# En'âm Sûresi, 115. Âyet (6:115)

> وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَّا مُبَدِّلَ لِكَلِمَـٰتِهِۦ ۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ

*Vetemmet kelimetu rabbike sidkan ve'adlâ(en)(c) lâ mubeddile likelimâtih(i)(c) vehuve-ssemî'u-l'alîm(u)*

**Meal (Diyanet):** Rabbinin kelimesi (Kur'an) doğruluk ve adalet bakımından tamdır. Onun kelimelerini değiştirebilecek yoktur. O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/115

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","tevhid","esma-i-husna","adalet","sidk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"تَمَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-م-م","rootLatin":"t-m-m","lemma":"تَمَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tamamlandı"},{"position":2,"surface":"كَلِمَتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"sözü"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"صِدْقًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","lemma":"صِدْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"doğrulukla"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"عَدْلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-د-ل","rootLatin":"'-d-l","lemma":"عَدْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"adaletle"},{"position":6,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Lâ-i Nefy-i Cins","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy-i cins harfi olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":7,"surface":"مُبَدِّلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-د-ل","rootLatin":"b-d-l","lemma":"مُبَدِّل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lâ-i Nefy-i Cins'in ismi olduğu için mansûb","gloss":"değiştirebilecek"},{"position":8,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"كَلِمَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sözlerini"},{"position":8,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":10,"surface":"ٱلسَّمِيعُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'","lemma":"سَمِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"işitendir"},{"position":11,"surface":"ٱلْعَلِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"bilendir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 115. ayet, Allah'ın kelamının mutlak hakikat ve adaletini vurgulamaktadır. Ayet, ilahi sözün eksiksizliğini, değiştirilemezliğini ve Allah'ın her şeyi işiten ve bilen yüce sıfatlarını dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"وَتَمَّتْ","root":"ت م م","rootLatin":"t-m-m","meaning":"Rabbinin sözünün eksiksiz ve mükemmel bir şekilde gerçekleştiğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tamamlanmak (تمّ) fiili, bir şeyin eksiksiz hale gelmesi, noksanlığının giderilmesi ve hedeflenen sonuca ulaşması anlamındadır. Ayetteki 'temmet' ifadesi, Allah'ın kelamının, yani vaatlerinin ve hükümlerinin, hiçbir eksiklik veya kusur barındırmadan, tam ve mükemmel bir şekilde gerçekleştiğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tamam (تامّ), bir şeyin parçalarının bir araya gelmesiyle oluşan bütünlüğü ifade eder. 'Temmet' fiili, Allah'ın kelamının, yani Kur'an'ın ve ilahi vaatlerin, hem lafız hem de mana itibarıyla eksiksiz, kusursuz ve kemale ermiş olduğunu vurgular. Bu, ilahi sözün mutlak hakikatini ve geçerliliğini gösterir."}]},{"word":"كَلِمَتُ","root":"ك ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Allah'ın sözünü, hükmünü, vaadini ve şeriatını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kelime (كلمة) Kur'an'da farklı anlamlarda kullanılır. Burada 'Rabbinin kelimesi' ifadesi, Allah'ın vaatlerini, hükümlerini, şeriatını ve peygamberlerine indirdiği vahyini kapsar. Ayetteki bağlamda, bu kelimenin doğruluk ve adaletle tamamlandığı belirtilerek, ilahi mesajın mutlak geçerliliği ve eksiksizliği vurgulanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kelime (كلمة) mecazen Allah'ın emri, hükmü ve takdiri anlamına gelir. 