# En'âm Sûresi, 14. Âyet (6:14)

> قُلْ أَغَيْرَ ٱللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ ۗ قُلْ إِنِّىٓ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ ۖ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ

*Kul eġayra(A)llâhi etteḣiżu veliyyen fâtiri-ssemâvâti vel-ardi vehuve yut'imu velâ yut'am(u)(k) kul innî umirtu en ekûne evvele men eslem(e)(s) velâ tekûnenne mine-lmuşrikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Göklerin ve yerin yaratıcısı olan, beslediği halde beslenmeye ihtiyacı olmayan Allah'tan başkasını mı dost edineceğim." De ki: "Bana, (Allah'a) teslim olanların ilki olmam emredildi ve sakın Allah'a ortak koşanlardan olma (denildi)."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/14

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","esma-i-husna","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":2,"surface":"غَيْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"ğ-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"başkası"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":4,"surface":"أَتَّخِذُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-ḫ-ḏ","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İftial","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"edinir miyim?"},{"position":5,"surface":"وَلِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dost"},{"position":6,"surface":"فَاطِرِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ط-ر","rootLatin":"f-ṭ-r","lemma":"فَاطِر","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yaratan"},{"position":7,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاوَات","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Hâl Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":10,"surface":"يُطْعِمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ع-م","rootLatin":"ṭ-ʿ-m","lemma":"أَطْعَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"besler"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":12,"surface":"يُطْعَمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ع-م","rootLatin":"ṭ-ʿ-m","lemma":"أَطْعَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"beslenmez"},{"position":13,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":14,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz ben"},{"position":14,"surface":"ىٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mebnî","gloss":"ben"},{"position":15,"surface":"أُمِرْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"emrolundum"},{"position":16,"surface":"أَنْ","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":17,"surface":"أَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"olayım"},{"position":18,"surface":"أَوَّلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"a-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"ilk"},{"position":19,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"kimse"},{"position":20,"surface":"أَسْلَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"أَسْلَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"Müslüman oldu"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sakın"},{"position":22,"surface":"تَكُونَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile mebnî","gloss":"olma"},{"position":23,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":24,"surface":"ٱلْمُشْرِكِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"مُشْرِك","form":"İf'âl","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Cemi"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"müşriklerden"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi'nin 14. ayeti, tevhid inancının temelini oluşturan Allah'ın yegane yaratıcı ve rızık verici olduğunu vurgularken, müslümanın teslimiyetini ve şirkten uzak durmasını emretmektedir. Ayet, 'veli', 'fâtır', 'yut'im', 'esleme' ve 'müşrikîn' gibi kavramlar üzerinden bu mesajı dilbilimsel ve semantik derinlikle işler.","keyConcepts":[{"word":"وَلِيًّا","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Ayette, Allah'tan başka sığınılacak, yardım istenecek, işleri kendisine havale edilecek dost ve koruyucu anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vely (ولى) kelimesi, iki şey arasında aracı olmaksızın yakınlık bulunmasıdır. Velî (ولى) ise bu yakınlıktan dolayı yardım eden, işleri üstlenen, dost olan demektir. Ayetteki 'veliyyen' ifadesi, Allah'tan başka kendisine sığınılacak, işleri havale edilecek bir dost ve koruyucu edinmenin reddini ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Velî (ولى) kelimesi, 'yakınlık' ve 'yardımcı' anlamlarına gelir. Kur'an'da Allah için kullanıldığında, kullarının işlerini üstlenen, onlara yardım eden ve onları koruyan anlamındadır. Ayetteki 'gayrallahi ettehizu veliyyen' ifadesi, Allah'ın bu vasıflarına ortak koşulmasının imkansızlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'velî' kavramı, genellikle 'koruyucu', 'yardımcı', 'dost' ve 'hami' anlamlarında kullanılır. Allah için kullanıldığında, O'nun mutlak koruyuculuğunu ve kullarına olan yakınlığını ifade eder. Ayetteki soru, Allah'ın bu mutlak velayetine başka bir varlığın ortak koşulamayacağını pekiştirir."