# En'âm Sûresi, 1. Âyet (6:1)

>  ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَجَعَلَ ٱلظُّلُمَـٰتِ وَٱلنُّورَ ۖ ثُمَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

*Elhamdu li(A)llâhi-lleżî ḣaleka-ssemâvâti vel-arda vece'ale-zzulumâti ve-nnûr(a)(s) śümme-lleżîne keferû birabbihim ya'dilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hamd, gökleri ve yeri yaratan, karanlıkları ve aydınlığı var eden Allah'a mahsustur. Böyle iken inkar edenler başka şeyleri Rablerine denk tutuyorlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/1

---

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tevhid","kufur-sirk","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلْحَمْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Hamd"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, önceki ismin sıfatı konumunda","gloss":"ki o"},{"position":4,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"h-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاوَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"gökleri"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"yeri"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, yaptı"},{"position":8,"surface":"ٱلظُّلُمَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظُلُمَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"karanlıkları"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"ٱلنُّورَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"aydınlığı"},{"position":10,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":11,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, mübteda konumunda","gloss":"o kimseler ki"},{"position":12,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":13,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rablerine"},{"position":13,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"يَعْدِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-د-ل","rootLatin":"'-d-l","lemma":"عَدَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"denk tutuyorlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi'nin ilk ayeti, Allah'ın yaratıcı kudretini ve birliğini vurgularken, inkârcıların bu gerçeğe rağmen başkalarını O'na eş koşmalarını eleştirmektedir. Ayet, 'hamd', 'yaratma', 'karanlıklar ve nur' ile 'denklik kurma' gibi temel kavramlar üzerinden tevhid inancının esaslarını ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَمْدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Her türlü övgü, şükür ve yüceltmenin yalnızca Allah'a ait olduğunu ifade eden kapsamlı bir kavramdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd, bir nimete karşılık veya bir güzelliğe hayranlık duyarak yapılan övgüdür. Ayetteki 'el-Hamd' ifadesi, tüm övgülerin ve şükürlerin, varlıkların yaratıcısı ve düzenleyicisi olan Allah'a mahsus olduğunu belirtir, zira gerçek nimet ve güzellik kaynağı O'dur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hamd, bir fiil veya sıfatın güzelliğinden dolayı yapılan övgüdür. Şükürden daha geneldir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın gökleri ve yeri yaratması, karanlıkları ve nuru var etmesi gibi yüce fiillerine ve kemal sıfatlarına binaen, tüm övgülerin O'na yöneltilmesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek, ölçüyle yapmak ve yoktan var etmektir. Ayetteki 'halaka' fiili, Allah'ın gökleri ve yeri, karanlıkları ve nuru, önceden bir örneği olmaksızın, kendi iradesi ve kudretiyle yarattığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek ve icat etmektir. İki türlüdür: Birincisi, bir şeyi örneksiz olarak icat etmek (Allah'a mahsus); ikincisi, bir şeyi başka bir şeyden takdir etmek. Ayetteki 'halaka' fiili, Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve eşsiz kudretini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'halk' kavramı, Allah'ın mutlak ve eşsiz yaratıcılığını ifade eder. O, her şeyi yoktan var eden, varlıkları belirli bir düzene göre şekillendiren tek güçtür. Bu ayetteki 'halaka', Allah'ın evrenin ve içindeki her şeyin yegane yaratıcısı olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"ٱلظُّلُمَـٰتِ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Maddi ve manevi karanlıkları, yokluğu, şirki ve sapkınlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zulüm (ظلم), karanlık demektir. Kur'an'da 'zulümât' genellikle çoğul olarak gelir ve hem maddi karanlıkları hem de şirk, küfür ve sapkınlık gibi manevi karanlıkları simgeler. Bu ayette 'nur' ile karşıtlığı, doğru yoldan sapmayı ve hakikati görememeyi ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulmet (ظلمة), nurun zıddıdır. Kur'an'da hem duyusal karanlıklar hem de cehalet, şirk ve küfür gibi manevi karanlıklar için kullanılır. Ayetteki 'zulümât', Allah'ın birliğine karşı çıkanların içinde bulunduğu sapkınlık ve bilgisizlik halini de kapsar."}]},{"word":"ٱلنُّورَ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-w-r","meaning":"Maddi ve manevi aydınlığı, hidayeti, imanı ve doğru yolu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Nur (نور), aydınlık demektir. Kur'an'da hem gözle görülen ışık hem de hidayet, iman ve Kur'an gibi manevi aydınlıklar için kullanılır. Bu ayette 'zulümât' ile birlikte zikredilmesi, Allah'ın insanlara hem fiziksel hem de ruhsal rehberlik sağladığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'nur' kavramı, Allah'ın kendisiyle özdeşleştirilen bir kavramdır ve hidayeti, doğru yolu, ilahi vahyi temsil eder. 'Zulümât'ın karşıtı olarak kullanılması, Allah'ın insanlığı sapkınlıktan (zulümât) kurtarıp doğru yola (nur) ilettiğini vurgular."}]},{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın nimetlerini ve varlığını inkâr etmek, nankörlük etmek ve O'na ortak koşmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Küfr (كفر), bir şeyi örtmek demektir. Şeriatta ise Allah'ın nimetlerini örtmek, yani inkâr etmek anlamına gelir. Ayetteki 'keferû' fiili, Allah'ın yaratıcı kudretini ve birliğini açıkça gösteren delillere rağmen, O'nu inkâr edenlerin durumunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Küfr, sadece inanmamak değil, aynı zamanda gerçeği bile bile reddetmek ve nankörlük etmektir. Bu ayette, Allah'ın gökleri ve yeri yaratması gibi apaçık delillere rağmen, O'nun Rabliğini ve birliğini inkâr edenlerin durumunu anlatır."}]},{"word":"يَعْدِلُونَ","root":"ع د ل","rootLatin":"'-d-l","meaning":"Allah'a başkalarını denk tutmak, ortak koşmak, O'nunla eşit görmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Adl (عدل), bir şeyi diğerine denk kılmak, eş tutmaktır. Ayetteki 'ya'dilûn' fiili, inkârcıların, Allah'ın yaratıcı ve rızık verici sıfatlarına rağmen, O'na başka ilahları veya varlıkları ortak koşarak, onları Allah ile eşit seviyede görmelerini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Adl (عدل), bir şeyi bir şeye denk kılmaktır. 'Adl' kelimesi, burada Allah'a ortak koşmak, O'nunla başkalarını eşit tutmak anlamında kullanılmıştır. Bu, tevhid inancına aykırı bir davranıştır ve Allah'ın mutlak birliğini reddetmektir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Adl (عدل), bir şeyi başka bir şeye eş tutmaktır. Ayetteki 'ya'dilûn' fiili, inkârcıların, Allah'ın yaratıcı kudretini gördükleri halde, O'na ibadette veya ulûhiyette başkalarını ortak koşarak, onları Allah'a denk tutmalarını kınayan bir ifadedir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vahiy ve Cebrâîl** · *6/1*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *6/1*
- **En'âm Sûresi** · *6/1*
- **En'âm Sûresi** · *6/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/1*
- **En'âm Sûresi** · *6/1*
- **En'âm Sûresi** · *6/1*
- **En'âm Sûresi** · *6/1*
- **En'âm Sûresi** · *6/1*