# En'âm Sûresi, 133. Âyet (6:133)

> وَرَبُّكَ ٱلْغَنِىُّ ذُو ٱلرَّحْمَةِ ۚ إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنۢ بَعْدِكُم مَّا يَشَآءُ كَمَآ أَنشَأَكُم مِّن ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ ءَاخَرِينَ

*Verabbuke-lġaniyyu żû-rrahmet(i)(c) in yeşe/ yużhibkum veyestaḣlif min ba'dikum mâ yeşâu kemâ enşeekum min żurriyyeti kavmin âḣarîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Rabbin her bakımdan sınırsız zengindir, rahmet sahibidir. Sizi başka bir kavmin soyundan getirdiği gibi, dilerse sizi giderir (yok eder) ve sizden sonra da yerinize dilediğini getirir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/133

---

## Tefsir

{"topics":["esma-i-husna","kader","yaratilis","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm 133. ayet, Allah'ın mutlak zenginliğini (istiğna), engin rahmetini ve yaratma ile yok etme kudretini vurgular. Ayet, O'nun dilediği zaman insan nesillerini değiştirme gücünü, önceki kavimlerin soyundan yeni nesiller yaratması örneğiyle pekiştirir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْغَنِىُّ","root":"غ ن ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Allah'ın hiçbir şeye muhtaç olmaması, mutlak zenginliği ve kendi kendine yeterliliği.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Ğanî' kelimesinin 'ihtiyaçsız olmak' anlamına geldiğini belirtir. Allah için kullanıldığında, O'nun zatı itibarıyla hiçbir şeye muhtaç olmadığını, her şeyin O'na muhtaç olduğunu ifade eder. Ayetteki 'el-Ğanî' ismi, Allah'ın insanları yok etme ve yerlerine başkalarını getirme kudretinin, O'nun bu mutlak ihtiyaçsızlığından kaynaklandığını gösterir; zira O'nun varlığı veya devamı için insanlara ihtiyacı yoktur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Ğanî'nin 'ihtiyaçtan müstağni olan' anlamına geldiğini ve Allah'a nispet edildiğinde, O'nun zatı itibarıyla kemal sıfatlarıyla muttasıf olduğunu ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın insanları yok edip yerlerine başkalarını getirme gücünün, O'nun bu mutlak zenginliğinden ve hiçbir şeye bağımlı olmamasından ileri geldiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Ğanî' kavramının Kur'an'da Allah'ın 'kendi kendine yeterliliği' ve 'mutlak zenginliği' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu, Allah'ın yaratılmışlara hiçbir şekilde bağımlı olmadığını, aksine her şeyin O'na muhtaç olduğunu gösterir. Ayetteki 'el-Ğanî' sıfatı, Allah'ın insan nesillerini değiştirme kudretinin, O'nun bu bağımsız ve mutlak gücünden kaynaklandığını, insanlığın varlığının O'nun için bir zorunluluk olmadığını ifade eder."}]},{"word":"ٱلرَّحْمَةِ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına karşı engin merhameti, şefkati ve lütfu.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Rahmet' kelimesinin 'acımak, şefkat göstermek' anlamlarına geldiğini belirtir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun kullarına olan lütuf ve ihsanını ifade eder. Ayette 'zû'r-rahmeti' ifadesi, Allah'ın insanları yok etme kudretine sahip olmasına rağmen, bu kudretini rahmetiyle birlikte kullandığını, yani yok etmenin bile bir hikmet ve rahmet barındırabileceğini veya O'nun rahmetinin bu tür bir cezayı erteleme potansiyeli taşıdığını ima eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rahmet'in 'kalpteki incelik ve şefkat' olduğunu, Allah'a nispet edildiğinde ise 'ihsan ve nimet' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'zû'r-rahmeti' ifadesi, Allah'ın 'Ğanî' olmasıyla birlikte, kudretini rahmetle tecelli ettirdiğini gösterir. İnsanları yok etme ve yerlerine başkalarını getirme gücüne sahip olmasına rağmen, bu eylemlerinde bile bir hikmet ve merhamet bulunduğunu, belki de bu değişimin daha hayırlı bir nesil için bir rahmet olabileceğini düşündürür."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Rahmet'in Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, genellikle 'lütuf, ihsan, merhamet, bağışlama' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'zû'r-rahmeti' ifadesi, Allah'ın mutlak gücünün ve 'Ğanî' oluşunun yanında, kullarına karşı şefkatli olduğunu vurgular. Bu, O'nun dilediği zaman nesilleri değiştirebilme kudretini kullanırken bile, bu eylemin ardında bir rahmet ve hikmetin bulunduğunu, belki de bu değişimin insanlık için daha iyi bir geleceğe yol açabileceğini gösterir."}]},{"word":"يُذْهِبْكُمْ","root":"ذ ه ب","rootLatin":"z-h-b","meaning":"Sizi yok etmek, ortadan kaldırmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zehebe' fiilinin 'gitmek' anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da mecazi olarak 'yok etmek, ortadan kaldırmak' anlamında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yüzhibküm' ifadesi, Allah'ın dilediği takdirde insan neslini tamamen ortadan kaldırabileceği, yok edebileceği kudretini vurgular. Bu, O'nun mutlak egemenliğinin bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'zehebe' fiilinin 'bir şeyi götürmek, ortadan kaldırmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'yüzhibküm' ifadesi, Allah'ın insanları yeryüzünden tamamen silme, varlıklarını sona erdirme gücünü ifade eder. Bu, Allah'ın yaratma ve yok etme konusundaki sınırsız kudretini ve iradesini ortaya koyar."}]},{"word":"وَيَسْتَخْلِفْ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Yerine başkasını getirmek, halef kılmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'halefe' fiilinin 'birinin yerine geçmek, halef olmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yestahlif' fiili, Allah'ın bir nesli yok ettikten sonra, onların yerine başka bir nesli getirme, onları yeryüzünde halef kılma kudretini ifade eder. Bu, Allah'ın yaratma ve nesilleri devam ettirme konusundaki sınırsız gücünü gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'halefe' kökünün 'bir şeyin ardından gelmek, birinin yerine geçmek' anlamlarını taşıdığını açıklar. 