# Haşr Sûresi, 5. Âyet (59:5) > مَا قَطَعْتُم مِّن لِّينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَآئِمَةً عَلَىٰٓ أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ ٱللَّهِ وَلِيُخْزِىَ ٱلْفَـٰسِقِينَ *Mâ kata'tum min lînetin ev teraktumûhâ kâ-imeten ‘alâ usûlihâ febi-iżni(A)llâhi veliyuḣziye-lfâsikîn(e)* **Meal (Diyanet):** (Savaş gereği,) hurma ağaçlarından her neyi kestiniz, yahut (kesmeyip) kökleri üzerinde dikili bıraktınızsa hep Allah'ın izniyledir. Bu da fasıkları rezil etmesi içindir. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/59/5 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Haşr Suresi'nin 5. ayeti, savaş hukuku bağlamında hurma ağaçlarının kesilmesi veya bırakılması eylemlerini ele alırken, bu eylemlerin ilahi izinle gerçekleştiğini ve fasıkların akıbetini vurgulamaktadır. Ayet, 'kat' (kesmek), 'lîne' (hurma ağacı), 'kâime' (ayakta duran) ve 'yuhziye' (rezil etmek) gibi temel kavramlar üzerinden ilahi iradeyi ve fasıkların cezalandırılmasını dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"قَطَعْتُم","root":"ق ط ع","rootLatin":"k-t-a","meaning":"Hurma ağaçlarını kesme eylemini ifade eder ve savaş stratejisi bağlamında ilahi izne tabi olduğunu belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kat'' kelimesinin bir şeyi ayırmak, bölmek veya tamamen ortadan kaldırmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ kata'tüm' ifadesi, hurma ağaçlarının kesilmesi eylemini, yani bir bütünün parçalanmasını veya yok edilmesini ifade eder ve bu eylemin ilahi izinle gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kat'' fiilinin mecazi kullanımlarına da değinmekle birlikte, bu ayetteki kullanımının doğrudan 'kesmek' anlamında olduğunu belirtir. Savaş esnasında düşmanın kaynaklarını yok etme stratejisi olarak hurma ağaçlarının kesilmesi, fiilin somut ve gerçek anlamını yansıtır."}]},{"word":"لِّينَةٍ","root":"ل ي ن","rootLatin":"l-y-n","meaning":"Özellikle Medine hurma ağaçlarını ifade eden bu kelime, düşmanın ekonomik ve stratejik kaynaklarından birini temsil eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'lîne' kelimesinin Medine hurma ağaçlarının özel bir türü olduğunu, özellikle de 'acve' hurması gibi değerli ve yumuşak hurmaları veren ağaçları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Müslümanların düşman topraklarındaki değerli hurma ağaçlarına yönelik eylemlerini açıklar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'lîne' kelimesinin 'lîn' (yumuşaklık) kökünden geldiğini ve hurma ağaçlarının yumuşak ve değerli türlerini ifade ettiğini açıklar. Ayette, bu ağaçların kesilmesi veya bırakılması, savaş stratejisi ve ilahi izin bağlamında ele alınır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'lîne'nin hurma ağacının bir türü olduğunu ve özellikle Medine'de yetişen değerli hurma ağaçları için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlam, bu ağaçların savaşta hedef alınmasının veya korunmasının önemini vurgular."}]},{"word":"قَآئِمَةً","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Hurma ağaçlarının kesilmeyip ayakta bırakılması durumunu ifade eder ve bu eylemin de ilahi izinle gerçekleştiğini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kâime' kelimesinin 'kıyâm' kökünden türediğini ve bir şeyin dik, ayakta ve sabit bir şekilde durması anlamına geldiğini belirtir. Ayette, hurma ağaçlarının kesilmeyip 'ayakta bırakılması', yani varlıklarını sürdürmelerine izin verilmesi eylemini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kâime' kelimesinin 'kıyâm' fiilinden ism-i fail olduğunu ve 'ayakta duran, sabit olan' anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki kullanımı, hurma ağaçlarının kesilmemesi ve doğal hallerinde bırakılması durumunu tasvir eder."}]},{"word":"وَلِيُخْزِىَ","root":"خ ز ي","rootLatin":"h-z-y","meaning":"Allah'ın fasıkları rezil etme, onları aşağılama ve utandırma amacını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hazy' kelimesinin 'rezil etmek, utandırmak, aşağılamak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'li-yuhziye' ifadesi, Allah'ın bu eylemleri (hurma ağaçlarının kesilmesi veya bırakılması) fasıkları rezil etmek, onları zelil kılmak amacıyla gerçekleştirdiğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hazy' kelimesinin hem dünyevi hem de uhrevi anlamda bir aşağılanma ve utanç durumu olduğunu açıklar. Ayetteki kullanım, fasıkların dünyada uğradıkları yenilgi ve utancın ilahi bir ceza olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'hazy' kavramının genellikle Allah'ın düşmanlarına yönelik bir ceza ve aşağılama olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette de fasıkların (yoldan çıkanların) uğradığı rezilliğin, ilahi iradenin bir sonucu ve onların ahlaki sapkınlıklarının bir yansıması olduğunu ifade eder."}]},{"word":"ٱلْفَـٰسِقِينَ","root":"ف س ق","rootLatin":"f-s-k","meaning":"Allah'ın emirlerinden çıkan, yoldan sapan ve isyan eden kimseleri ifade eder; bu ayette kitap ehli düşmanları kasteder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fısk' kelimesinin 'bir şeyden çıkmak, ayrılmak' anlamına geldiğini ve özellikle Allah'ın emirlerine itaatten çıkmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-fâsikîn' ifadesi, Allah'ın yolundan sapan, isyan eden ve bu nedenle cezayı hak eden kimseleri, yani kitap ehli düşmanları tanımlar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fâsık' kelimesinin mecazi olarak 'haddini aşan, günah işleyen' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın izniyle gerçekleşen eylemlerin sonucunda rezil edilecek olanların, ilahi sınırlara riayet etmeyen ve isyan eden kişiler olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fısk' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a karşı gelme, itaatsizlik ve doğru yoldan sapma anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki 'fâsikîn', ilahi iradeye karşı çıkan ve bu nedenle ilahi cezaya müstahak olan düşmanları temsil eder."}]}]} ## Tefsir {"topics":["cihad","kader","hukuk-ceza","ehli-kitap"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":2,"surface":"قَطَعْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ط-ع","rootLatin":"q-ṭ-ʿ","lemma":"قَطَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kestiniz"},{"position":3,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"لِّينَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ن","rootLatin":"l-y-n","lemma":"لِينَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hurma ağacı"},{"position":5,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":6,"surface":"تَرَكْتُمُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ر-ك","rootLatin":"t-r-k","lemma":"تَرَكَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bıraktınız"},{"position":6,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":7,"surface":"قَآئِمَةً","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَائِم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ayakta"},{"position":8,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinde"},{"position":9,"surface":"أُصُولِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ص-ل","rootLatin":"ʾ-ṣ-l","lemma":"أَصْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kökleri"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"işte"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"إِذْنِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-ذ-ن","rootLatin":"ʾ-dh-n","lemma":"إِذْن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"izni"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"يُخْزِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ز-ي","rootLatin":"kh-z-y","lemma":"أَخْزَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olan 'li' harf-i cerinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"rezil etsin"},{"position":13,"surface":"ٱلْفَـٰسِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-س-ق","rootLatin":"f-s-q","lemma":"فَاسِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"fâsıkları"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Haşr Sûresi** · *59/5* - **Haşr Sûresi** · *59/5* - **Haşr Sûresi** · *59/5* - **Haşr Sûresi** · *59/5*