'Rabbinin kelimesi' ifadesi, Allah'ın kainattaki düzeni, peygamberler aracılığıyla gönderdiği mesajları ve kıyamete kadar geçerli olacak hükümlerini ifade eder. Bu kelimenin tamamlanması, ilahi iradenin eksiksiz bir şekilde tecelli ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kelime' kavramı, sadece bir sözcük olmaktan öte, Allah'ın yaratıcı emrini, hükmünü ve iradesini ifade eder. 'Rabbinin kelimesi' burada, Allah'ın evrensel yasalarını, peygamberler aracılığıyla gönderdiği vahyini ve ahiretle ilgili vaatlerini kapsayan geniş bir anlam taşır. Bu kelimenin 'doğruluk ve adaletle tamamlanması', ilahi düzenin ve mesajın mutlak hakikatini ve adaletini vurgular."}]},{"word":"صِدْقًا","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Allah'ın sözünün mutlak hakikat ve gerçekliğe dayandığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sıdk (صدق), sözün veya haberin gerçeğe uygun olması, hakikatle örtüşmesidir. Ayette 'sıdkan' ifadesi, Allah'ın kelamının, yani vaatlerinin, hükümlerinin ve haberlerinin, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde doğru ve gerçek olduğunu vurgular. Bu, ilahi sözün güvenilirliğini ve mutlak hakikatini ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Sıdk (صدق), bir şeyin özü ile dışının, sözü ile fiilinin uyumlu olmasıdır. Allah'ın kelamının 'sıdkan' olması, O'nun sözlerinin hem lafız hem de mana itibarıyla doğru, hakikatle örtüşen ve asla yalan içermeyen nitelikte olduğunu gösterir. Bu, ilahi mesajın güvenilirliğinin temelini oluşturur."}]},{"word":"وَعَدْلًا","root":"ع د ل","rootLatin":"a-d-l","meaning":"Allah'ın sözünün mutlak adalet ve hakkaniyetle dolu olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Adl (عدل), bir şeyi yerli yerine koymak, hak sahibine hakkını vermek ve zulümden uzak durmaktır. Ayette 'adlen' ifadesi, Allah'ın kelamının, yani hükümlerinin ve şeriatının, mutlak adaletle tesis edildiğini, hiçbir haksızlık veya dengesizlik içermediğini belirtir. Bu, ilahi yasanın evrensel ve kusursuz adaletini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Adl (عدل), eşitlik, denge ve hakkaniyet anlamlarına gelir. Allah'ın kelamının 'adlen' olması, O'nun koyduğu hükümlerin, yasaların ve vaatlerin, insanlar arasında tam bir denge ve hakkaniyet sağladığını, kimseye zulmetmediğini ve her şeyin hakkını verdiğini ifade eder. Bu, ilahi adaletin mutlak ve şamil olduğunu gösterir."}]},{"word":"مُبَدِّلَ","root":"ب د ل","rootLatin":"b-d-l","meaning":"Allah'ın sözlerini değiştirebilecek, tahrif edebilecek veya iptal edebilecek hiçbir gücün olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bedel (بدل), bir şeyi başka bir şeyle değiştirmek, yerine koymaktır. 'Lâ mübeddile li-kelimâtihî' ifadesi, Allah'ın kelamının, yani Kur'an'ın ve ilahi hükümlerin, hiçbir insan veya varlık tarafından değiştirilemeyeceğini, tahrif edilemeyeceğini veya iptal edilemeyeceğini kesin bir dille belirtir. Bu, ilahi sözün korunmuşluğunu ve ebedi geçerliliğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Bedel (بدل) kökü, bir şeyin yerine başka bir şeyin geçirilmesi anlamını taşır. Ayetteki 'mübeddil' kelimesi, Allah'ın kelamının, yani O'nun vaatlerinin, hükümlerinin ve şeriatının, zamanla veya herhangi bir güç tarafından değiştirilemez, dönüştürülemez ve geçersiz kılınamaz olduğunu ifade eder. Bu, Kur'an'ın evrensel ve kalıcı bir mesaj olduğunu gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am sûresi 115. âyeti*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am sûresi 115. âyeti*
- **En'âm Sûresi** · *6/115*
- **En'âm Sûresi** · *6/115*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*