# Haşr Sûresi, 7. Âyet (59:7)

> مَّآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ مِنْ أَهْلِ ٱلْقُرَىٰ فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَـٰمَىٰ وَٱلْمَسَـٰكِينِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ كَىْ لَا يَكُونَ دُولَةًۢ بَيْنَ ٱلْأَغْنِيَآءِ مِنكُمْ ۚ وَمَآ ءَاتَىٰكُمُ ٱلرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَىٰكُمْ عَنْهُ فَٱنتَهُوا۟ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ

*Mâ efâa(A)llâhu ‘alâ rasûlihi min ehli-lkurâ feli(A)llâhi ve lirrasûli ve liżî-lkurbâ velyetâmâ velmesâkîni vebni-ssebîli key lâ yekûne dûleten beyne-l-aġniyâ-i minkum(c) vemâ âtâkumu-rrasûlu feḣużûhu vemâ nehâkum ‘anhu fentehû(c) vettekû(A)llâh(e)(s) inna(A)llâhe şedîdu-l'ikâb(i)*

**Meal (Diyanet):** Allah'ın, (fethedilen) memleketlerin ahalisinden savaşılmaksızın peygamberine kazandırdığı mallar; Allah'a, peygambere, onun yakınlarına, yetimlere, yoksullara ve yolda kalmışlara aittir. O mallar, içinizden yalnız zenginler arasında dolaşan bir servet (ve güç) haline gelmesin diye (Allah böyle hükmetmiştir). Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasak ettiyse ondan vazgeçin. Allah'a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz, Allah'ın azabı çetindir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/59/7

