# En'âm Sûresi, 132. Âyet (6:132)

> وَلِكُلٍّ دَرَجَـٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوا۟ ۚ وَمَا رَبُّكَ بِغَـٰفِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

*Velikullin deracâtun mimmâ ‘amilû(c) vemâ rabbuke biġâfilin ‘ammâ ya'melûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Herkesin amellerine göre dereceleri vardır. Rabbin onların yaptıklarından habersiz değildir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/132

---

## Tefsir

{"topics":["hesap-mizan","ahiret-mukafat","adalet","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لِكُلٍّۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"كُلٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her biri"},{"position":2,"surface":"دَرَجَـٰتٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ر-ج","rootLatin":"d-r-j","lemma":"دَرَجَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"dereceler"},{"position":3,"surface":"مِّمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"عَمِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptılar"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":6,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rab"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":7,"surface":"بِغَـٰفِلٍ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"غَـٰفِلٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"غ-ف-ل","rootLatin":"ğ-f-l","lemma":"غَافِل","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (haber konumunda)","gloss":"habersiz"},{"position":8,"surface":"عَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":8,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":9,"surface":"يَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yapıyorlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanların amellerine göre farklı derecelere sahip olacağını ve Allah'ın bu amellerden haberdar olduğunu vurgulamaktadır. 'Derece' kavramı, amellerin karşılığı olarak kazanılan mertebeleri ifade ederken, 'amel' kavramı ise yapılan işlerin geniş bir yelpazesini kapsar ve Allah'ın bu amellerden gafil olmadığı belirtilir.","keyConcepts":[{"word":"دَرَجَـٰتٌ","root":"د ر ج","rootLatin":"d-r-j","meaning":"Amellerin karşılığı olarak kazanılan mertebeler, seviyeler veya rütbeler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Derece (درجة), bir yerden diğerine geçişi sağlayan basamak veya mertebe anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, insanların amellerine göre ahiretteki konumlarının farklılığını ve yükselişlerini ifade eder. Bu, hem dünyevi hem de uhrevi mertebeleri kapsar, ancak ayet bağlamında daha çok uhrevi karşılıklara işaret eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Derece (درجة), yükselme ve mertebe kazanma anlamındadır. Ayetteki 'derecât' kelimesi, kulların yaptıkları amellerin karşılığı olarak elde edecekleri farklı makamları ve seviyeleri belirtir. Bu, Allah'ın adaletinin bir tecellisi olarak her amelin bir karşılığı olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'derece' kavramının Kur'an'da genellikle bir hiyerarşi veya mertebe sistemi içinde kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'derecât', insanların amellerine göre Allah katındaki değer ve konum farklılıklarını ifade eder. Bu, ilahi adalet ve mükafatlandırma sisteminin bir parçasıdır."}]},{"word":"عَمِلُوا۟","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"İnsanların yaptıkları, işledikleri her türlü fiil ve eylem.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amel (عمل), bir fiili kasıtlı olarak yapmak ve icra etmek demektir. Ayetteki 'amilû' fiili, insanların iradeleriyle gerçekleştirdikleri iyi veya kötü tüm işleri kapsar. Bu işler, Allah katında karşılık bulacak olan eylemlerdir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amel (عمل), bir fiili irade ve kasıtla yapmaktır. Ayetteki 'amilû' ifadesi, insanların dünya hayatında ortaya koydukları tüm davranışları, ibadetleri, muameleleri ve niyetleri içeren geniş bir anlam taşır. Bu ameller, ahiretteki derecelerin belirlenmesinde temel teşkil eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'amel' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'fiil'den daha kapsamlı bir anlam taşıdığını belirtir; hem zahiri hem de batıni eylemleri, niyetleri ve sonuçları içerir. Bu ayetteki 'amilû', insanların tüm yaşam pratiklerini ve bunların Allah katındaki değerini vurgular."