# Haşr Sûresi, 6. Âyet (59:6) > وَمَآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ مِنْهُمْ فَمَآ أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ وَلَـٰكِنَّ ٱللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُۥ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ *Vemâ efâa(A)llâhu ‘alâ rasûlihi minhum femâ evceftum ‘aleyhi min ḣaylin velâ rikâbin velâkinna(A)llâhe yusellitu rusulehu ‘alâ men yeşâ(u)(c) va(A)llâhu ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)* **Meal (Diyanet):** Onların mallarından Allah'ın, savaşılmaksızın peygamberine kazandırdığı mallar için siz, at ya da deve koşturmuş değilsiniz. Fakat Allah, peygamberlerini, dilediği kimselerin üzerine salıp onlara üstün kılar. Allah'ın her şeye hakkıyla gücü yeter. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/59/6 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, fey'in (ganimetin) mahiyetini ve elde ediliş biçimini açıklarken, Allah'ın kudretini ve peygamberlerine verdiği desteği vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, fey'in kaynağını, elde ediliş yöntemini ve Allah'ın iradesini dilbilimsel olarak derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَفَآءَ","root":"ف-ي-أ","rootLatin":"f-y-'-","meaning":"Allah'ın düşmandan savaşsız olarak müslümanlara geri verdiği mal, fey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fey', düşmandan savaş ve zahmet olmaksızın elde edilen maldır. Ayetteki 'أَفَآءَ اللَّهُ' ifadesi, Allah'ın bu malları müslümanlara iade etmesi, geri vermesi anlamındadır. Bu, bir şeyin asıl yerine dönmesi, geri gelmesi manasından türemiştir. (el-Müfredât, s. 644)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fey', 'fâe' fiilinden türemiştir ve 'geri döndü' anlamına gelir. Ayetteki 'أَفَآءَ اللَّهُ' ise, Allah'ın o malları müslümanlara döndürmesi, onlara vermesi demektir. Bu, savaş yapılmadan ele geçirilen mallar için kullanılır. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 250)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fey' kavramı, Kur'an'da özellikle savaşsız elde edilen ganimetler için kullanılır ve bu, Allah'ın müslümanlara bir lütfu olarak görülür. Ayetteki kullanımı, bu malların insan çabasıyla değil, ilahi bir iradeyle elde edildiğini vurgular. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 240)"}]},{"word":"أَوْجَفْتُمْ","root":"و-ج-ف","rootLatin":"v-c-f","meaning":"At veya deve sürerek hızlıca yol almak, zahmet çekmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-c-f kökünden türeyen 'evceftüm', atları veya develeri hızlıca koşturmak, yormak demektir. Ayetteki 'فَمَآ أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ' ifadesi, bu malları elde etmek için at veya deve sürerek bir çaba sarf etmediğinizi, zahmet çekmediğinizi belirtir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 473)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İvcâf, atı veya deveyi hızlıca sürmek, koşturmak anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, müslümanların bu fey'i elde etmek için herhangi bir askeri çaba, at veya deve sürme gibi bir zahmete katlanmadıklarını ifade eder. (el-Müfredât, s. 848)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Evceftüm, 'vecf' kökünden gelir ve hızlı hareket etmek, atları veya develeri koşturmak manasındadır. Ayet, bu fey'in elde edilişinde müslümanların fiili bir savaş çabası göstermediğini, dolayısıyla bu malların Allah'ın doğrudan bir lütfu olduğunu vurgular. (Umdetü'l-Huffâz, c. 4, s. 202)"}]},{"word":"خَيْلٍ","root":"خ-ي-ل","rootLatin":"h-y-l","meaning":"Atlar, süvari birlikleri.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hayl, atlar demektir ve genellikle süvari birliklerini ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'مِنْ خَيْلٍ' ifadesi, bu fey'i elde etmek için atlı askerlerin kullanılmadığını, yani bir savaşın cereyan etmediğini belirtir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 165)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hayl, atlar anlamına gelir ve savaşta kullanılan atlı birlikleri de kapsar. Ayetteki kullanımı, fey'in elde edilişinde askeri bir güç olan atların rol oynamadığını, dolayısıyla bu malların savaş ganimeti (ganîme) değil, fey' olduğunu açıklar. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 505)"}]},{"word":"رِكَابٍ","root":"ر-ك-ب","rootLatin":"r-k-b","meaning":"Üzerine binilen develer, binek hayvanları.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rikâb, üzerine binilen develer demektir. Ayetteki 'وَلَا رِكَابٍ' ifadesi, fey'in elde edilişinde develerle yolculuk etme veya onları savaş için kullanma gibi bir çabanın olmadığını vurgular. Bu, atlarla birlikte, savaş için yapılan seferlerin sembolüdür. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 473)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rikâb, binek develeridir. Ayetteki 'ne at ne de deve sürdünüz' ifadesi, fey'in elde edilmesinde herhangi bir askeri seferin, yorucu bir yolculuğun veya savaşın olmadığını açıkça belirtir. Bu, fey'in ganimetten ayrılan temel özelliğidir. (el-Müfredât, s. 350)"}]},{"word":"يُسَلِّطُ","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Üstün kılmak, güç ve yetki vermek, musallat etmek.