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Haşr Suresi'nin 7. ayeti, fey'in (ganimetin) dağıtım esaslarını ve bu dağıtımın sosyal adaletle ilişkisini ele almaktadır. Ayet, malın belirli zümreler arasında dolaşan bir 'devlet' olmaması gerektiği ilkesini vurgulayarak, Peygamber'in emirlerine uymanın önemine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"أَفَاءَ","root":"ف-ي-أ","rootLatin":"f-y-'-","meaning":"Allah'ın düşmandan savaşsız olarak geri verdiği, iade ettiği mal veya ganimet anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fey', düşmandan savaşsız olarak ele geçirilen mala denir. Aslı, bir şeyin bir halden başka bir hale dönmesidir. Ayetteki 'mâ efâallâhu' ifadesi, Allah'ın müslümanlara düşmandan savaşsız olarak geri verdiği malları ifade eder. Bu, Allah'ın bir lütfu ve iadesidir, zira bu mallar aslında müslümanların hakkıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fey', Allah'ın müslümanlara düşmanlardan savaşsız olarak iade ettiği maldır. Bu, ganimetten farklıdır; ganimet savaşla elde edilirken, fey' savaşsız elde edilir. Ayetteki kullanımı, bu malların Allah tarafından Peygamber'e ve belirtilen zümrelere tahsis edildiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fey' kavramı, Kur'an'da özellikle Haşr Suresi'nde, savaşsız elde edilen malları ifade eder. Bu malların dağıtım şekli, İslam toplumunda sosyal adaletin sağlanması ve malın belirli ellerde toplanmasının engellenmesi amacını taşır. Ayetteki 'efâe' fiili, bu malların Allah'ın bir lütfu olarak geri döndürülmesini vurgular."}]},{"word":"ٱلْقُرَىٰ","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"k-r-y","meaning":"Yerleşim yerleri, şehirler veya kasabalar anlamına gelir; burada fethedilen memleketleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Karye (çoğulu kura), insanların toplandığı, yerleştiği yerdir. Ayetteki 'ehlül-kura' ifadesi, fethedilen veya barış yoluyla ele geçirilen yerleşim yerlerinin halkını ve onların mallarını kasteder. Bu, özellikle Medine çevresindeki Yahudi kabilelerinin yerleşim yerlerine işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Karye, insanların toplandığı yerdir. Kur'an'da bazen şehir, bazen kasaba anlamında kullanılır. Bu ayette 'ehlül-kura', fethedilen veya barış yoluyla ele geçirilen yerleşim yerlerinin sakinlerini ifade eder ve onların malları fey' hükmüne girer."}]},{"word":"دُولَةً","root":"د-و-ل","rootLatin":"d-w-l","meaning":"Malın veya gücün belirli bir zümre arasında elden ele dolaşması, bir zümrenin tekelinde kalması durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Devlet, malın veya gücün bir elden diğerine geçmesidir. Ayetteki 'key lâ yekûne dûleten beyne'l-ağniyâi minkum' ifadesi, malın sadece zenginler arasında dolaşan bir tekel haline gelmemesi gerektiğini vurgular. Bu, İslam'ın sosyal adalet ilkesini ve malın toplumun tüm kesimlerine yayılmasını hedefler."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Devlet, malın veya gücün bir topluluktan diğerine geçmesi, el değiştirmesidir. Ayetteki kullanım, fey' mallarının dağıtımının, malın sadece zenginler arasında dönüp duran bir döngü olmasını engellemek amacını taşır. Bu, fakirlerin ve ihtiyaç sahiplerinin de bu mallardan pay almasını sağlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Dûle kavramı, Kur'an'da malın veya gücün belirli bir zümrenin tekelinde kalmasını engelleme bağlamında kullanılır. Bu ayetteki 'dûle' kelimesi, ekonomik adaletsizliğin ve malın sadece zenginler arasında dolaşmasının önüne geçmek için fey'in dağıtımının önemini vurgular. İslam, malın toplumun geneline yayılmasını teşvik eder."}]},{"word":"ٱلْأَغْنِيَآءِ","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Zenginler, mal ve mülk sahibi olanlar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gani, ihtiyaçtan müstağni olan, zengin kimsedir. Ayetteki 'el-ağniyâ' ifadesi, toplumdaki mal sahibi, varlıklı kesimi ifade eder. Ayet, fey'in dağıtımının, malın sadece bu zenginler arasında dönüp durmasını engellemek amacını taşıdığını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Gani, malı çok olan ve başkasına muhtaç olmayan kimsedir. Ayetteki 'beyne'l-ağniyâi minkum' ifadesi, malın sadece zenginler arasında bir döngü oluşturmasının sakıncalarına işaret eder. İslam, malın toplumsal fayda sağlayacak şekilde dağıtılmasını hedefler."}]},{"word":"ٱتَّقُوا۟","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-k-y","meaning":"Allah'tan sakınmak, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınmak, takva sahibi olmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Takva, bir şeyi korumak, sakınmak demektir. Allah'tan sakınmak ise, O'nun azabından, gazabından sakınmak için emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmaktır. Ayetteki 'vettekullâh' emri, fey'in dağıtımı ve Peygamber'in emirlerine uyma konusunda Allah'ın hududuna riayet etmenin önemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takva, Kur'an'ın temel ahlaki kavramlarından biridir ve Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmeyi ifade eder. Bu ayetteki 'vettekullâh' emri, müminlerin fey'in dağıtımı ve Peygamber'in talimatlarına uyma konusunda Allah'ın rızasını gözetmelerini, O'nun koyduğu sınırlara riayet etmelerini öğütler. Bu, aynı zamanda toplumsal adaletin sağlanmasında da bir motivasyon kaynağıdır."}]},{"word":"ٱلْعِقَابِ","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"'-k-b","meaning":"Cezalandırma, bir fiilin ardından gelen karşılık, ceza anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İkâb, bir fiilin ardından gelen cezadır. Ayetteki 'şedîdü'l-ikâb' ifadesi, Allah'ın cezalandırmasının şiddetli olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın emirlerine uymayanlar ve yasaklarını çiğneyenler için bir uyarıdır. Özellikle fey'in dağıtımı gibi hassas konularda adaletsizlik yapanların karşılaşacağı akıbete işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İkâb, bir suçun veya hatanın ardından gelen karşılıktır. Ayetteki 'şedîdü'l-ikâb' ifadesi, Allah'ın cezalandırmasının ciddiyetini ve kaçınılmazlığını vurgular. Bu, müminleri Allah'ın emirlerine uymaya ve özellikle malın dağıtımı gibi sosyal adaletle ilgili konularda titiz olmaya teşvik eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *59/7*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/7*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *59/7*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *59/7*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Haşir, 59/7*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/7*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/7*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *59/7*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/7*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *59/7*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *59/7*