# En'âm Sûresi, 114. Âyet (6:114)

> أَفَغَيْرَ ٱللَّهِ أَبْتَغِى حَكَمًا وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ إِلَيْكُمُ ٱلْكِتَـٰبَ مُفَصَّلًا ۚ وَٱلَّذِينَ ءَاتَيْنَـٰهُمُ ٱلْكِتَـٰبَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُۥ مُنَزَّلٌ مِّن رَّبِّكَ بِٱلْحَقِّ ۖ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُمْتَرِينَ

*Efeġayra(A)llâhi ebteġî hakemen vehuve-lleżî enzele ileykumu-lkitâbe mufassalâ(en)(c) velleżîne âteynâhumu-lkitâbe ya'lemûne ennehu munezzelun min rabbike bilhakk(i)(s) felâ tekûnenne mine-lmumterîn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Size Kitab'ı (Kur'an'ı) hak olarak indiren O iken ben Allah'tan başka bir hakem mi arayacağım?" (de). Kendilerine kitap verdiklerimiz de onun, Rabbin katından hak olarak indirilmiş olduğunu bilirler. O halde, sakın şüphecilerden olma.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/114

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","tevhid","ilahi-kitaplar","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Soru edatı olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman, ve"},{"position":1,"surface":"غَيْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"başka"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"أَبْتَغِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"اِبْتَغَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"isteyeyim"},{"position":4,"surface":"حَكَمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكَم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz veya ikinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hakem"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":6,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ki o"},{"position":7,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":8,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":8,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":9,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kitabı"},{"position":10,"surface":"مُفَصَّلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-s-l","lemma":"مُفَصَّل","form":"Tef'îl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"açıklanmış olarak"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":12,"surface":"ءَاتَيْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"ءَاتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":12,"surface":"نَـٰ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"biz"},{"position":12,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُم","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":13,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kitabı"},{"position":14,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"bilirler"},{"position":15,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i tevkîd ve nasb olduğu için mebnî","gloss":"ki o"},{"position":15,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Enne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":16,"surface":"مُنَزَّلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"مُنَزَّل","form":"Tef'îl","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Enne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"indirilmiş"},{"position":17,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":18,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbin"},{"position":18,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":19,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":19,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hak ile"},{"position":20,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":20,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy edatı olduğu için mebnî","gloss":"yapma"},{"position":21,"surface":"تَكُونَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid nunu ile mebnî","gloss":"olma sakın"},{"position":22,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":23,"surface":"ٱلْمُمْتَرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"م-ر-ي","rootLatin":"m-r-y","lemma":"مُمْتَرِي","form":"İfti'âl","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Cemi"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şüphe edenlerden"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın Kitab'ı indirmesi ve O'nun tek hakem oluşu etrafında dönen bir tartışmayı ele almaktadır. Temel olarak, vahyin ilahi kaynağına ve bu vahyin hükümlerine teslimiyetin gerekliliğine vurgu yapar.","keyConcepts":[{"word":"حَكَمًا","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Ayette, anlaşmazlıkları çözmek ve hüküm vermek için başvurulan merci, yargılayıcı anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hakem' kelimesinin 'hüküm' kökünden geldiğini ve iki taraf arasındaki anlaşmazlığı gidermek için tayin edilen kişi olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın mutlak hüküm sahibi ve nihai karar verici olduğunu vurgular, zira O, Kitab'ı indirerek doğruyu yanlıştan ayırmıştır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hakem' kelimesini 'hüküm veren' olarak açıklar. Ayetteki 'Allah'tan başka bir hakem mi isteyeyim?' ifadesi, Allah'ın hükmünün yeterliliğini ve başka bir otoriteye ihtiyaç duyulmadığını mecazi bir dille ifade eder."