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Taslît, birine bir şey üzerinde güç ve yetki vermek, onu üstün kılmaktır. Ayetteki 'يُسَلِّطُ رُسُلَهُۥ' ifadesi, Allah'ın peygamberlerine düşmanları üzerinde üstünlük ve galibiyet verdiğini, bu gücün ilahi bir iradeyle gerçekleştiğini gösterir. (el-Külliyyât, s. 287)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"S-l-t kökünden türeyen 'yusallitu', birini diğerine musallat etmek, ona galip kılmak anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın peygamberlerine düşmanlarına karşı ilahi bir güç ve üstünlük bahşettiğini, bu durumun insan çabasından ziyade ilahi takdirle gerçekleştiğini ifade eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 280)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Taslît, Kur'an'da genellikle Allah'ın bir kimseye veya topluluğa başka bir kimse veya topluluk üzerinde verdiği güç ve yetkiyi ifade eder. Bu ayette, Allah'ın peygamberlerine düşmanları üzerinde verdiği ilahi üstünlüğü ve galibiyeti vurgular, bu da fey'in elde edilişinin ardındaki ilahi iradeyi gösterir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 315)"}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"ق-د-ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, kudret sahibi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadîr, her şeye gücü yeten, kudret sahibi demektir. Allah'ın sıfatlarından biridir. Ayetteki 'وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ' ifadesi, Allah'ın fey'i dilediği gibi taksim etme, peygamberlerine üstünlük verme ve her şeyi dilediği gibi yapma kudretine sahip olduğunu vurgular. (el-Müfredât, s. 650)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kadîr, Kur'an'da Allah'ın mutlak gücünü ve her şeye hükmetme yeteneğini ifade eden temel bir kavramdır. Bu ayette, fey'in dağıtımı ve peygamberlere verilen üstünlüğün ardındaki ilahi iradenin ve kudretin sınırsız olduğunu belirtir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 120)"},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kadîr, Allah'ın her şeyi yapmaya muktedir olduğunu ifade eden bir sıfattır. Ayetteki kullanımı, fey'in elde edilişindeki ilahi müdahalenin ve peygamberlere verilen desteğin, Allah'ın sınırsız kudretinin bir tezahürü olduğunu gösterir. (el-Külliyyât, s. 720)"}]}]} ## Tefsir {"topics":["cihad","peygamberlik","esma-i-husna","kader"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ne"},{"position":2,"surface":"أَفَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ي-أ","rootLatin":"f-y-ʾ","lemma":"أَفَاءَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdi"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":5,"surface":"رَسُولِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"elçisi"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"مِنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"فَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":7,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ne"},{"position":8,"surface":"أَوْجَفْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ج-ف","rootLatin":"w-j-f","lemma":"أَوْجَفَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sürdünüz"},{"position":9,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":9,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":10,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"خَيْلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ل","rootLatin":"ḫ-y-l","lemma":"خَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"at"},{"position":12,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve ne de"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"رِكَابٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ك-ب","rootLatin":"r-k-b","lemma":"رِكَاب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"deve"},{"position":14,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"fakat"},{"position":14,"surface":"لَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":16,"surface":"يُسَلِّطُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-ṭ","lemma":"سَلَّطَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"üstün kılar"},{"position":17,"surface":"رُسُلَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"elçilerini"},{"position":17,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":18,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":19,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimseye"},{"position":20,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler"},{"position":21,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":22,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":23,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":24,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":25,"surface":"قَدِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"gücü yeten"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Haşr Sûresi** · *59/6* - **Haşr Sûresi** · *59/6* - **Haşr Sûresi** · *59/6* - **Haşr Sûresi** · *59/6*