# Haşr Sûresi, 23. Âyet (59:23)

> هُوَ ٱللَّهُ ٱلَّذِى لَآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْمَلِكُ ٱلْقُدُّوسُ ٱلسَّلَـٰمُ ٱلْمُؤْمِنُ ٱلْمُهَيْمِنُ ٱلْعَزِيزُ ٱلْجَبَّارُ ٱلْمُتَكَبِّرُ ۚ سُبْحَـٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ

*Huva(A)llâhu-lleżî lâ ilâhe illâ huve-lmeliku-lkuddûsu-sselâmu-lmu/minu-lmuheyminu-l'azîzu-lcebbâru-lmutekebbir(u)(c) subhâna(A)llâhi ‘ammâ yuşrikûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, kendisinden başka hiçbir ilah bulunmayan Allah'tır. O, mülkün gerçek sahibi, kutsal (her türlü eksiklikten uzak), barış ve esenliğin kaynağı, güvenlik veren, gözetip koruyan, mutlak güç sahibi, düzeltip ıslah eden ve dilediğini yaptıran ve büyüklükte eşsiz olan Allah'tır. Allah, onların ortak koştuklarından uzaktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/59/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Haşr Suresi 23. ayet, Allah'ın eşsizliğini ve yüce sıfatlarını vurgulayan temel kavramları içermektedir. Bu kavramlar, Allah'ın mutlak hükümranlığını, kutsallığını, esenlik ve güven kaynağı oluşunu, kudretini ve her şeye galip gelmesini dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَلِكُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Allah'ın mutlak hükümranlığını, mülkün tek sahibi ve yöneticisi olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"el-Melik (الملك), mülk (ملك) ve mülkiyet (ملكية) kökünden gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyin sahibi, yöneticisi ve mutlak hükümranı olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın yaratılmışlar üzerindeki tam yetkisini ve tasarrufunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Melik (الملك), 'sahip olan' ve 'işleri idare eden' anlamındadır. Bu ayette Allah'ın Melik olması, O'nun her şeyin üzerinde bir otoriteye sahip olduğunu ve tüm varlık âlemini yönettiğini mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Melik kavramı, Kur'an'da Allah'ın 'egemenlik' ve 'yönetim' sıfatını temsil eder. Bu ayette, Allah'ın evren üzerindeki mutlak ve tartışmasız otoritesini, yani O'nun 'kral' veya 'hükümdar' oluşunu vurgular, bu da O'nun iradesinin her şeyin üzerinde olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْقُدُّوسُ","root":"ق د س","rootLatin":"k-d-s","meaning":"Allah'ın her türlü eksiklikten, noksanlıktan ve yaratılmışlara ait özelliklerden münezzeh, tertemiz ve yüce olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kuds (قدس) kelimesi, temizlik ve bereket anlamına gelir. el-Kuddûs (القدوس) ise, her türlü noksanlıktan ve ayıptan münezzeh olan, kemal sıfatlarıyla muttasıf olan demektir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın zatının ve sıfatlarının her türlü beşerî tasavvurun ötesinde, mutlak bir yüceliğe ve arılığa sahip olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kuddûs, 'çok temiz' ve 'mübarek' demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun her türlü şerikten, eksiklikten ve yaratılmışlara benzemekten uzak olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın zatının ve sıfatlarının mutlak kemalini ve arılığını vurgular."}]},{"word":"ٱلسَّلَـٰمُ","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Allah'ın her türlü kusurdan, eksiklikten ve afetten salim olduğunu, aynı zamanda kullarına esenlik ve barış bahşeden olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Selâm (سلام), afiyet, emniyet ve kurtuluş anlamına gelir. Allah'ın es-Selâm (السلام) olması, O'nun zatının her türlü noksanlıktan salim olduğunu ve kullarına esenlik, barış ve güvenlik verdiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın hem kendi zatında kusursuz olduğunu hem de yaratılmışlara huzur ve emniyet sağladığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"es-Selâm, 'selamet veren' ve 'selamet sahibi' demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun her türlü eksiklikten ve kusurdan uzak olduğunu, aynı zamanda kullarına dünya ve ahirette selamet ve huzur bahşettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın hem kendi mükemmelliğini hem de rahmetinin bir tecellisi olarak kullarına sunduğu güvenliği ifade eder."}]},{"word":"ٱلْمُؤْمِنُ","root":"ء م ن","rootLatin":"a-m-n","meaning":"Allah'ın kullarına güven veren, emniyet sağlayan, vaatlerini gerçekleştiren ve peygamberlerini tasdik eden olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Emn (أمن) kökünden gelen el-Mü'min (المؤمن), 'güven veren', 'emniyet sağlayan' ve 'doğrulayan' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun kullarına azaptan emin kılan, vaatlerini gerçekleştiren ve peygamberlerinin doğruluğunu tasdik eden olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın kullarına karşı güvenilirliğini ve onlara sağladığı emniyeti vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"el-Mü'min, 'kullarına güven veren', 'onları korkudan emin kılan' ve 'kendi birliğini ve sıfatlarını tasdik eden' anlamlarına gelir. Bu ayette, Allah'ın kullarına karşı olan rahmetini ve onlara sağladığı manevi ve fiziksel güvenliği ifade eder."