}]},{"word":"رَبُّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Seni terbiye eden, besleyen, yöneten ve sahip olan Rabbin.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Rab (رب), malik, sahip, terbiye edici ve yönetici anlamlarına gelir. Ayetteki 'Rabbuke' ifadesi, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak otoritesini, onları terbiye edişini ve tüm işlerini idare edişini vurgular. Bu bağlamda, Allah'ın kullarının amellerinden haberdar olması, O'nun rububiyetinin bir gereğidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab (رب), bir şeyi tedricen kemale erdiren, terbiye eden, sahip olan ve yöneten demektir. Ayetteki 'Rabbuke', Allah'ın kulları üzerindeki mutlak egemenliğini, onların yaratıcısı ve yöneticisi olduğunu ifade eder. Bu, O'nun her şeyi bilmesi ve her şeyden haberdar olmasıyla doğrudan ilişkilidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rab (رب), terbiye eden, ıslah eden, malik olan ve efendi anlamlarına gelir. Ayetteki 'Rabbuke', Allah'ın kullarının amellerini bilmesi ve onlara karşılık vermesi, O'nun terbiye edici ve adil bir yönetici olmasının bir göstergesidir. O, kullarının hiçbir amelini gözden kaçırmaz."}]},{"word":"بِغَـٰفِلٍ","root":"غ ف ل","rootLatin":"ğ-f-l","meaning":"Habersiz, bilgisiz veya unutkan olmayan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gafl (غفل), bir şeyi unutmak veya ondan habersiz olmak demektir. Ayetteki 'bi-ğâfilin' ifadesi, Allah'ın kullarının amellerinden asla habersiz olmadığını, hiçbir şeyi unutmadığını ve her şeyi eksiksiz bildiğini vurgular. Bu, ilahi ilmin ve adaletin bir tecellisidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Gafl (غفل), bir şeyden gafil olmak, onu bilmemek veya ondan uzak kalmak demektir. Ayetteki 'bi-ğâfilin' ifadesi, Allah'ın kullarının yaptıkları hiçbir amelden gizli kalmadığını, O'nun her şeyi kuşatan ilmiyle her şeyi bildiğini ve bu bilgisi doğrultusunda karşılık vereceğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Gafl (غفل), bir şeyden habersiz olmak, onu terk etmek veya unutmak anlamına gelir. Ayetteki 'bi-ğâfilin' ifadesi, Allah'ın kullarının amellerinden asla gafil olmadığını, yani onları gözden kaçırmadığını, unutmadığını ve her birini kayıt altına aldığını kesin bir dille ifade eder. Bu, kullar için bir uyarı ve müjdedir."}]},{"word":"يَعْمَلُونَ","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"Onların yapmakta oldukları, işledikleri fiiller.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Amel (عمل), bir fiili gerçekleştirmek ve icra etmektir. Ayetteki 'ya'melûne' fiili, insanların sürekli olarak yaptıkları, devam eden tüm eylemlerini ifade eder. Bu, Allah'ın sadece geçmiş amellerden değil, aynı zamanda şu anda yapılmakta olan ve gelecekte yapılacak olan tüm amellerden de haberdar olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amel (عمل), iradeyle yapılan her türlü fiildir. Ayetteki 'ya'melûne' ifadesi, insanların hayatları boyunca gerçekleştirdikleri tüm davranışları, sözleri ve niyetleri kapsar. Bu, Allah'ın her an kullarının üzerinde gözetleyici olduğunu ve hiçbir amelin karşılıksız kalmayacağını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'amel' kavramının Kur'an'da ahlaki bir değer taşıdığını ve insanın sorumluluğunu vurguladığını belirtir. Bu ayetteki 'ya'melûne', insanların sürekli olarak yaptıkları ve ahirette karşılığını bulacakları tüm eylemleri ifade eder. Allah'ın bu amellerden gafil olmaması, ilahi adaletin temelini oluşturur."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/132*
- **En'âm Sûresi** · *6/132*
- **Hucurât Sûresi** · *6/132*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/132*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/132*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/132*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/132*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/132*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/132*
- **En'âm Sûresi** · *6/132*
- **En'âm Sûresi** · *6/132*
- **Hucurât Sûresi** · *6/132*