'İstihlaf' ise 'birini birinin yerine geçirmek, halef tayin etmek' demektir. Ayetteki 'yestahlif' fiili, Allah'ın dilediği zaman mevcut insan neslini ortadan kaldırıp, onların yerine başka bir nesli yeryüzüne yerleştirme, onları halef kılma iradesini ve kudretini vurgular. Bu, Allah'ın yaratma ve idaredeki mutlak egemenliğinin bir göstergesidir."}]},{"word":"أَنشَأَكُم","root":"ن ش أ","rootLatin":"n-ş-'-","meaning":"Sizi yaratmak, var etmek, ortaya çıkarmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'inşâ' kelimesinin 'bir şeyi yoktan var etmek, yaratmak, ortaya çıkarmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'enşeeküm' ifadesi, Allah'ın insanları daha önce var olmayan bir durumdan varlığa getirdiğini, yarattığını vurgular. Bu, O'nun yaratıcı kudretinin ve başlangıçtaki var etme gücünün bir delilidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'inşâ'nın 'bir şeyi yoktan var etmek, meydana getirmek' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'enşeeküm' ifadesi, Allah'ın insanları, 'başka bir kavmin zürriyetinden' yani daha önceki nesillerden türeterek, onları varlık âlemine çıkardığını ifade eder. Bu, Allah'ın yaratma ve nesilleri devam ettirme konusundaki eşsiz kudretini ve hikmetini gösterir."}]},{"word":"ذُرِّيَّةِ","root":"ذ ر أ","rootLatin":"z-r-'-","meaning":"Soy, nesil, zürriyet.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zürriyet' kelimesinin 'nesil, soy' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'zürriyet-i kavmin âharîn' ifadesi, Allah'ın mevcut insan neslini, daha önceki kavimlerin soyundan, onların devamı olarak yarattığını ifade eder. Bu, insan neslinin birbiri ardına gelerek devam ettiğini ve bu devamlılığın Allah'ın kudretiyle gerçekleştiğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zürriyet' kelimesinin 'nesil, soy' anlamına geldiğini ve hem tekil hem çoğul için kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'min zürriyyeti kavmin âharîn' ifadesi, Allah'ın insanları, daha önceki, yok olmuş veya helak edilmiş kavimlerin soyundan, onların devamı olarak yarattığını vurgular. Bu, Allah'ın nesilleri değiştirme ve bir neslin yerine başka bir nesli getirme kudretinin, geçmişten günümüze süregelen bir yasası olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"رَبُّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Rabbin","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":1,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":2,"surface":"ٱلْغَنِىُّ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"غَنِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"müstağni","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":3,"surface":"ذُو","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"ذ-و-و","rootLatin":"dh-w-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"sahibi","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱلرَّحْمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"rahmet","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":6,"surface":"يَشَأْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"dilerse","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"يُذْهِبْكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"dh-h-b","lemma":"أَذْهَبَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"sizi yok eder","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"يَسْتَخْلِفْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"اِسْتَخْلَفَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Atıf yoluyla meczûm","gloss":"yerinize getirir","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"بَعْدِكُم","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dilediğini","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":13,"surface":"كَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gibi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Masdariye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tetimme"},{"position":14,"surface":"أَنشَأَكُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ش-ا","rootLatin":"n-sh-a","lemma":"أَنْشَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sizi getirdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":14,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":15,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"ذُرِّيَّةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ر-ر","rootLatin":"dh-r-r","lemma":"ذُرِّيَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"soyundan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":17,"surface":"قَوْمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"milletin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":18,"surface":"ءَاخَرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-خ-ر","rootLatin":"a-kh-r","lemma":"آخَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"başka","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Verabbuke"},{"position":2,"translit":"lġaniyyu"},{"position":3,"translit":"żû"},{"position":4,"translit":"rrahmet(i)(c)"},{"position":5,"translit":"in"},{"position":6,"translit":"yeşe/"},{"position":7,"translit":"yużhibkum"},{"position":8,"translit":"veyestaḣlif"},{"position":9,"translit":"min"},{"position":10,"translit":"ba'dikum"},{"position":11,"translit":"mâ"},{"position":12,"translit":"yeşâu"},{"position":13,"translit":"kemâ"},{"position":14,"translit":"enşeekum"},{"position":15,"translit":"min"},{"position":16,"translit":"żurriyyeti"},{"position":17,"translit":"kavmin"},{"position":18,"translit":"âḣarîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/133*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/133*