# Haşr Sûresi, 22. Âyet (59:22)

> هُوَ ٱللَّهُ ٱلَّذِى لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ عَـٰلِمُ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَـٰدَةِ ۖ هُوَ ٱلرَّحْمَـٰنُ ٱلرَّحِيمُ

*Huva(A)llâhu-lleżî lâ ilâhe illâ hu(ve)(s) ‘âlimu-lġaybi ve-şşehâde(ti)(s) huve-rrahmânu-rrahîm(u)*

**Meal (Diyanet):** O, kendisinden başka hiçbir ilah olmayan Allah'tır. Gaybı da, görünen alemi de bilendir. O, Rahman'dır, Rahim'dir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/59/22

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın birliğini, ilmini ve rahmetini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, Allah'ın eşsiz ilahlığını, gayb ve şehadeti kuşatan bilgisini ve Rahman ve Rahim isimleriyle tecelli eden rahmetini dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱللَّهُ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Varlığı zorunlu, tüm ibadetlerin ve kulluğun kendisine yöneldiği tek yaratıcı ve ilah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Allah lafzı, 'el-İlah' kelimesinden türemiş olup, tüm övgüye layık, ibadet edilen ve varlığı zorunlu olan zatı ifade eder. Bu ayette, kendisinden başka ilah olmayan tek varlık olarak Allah'ın eşsizliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Allah ismi, zat-ı vacibü'l-vücud'a delalet eden özel bir isimdir ve diğer tüm isimler bu isme racidir. Ayetteki 'lâ ilâhe illâ hû' ifadesiyle, bu ismin müsemmasının biricikliği ve benzersizliği pekiştirilmiştir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'Allah' kavramı, mutlak ve aşkın bir Tanrı'yı ifade eder. Bu ayette, O'nun 'gaybı ve şehadeti bilen' ve 'Rahman, Rahim' olmasıyla, hem aşkınlığı hem de yaratılışla olan ilişkisi vurgulanır."}]},{"word":"إِلَـٰهَ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, kendisine yönelinen ve yüceltilen varlık.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah kelimesi, 'ibadet edilen' anlamına gelir. Ayetteki 'lâ ilâhe illâ hû' ifadesi, Allah'tan başka hiçbir varlığın ibadete layık olmadığını, O'nun tek mabud olduğunu açıkça belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İlah, 'ma'lûh' yani 'ibadet edilen' demektir. Bu ayette, Allah'ın tek ilah olduğu, O'ndan başkasına tapılmaması gerektiği mecazi bir anlatımla değil, doğrudan bir hakikat olarak sunulur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah, 'ulûhiyet' vasfına sahip olan, yani ibadet edilmeye müstahak olan demektir. Ayetteki nefy ve ispat (lâ ilâhe illâ hû) ile, Allah'ın ulûhiyetinin mutlak ve münhasır olduğu vurgulanır."}]},{"word":"ٱلْغَيْبِ","root":"غ ي ب","rootLatin":"ğ-y-b","meaning":"Duyularla algılanamayan, gizli ve bilinmeyen âlem.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Gayb, gözden ve idrakten gizli olan her şeydir. Bu ayette, Allah'ın 'âlimü'l-gayb' olması, O'nun insan idrakinin ötesindeki tüm sırları ve bilinmeyenleri kuşatan mutlak ilmini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gayb, 'gizli olmak' kökünden gelir ve duyularla veya akılla ulaşılamayan her şeyi kapsar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın sadece görüneni değil, aynı zamanda görünmeyeni de tam olarak bildiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Gayb kavramı, Kur'an'da genellikle geleceği, ahireti ve Allah'ın zatına ait sırları ifade eder. Ayetteki 'âlimü'l-gayb' ifadesi, Allah'ın bu tür bilgilere mutlak ve eksiksiz bir şekilde sahip olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلشَّهَـٰدَةِ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Görünen, duyularla algılanabilen, açık ve bilinen âlem.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Şehadet, 'hazır olmak, şahit olmak' kökünden gelir ve görünen, müşahede edilen âlemi ifade eder. Ayetteki 'âlimü'l-gayb ve'ş-şehâde' ifadesi, Allah'ın ilminin hem gizli hem de açık olan her şeyi kapsadığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehadet, 'hazır bulunmak, tanık olmak' anlamlarına gelir ve bu bağlamda, insanların duyuları ve akıllarıyla idrak edebildiği, müşahede ettiği âlemi ifade eder. Allah'ın bu âlemi de bilmesi, ilminin kuşatıcılığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Şehadet, 'huzur' ve 'görünürlük' anlamlarını taşır. Ayetteki 'âlimü'ş-şehâde' ifadesi, Allah'ın yarattığı ve gözler önüne serdiği tüm varlıkları, olayları ve durumları eksiksiz bir şekilde bildiğini vurgular."