؤُا۟","root":"ج ز ي","rootLatin":"c-z-y","meaning":"Yapılan amellerin karşılığı, ödülü veya cezası.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'cezâ' kelimesini bir fiilin karşılığı olarak tanımlar; bu karşılık bazen iyi (ödül), bazen de kötü (ceza) olabilir. Ayetteki 'cezâü'z-zâlimîn' ifadesi, zalimlerin işledikleri zulümlerin hak ettikleri kötü karşılığı, yani cehennem azabını açıkça belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cezâ'nın bir fiilin karşılığı olduğunu ve Kur'an'da hem hayır hem de şer için kullanıldığını ifade eder. Ancak bu ayetteki 'cezâü'z-zâlimîn' bağlamında, zalimlerin işledikleri günahların ve zulümlerin hak ettikleri olumsuz karşılığı, yani cehennemdeki ebedi azabı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'cezâ' kavramını Kur'an'da ilahi adaletin tecellisi olarak ele alır. Bu ayetteki 'cezâü'z-zâlimîn' ifadesi, zalimlerin eylemlerinin kaçınılmaz ve adil bir karşılığı olduğunu, bu karşılığın da cehennemde ebedi kalmak olduğunu vurgular. Bu, ilahi düzenin bir parçasıdır."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Allah'ın sınırlarını aşan, haksızlık eden ve şeytana uyarak kendine zulmedenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zulm' kelimesini bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haksızlık etmek olarak açıklar. Ayetteki 'ez-zâlimîn' ifadesi, Allah'ın emirlerine karşı gelerek, şeytanın kışkırtmasına uyarak hem kendilerine hem de başkalarına haksızlık edenleri, yani ilahi sınırları aşanları kasteder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zulm'ü bir şeyi yerinden saptırmak, haddi aşmak olarak tanımlar. Kur'an'da 'zâlimîn' kavramı, Allah'a şirk koşan, O'nun hükümlerine uymayan ve insanlara haksızlık eden kişileri ifade eder. Bu ayette, şeytanın aldatmasına kanarak Allah'ın yolundan sapanlar bu kategoriye girer."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulm' kavramını Kur'an'da Allah'ın koyduğu düzeni bozmak, O'nun hakkını ihlal etmek ve bu yolla kendine zarar vermek olarak inceler. 'Ez-zâlimîn' ifadesi, şeytanın kışkırtmasıyla Allah'a isyan eden, O'nun adaletine karşı gelen ve bu yüzden cehennem azabını hak eden kişileri tanımlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, o zaman"},{"position":1,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":2,"surface":"عَـٰقِبَتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"'-q-b","lemma":"عَاقِبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"كَانَ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"sonucu"},{"position":2,"surface":"هُمَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ikisinin"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":3,"surface":"هُمَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ harfinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ikisi"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"ٱلنَّارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ateş"},{"position":6,"surface":"خَـٰلِدَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-د","rootLatin":"kh-l-d","lemma":"خَالِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"أَنَّ harfinin haberi olduğu için mansûb (tesniye olduğu için yâ ile)","gloss":"ebedi kalıcılar"},{"position":7,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"işte bu"},{"position":9,"surface":"جَزَٰٓؤُا۟","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"cezası"},{"position":10,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (cemi müzekker sâlim olduğu için yâ ile)","gloss":"zalimlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Haşr Sûresi** · *59/17*
- **Haşr Sûresi** · *59/17*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *59/17*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *59/17*
- **Haşr Sûresi** · *59/17*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *59/17*
- **Haşr Sûresi** · *59/17*
- **Haşr Sûresi** · *59/17*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *59/17*
- **Haşr Sûresi** · *59/17*