}]},{"word":"أَنزَلَ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Yukarıdan aşağıya indirmek, vahyetmek anlamında kullanılmıştır ve Kur'an'ın ilahi menşeini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'enzela' fiilinin 'indirmek' anlamına geldiğini ve burada Allah'ın Kitab'ı gökten, yani kendi katından kullarına ulaştırması eylemini ifade ettiğini belirtir. Bu, Kitab'ın beşeri bir ürün olmadığını, ilahi bir vahiy olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'inzal' kavramının Kur'an'da Allah'ın mesajını insanlığa ulaştırma eylemini ifade eden merkezi bir terim olduğunu vurgular. Ayetteki 'enzela' fiili, Kitab'ın Allah tarafından 'indirilmiş' olmasının, onun otoritesinin ve hakikat oluşunun temelini oluşturduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Ayette, Allah tarafından indirilen ilahi vahiy, yani Kur'an-ı Kerim anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kitab' kelimesinin aslen 'yazmak' kökünden geldiğini, ancak Kur'an bağlamında Allah'ın hükümlerini ve mesajını içeren ilahi metni ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-Kitab', Allah'ın insanlığa gönderdiği nihai rehberdir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kitab' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın vahyini, ilahi yasalarını ve peygamberlere gönderdiği metinleri ifade ettiğini açıklar. Bu ayette, 'el-Kitab'ın 'mufassalan' (açıkça) indirilmesi, onun anlaşılır ve eksiksiz bir rehber olduğunu vurgular."}]},{"word":"مُفَصَّلًا","root":"ف ص ل","rootLatin":"f-s-l","meaning":"Açıklanmış, detaylandırılmış, bölümlere ayrılmış ve netleştirilmiş bir şekilde anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mufassalan' kelimesinin 'fasl' kökünden geldiğini ve bir şeyi açıklığa kavuşturmak, bölümlere ayırmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Kur'an'ın hükümlerinin ve mesajlarının açık, anlaşılır ve detaylı olduğunu, herhangi bir kapalılık içermediğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mufassalan' kelimesinin 'tefsil' masdarından türediğini ve 'açıklanmış, tafsilatlı kılınmış' anlamına geldiğini ifade eder. Bu bağlamda, Allah'ın Kitab'ı, insanların anlayabileceği ve uygulayabileceği şekilde net ve ayrıntılı olarak indirdiğini vurgular."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, idrak etmek, kesin bilgiye sahip olmak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm' kelimesinin bir şeyi olduğu gibi idrak etmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'ya'lemûne' fiili, kendilerine Kitap verilenlerin (ehl-i kitabın), Kur'an'ın Allah katından indirildiğini kesin bir bilgiyle bildiklerini, bu konuda şüphelerinin olmadığını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ilim' kavramının, bir şeyin hakikatini kavramak ve ona kesin olarak muttali olmak olduğunu açıklar. Ayetteki 'ya'lemûne' fiili, ehl-i kitabın Kur'an'ın ilahi menşeini sadece tahmin etmekle kalmayıp, kendi kitaplarındaki işaretler ve delillerle bu gerçeği kesin olarak bildiklerini vurgular."}]},{"word":"ٱلْمُمْتَرِينَ","root":"م ر ي","rootLatin":"m-r-y","meaning":"Şüphe edenler, tereddüt edenler, kuşku duyanlar anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-mümterîn' kelimesinin 'mirye' kökünden geldiğini ve 'şüphe etmek, tereddüt etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fela tekûnenne mine'l-mümterîn' ifadesi, Hz. Peygamber'e (ve dolayısıyla tüm müminlere) vahyin hakikatinden asla şüphe etmemeleri, tereddüde düşmemeleri emrini verir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mirye' kelimesinin 'şüphe, tereddüt' anlamına geldiğini ve genellikle bir konuda kesin bilgiye sahip olmamaktan kaynaklanan içsel bir kararsızlığı ifade ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın Kitab'ının apaçık delillerle gelmesine rağmen hala şüphe edenlerin durumunu ve bu durumdan uzak durulması gerektiğini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/114*
- **En'âm Sûresi** · *6/114*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*