}]},{"word":"فَاطِرِ","root":"ف ط ر","rootLatin":"f-t-r","meaning":"Gökleri ve yeri yoktan, benzersiz bir şekilde, ilk defa ve örneksiz olarak yaratan anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fâtır (فاطر), 'ibtedee' (başlattı) ve 'halaka' (yarattı) anlamındadır. 'Fâtıru's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, gökleri ve yeri ilk defa, örneksiz ve benzersiz bir şekilde yaratan demektir. Bu, Allah'ın yaratmadaki eşsizliğini ve kudretini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fâtır (فاطر), 'mübtedi' (başlatıcı) demektir. Araplar, bir şeyi ilk defa yapan için 'fâtır' derler. Ayetteki 'fâtıri' kelimesi, Allah'ın gökleri ve yeri daha önce bir örneği olmaksızın, yoktan var eden olduğunu mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fatr (فطر), bir şeyi yarmak ve açmak demektir. Buradan hareketle, bir şeyi ilk defa ve örneksiz olarak yaratmaya 'fatr' denilmiştir. 'Fâtıru's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri yoktan var eden, ilk yaratıcı olduğunu vurgular."}]},{"word":"يُطْعِمُ","root":"ط ع م","rootLatin":"t-'-m","meaning":"Allah'ın tüm canlılara rızık veren, besleyen ve geçimlerini sağlayan olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ta'm (طعم), yemek ve yiyecek demektir. 'Et'ame' (أطعم) ise birine yemek yedirmek, beslemek anlamına gelir. Ayetteki 'yut'imu' fiili, Allah'ın tüm mahlukata rızık veren, onları besleyen ve geçimlerini temin eden olduğunu gösterir. 'Ve lâ yut'amu' ifadesiyle birlikte, O'nun kimseye muhtaç olmadığı ve beslenmeye ihtiyacı olmadığı vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ta'm (طعم) kelimesi, yiyecek ve içecek için kullanılır. 'Et'ame' (أطعم) fiili, rızık vermek, beslemek demektir. Ayetteki 'yut'imu' fiili, Allah'ın yaratılmışların rızkını veren, onları besleyen ve onlara lütufta bulunan olduğunu belirtir. Bu, O'nun mutlak zenginliğini ve yaratılmışlara olan bağımsızlığını ifade eder."}]},{"word":"أَسْلَمَ","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğmek, O'nun emirlerine uymak ve şirki terk etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İslâm (إسلام), 'selâm' (سلم) kökünden gelir ve 'teslimiyet', 'boyun eğme' anlamına gelir. 'Esleme' (أسلم) fiili, kişinin kendini Allah'a teslim etmesi, O'nun emirlerine boyun eğmesi ve O'na itaat etmesidir. Ayetteki 'en ekûne evvele men esleme' ifadesi, Hz. Peygamber'in Allah'a ilk teslim olanlardan olma emrini aldığını ve bu teslimiyetin şirki reddetmeyi gerektirdiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İslâm kavramı, Kur'an'ın merkezî kavramlarından biridir ve 'Allah'a teslimiyet' anlamına gelir. Bu teslimiyet, kişinin kendi iradesini Allah'ın iradesine tabi kılması, O'nun hükümlerine boyun eğmesi ve O'na ortak koşmaktan kaçınmasıdır. Ayetteki 'esleme' fiili, bu tam teslimiyetin ve tevhidin bir ifadesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İslâm kelimesi, 'selâm' kökünden türemiş olup, 'barış', 'esenlik' ve 'teslimiyet' anlamlarını içerir. Dinî terminolojide ise Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğmek, O'nun hükümlerine rıza göstermek ve O'na ortak koşmaktan uzak durmak demektir. Ayetteki 'esleme' fiili, bu teslimiyetin bir eylem olarak ortaya konulmasını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْمُشْرِكِينَ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşanlar, O'nun uluhiyetinde veya rububiyetinde başka varlıklara pay atfedenler demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şirk (شرك), bir şeyi iki veya daha fazla kişi arasında paylaştırmak demektir. Dinî anlamda ise Allah'a ortak koşmak, O'nun uluhiyetinde veya sıfatlarında başka varlıkları O'na denk tutmaktır. 'Müşrikîn' (مشركين) ise bu fiili işleyenlerdir. Ayetteki 've lâ tekûnenne mine'l-müşrikîn' emri, tevhidin zıddı olan şirkten kesinlikle uzak durulması gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şirk (شرك), Allah'ın zatında, sıfatlarında veya fiillerinde O'na ortak koşmaktır. Bu, Allah'tan başkasına ibadet etmek veya O'nunla birlikte başka bir varlığın da ilah olduğuna inanmaktır. 'Müşrikîn' (مشركين) ise bu inancı taşıyan ve bu fiili gerçekleştiren kimselerdir. Ayet, müminlerin bu tür bir inanç ve eylemden kesinlikle kaçınmaları gerektiğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şirk, Kur'an'da tevhidin tam zıddı olarak ele alınan en büyük günahtır. Allah'ın mutlak birliğini ve tekliğini reddederek, O'nunla birlikte başka varlıklara ilahlık atfetmektir. 'Müşrikîn' terimi, bu inancı benimseyen ve Allah'a ortak koşanları ifade eder. Ayetteki yasaklama, tevhidin korunmasının ve şirkten uzak durmanın önemini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **En'âm Sûresi** · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *6/14*