}]},{"word":"ٱلرَّحْمَـٰنُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Dünyada tüm varlıklara merhamet eden, rahmeti geniş olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahman, 'rahmet' kökünden türemiş olup, rahmeti çok geniş olan ve bu rahmetiyle tüm yaratılmışlara, mümin-kafir ayrımı yapmaksızın dünyada nimet veren anlamına gelir. Bu ayette, Allah'ın genel rahmetinin bir tecellisi olarak zikredilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahman, 'rahmet' sıfatının mübalağalı bir şeklidir ve Allah'ın rahmetinin genişliğini ve kuşatıcılığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, O'nun tüm varlıklara yönelik genel lütuf ve ihsanını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahman, Kur'an'da Allah'ın en temel isimlerinden biridir ve O'nun evrensel merhametini, tüm yaratılışa yönelik lütfunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın ilahlığının ve ilminin yanı sıra, rahmetinin de mutlak olduğu belirtilir."}]},{"word":"ٱلرَّحِيمُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Ahirette özellikle müminlere merhamet eden, rahmeti sürekli olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahim, 'rahmet' kökünden türemiş olup, rahmeti sürekli olan ve özellikle ahirette müminlere yönelik özel merhameti ifade eder. Rahman ile birlikte kullanılması, Allah'ın rahmetinin hem dünyayı hem de ahireti kuşattığını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahim, 'rahmet' sıfatının devamlılığını ve özel tecellisini ifade eder. Ayette Rahman ile birlikte zikredilmesi, Allah'ın rahmetinin hem genel hem de özel, hem dünyevi hem de uhrevi boyutunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rahim, rahmetin fiilî ve sürekli tecellisini ifade eder. Bu ayette, Rahman ile birlikte kullanılarak, Allah'ın rahmetinin kemalini ve kapsamlılığını, özellikle de müminlere yönelik lütfunu ve bağışlayıcılığını belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübtedanın haberi olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mebnî","gloss":"ki o"},{"position":4,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoktur"},{"position":5,"surface":"إِلَـٰهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَـٰه","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"tanrı"},{"position":6,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Müstesna olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":8,"surface":"عَـٰلِمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالِم","form":"Fâ'il","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübtedanın haberi olduğu için merfû","gloss":"bilen"},{"position":9,"surface":"ٱلْغَيْبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ب","rootLatin":"ġ-y-b","lemma":"غَيْب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gaybı"},{"position":10,"surface":"وَٱلشَّهَـٰدَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَهَادَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"ve görüneni"},{"position":11,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":12,"surface":"ٱلرَّحْمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَٰن","form":"Fa'lân","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübtedanın haberi olduğu için merfû","gloss":"Rahmân"},{"position":13,"surface":"ٱلرَّحِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"Fa'îl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"Rahîm"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zâriyât Sûresi** · *59. sure 22. ayet*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59. sure 22. ayet*
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59. sûre 22. Âyette*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59. sure 22. ayet*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59. sure 22. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59. sure 22. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59. sure 22. ayet*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59. sure 22. ayette*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/22*
- **Sebe' Sûresi** · *59/22*
- **Fâtır Sûresi** · *59/22*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/22*