}]},{"word":"ٱلْمُهَيْمِنُ","root":"ه ي م ن","rootLatin":"h-y-m-n","meaning":"Allah'ın her şeyi görüp gözeten, denetleyen, koruyan ve şahit olan olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"el-Müheymin (المهيمن), 'gözetleyici', 'koruyucu', 'şahit' ve 'denetleyici' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi kuşatan bilgisiyle tüm varlık âlemini görüp gözettiğini, koruduğunu ve her şeye şahit olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın mutlak kontrolünü ve her şey üzerindeki denetimini vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Müheymin, 'şahit' ve 'koruyucu' demektir. Allah'ın Müheymin olması, O'nun her şeye şahit olduğunu, her şeyi koruyup gözettiğini ve her şeyin üzerinde bir otoriteye sahip olduğunu gösterir. Bu ayette, Allah'ın yaratılmışlar üzerindeki sürekli ve tam denetimini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْجَبَّارُ","root":"ج ب ر","rootLatin":"c-b-r","meaning":"Allah'ın dilediğini zorla yaptıran, kırıkları onaran, eksiklikleri tamamlayan ve her şeye gücü yeten olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cebr (جبر) kökünden gelen el-Cebbâr (الجبّار), 'zorla iş yaptıran', 'kırıkları onaran', 'eksiklikleri tamamlayan' ve 'yüce' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun iradesinin her şeye galip geldiğini, dilediğini zorla yaptırdığını, kullarının eksiklerini giderdiğini ve onları onardığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın mutlak kudretini ve iradesinin üstünlüğünü vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Cebbâr, 'kullarına dilediğini zorla yaptıran' ve 'kırıkları onaran' demektir. Allah'ın Cebbâr olması, O'nun kudretinin ve iradesinin her şeyin üzerinde olduğunu, hiçbir şeyin O'na karşı gelemeyeceğini ve aynı zamanda kullarının ihtiyaçlarını giderip onları düzelttiğini gösterir. Bu ayette, Allah'ın hem azametini hem de rahmetinin bir yönünü ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Gaib Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"ki o"},{"position":4,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoktur"},{"position":5,"surface":"إِلَـٰهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَـٰه","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lâ-i nefy-i cinsin ismi olduğu için mansûb","gloss":"tanrı"},{"position":6,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Gaib Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Müstesna olduğu için merfû (bedel)","gloss":"O"},{"position":8,"surface":"ٱلْمَلِكُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلِك","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haberin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"hükümran"},{"position":9,"surface":"ٱلْقُدُّوسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-د-س","rootLatin":"q-d-s","lemma":"قُدُّوس","form":"Fu''ûl","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çok kutsal"},{"position":10,"surface":"ٱلسَّلَـٰمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"سَلَام","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"esenlik veren"},{"position":11,"surface":"ٱلْمُؤْمِنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"güvenlik veren"},{"position":12,"surface":"ٱلْمُهَيْمِنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ه-ي-م-ن","rootLatin":"h-y-m-n","lemma":"مُهَيْمِن","form":"Fa'lele","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"görüp gözeten"},{"position":13,"surface":"ٱلْعَزِيزُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"güçlü"},{"position":14,"surface":"ٱلْجَبَّارُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ج-ب-ر","rootLatin":"j-b-r","lemma":"جَبَّار","form":"Fa''âl","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"buyruğunu herşeye geçiren"},{"position":15,"surface":"ٱلْمُتَكَبِّرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"مُتَكَبِّر","form":"Tefâ'ul","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"ulu olan"},{"position":16,"surface":"سُبْحَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سُبْحَان","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"münezzehtir"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":18,"surface":"عَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":18,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":19,"surface":"يُشْرِكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"أَشْرَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ortak koşuyorlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *59/23*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/23*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/23*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/23*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/23*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/18-24*
- **Haşr Sûresi** · *59/22-23*
- **Haşr Sûresi** · *59/23*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/23*
- **Haşr Sûresi** · *59/23*
- **Haşr Sûresi** · *59/23*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/23*