# En'âm Sûresi, 140. Âyet (6:140)

> قَدْ خَسِرَ ٱلَّذِينَ قَتَلُوٓا۟ أَوْلَـٰدَهُمْ سَفَهًۢا بِغَيْرِ عِلْمٍ وَحَرَّمُوا۟ مَا رَزَقَهُمُ ٱللَّهُ ٱفْتِرَآءً عَلَى ٱللَّهِ ۚ قَدْ ضَلُّوا۟ وَمَا كَانُوا۟ مُهْتَدِينَ

*Kad ḣasira-lleżîne katelû evlâdehum sefehen biġayri ‘ilmin veharramû mâ razekahumu(A)llâhu-ftirâen ‘ala(A)llâh(i)(c) kad dallû vemâ kânû muhtedîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Beyinsizlikleri yüzünden bilgisizce çocuklarını öldürenler, Allah'ın kendilerine verdiği rızkı -Allah'a iftira ederek- haram sayanlar, mutlaka ziyan etmişlerdir. Gerçekten onlar sapmışlardır. Doğru yolu bulmuş da değillerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/140

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","helal-haram","hidayet-dalalet","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki, gerçekten","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tahkîk edatı"},{"position":2,"surface":"خَسِرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-س-ر","rootLatin":"ḫ-s-r","lemma":"خَسِرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaybetti, mahvoldu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"قَتَلُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldürdüler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"أَوْلَـٰدَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَلَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çocuklarını","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"سَفَهًۢا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ف-ه","rootLatin":"s-f-h","lemma":"سَفَه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"beyinsizlikleri yüzünden","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün leh"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile, yüzünden","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"غَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"ġ-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında, olmaksızın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"عِلْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bilgi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"حَرَّمُو۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ر-م","rootLatin":"ḥ-r-m","lemma":"حَرَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"haram kıldılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":11,"surface":"رَزَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":13,"surface":"ٱفْتِرَآءً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتِرَاء","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün li-ecelih olduğu için mansûb","gloss":"iftira ederek","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":14,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki, gerçekten","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tahkîk edatı"},{"position":17,"surface":"ضَلُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"ḍ-l-l","lemma":"ضَلَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saptılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":18,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":19,"surface":"كَانُو۟ا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nakıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":20,"surface":"مُهْتَدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"مُهْتَدٍ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"doğru yolda olanlar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 140. ayet, cahiliye dönemi uygulamalarını eleştirerek, çocuk katliamı ve helal olanı haram kılma fiillerini 'hüsran', 'sapıklık' ve 'iftira' kavramları üzerinden şiddetle kınamaktadır. Ayet, bu eylemlerin temelinde 'sefahat' ve 'ilimsizlik' yattığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"خَسِرَ","root":"خ س ر","rootLatin":"h-s-r","meaning":"Bu fiil, hem dünya hem de ahiret açısından büyük bir zarara uğramayı, kaybetmeyi ve mahvolmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hüsran' kelimesini sermayeyi kaybetmek olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda ise, çocuklarını öldürenlerin ve Allah'ın rızkını haram kılanların, hem dünyevi hem de uhrevi anlamda büyük bir kayba uğradıklarını, iman ve doğru yolu yitirdiklerini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hüsran'ı, kişinin kendisi için faydalı olanı kaybetmesi ve zararlı olanı elde etmesi olarak açıklar. Ayette, bu kişilerin çocuklarını öldürerek ve helali haram kılarak kendilerine en büyük zararı verdiklerini, Allah'ın rahmetinden uzaklaştıklarını ifade eder."}]},{"word":"قَتَلُوا۟","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Can almak, öldürmek fiilini ifade eder ve ayette özellikle çocukların haksız yere öldürülmesini vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'katl' kelimesinin genel anlamda cana kıymak olduğunu belirtir. Ayetteki 'katalû evlâdehüm' ifadesiyle, cahiliye Araplarının kız çocuklarını diri diri gömme veya fakirlik korkusuyla çocuklarını öldürme gibi vahşi adetlerine işaret edildiğini açıklar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'katl' kelimesinin Kur'an'da genellikle haksız yere cana kıymak anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise, 'sefahat' (beyinsizlik) ve 'gayri ilim' (bilgisizlik) ile birleşerek, bu fiilin ne denli büyük bir günah ve sapıklık olduğunu vurguladığını belirtir."}]},{"word":"سَفَهًۢا","root":"س ف ه","rootLatin":"s-f-h","meaning":"Akıl noksanlığı, beyinsizlik, hafiflik ve bilgisizlikten kaynaklanan düşüncesizce davranışları ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sefih' kelimesini aklı kıt, düşüncesiz kişi olarak açıklar. Ayetteki 'sefahan' ifadesinin, çocuklarını öldürenlerin bu fiili akılsızca, düşünmeden ve cehaletle işlediklerini, bu eylemin mantıksızlığını ve ahlaksızlığını vurguladığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sefahat' kelimesini, kişinin aklının hafifliği ve düşüncesizliği nedeniyle doğruyu yanlıştan ayıramaması olarak tanımlar. Ayetteki kullanımıyla, çocuk katliamının ve helali haram kılmanın, akli bir muhakemeden yoksun, cahilce bir davranış olduğunu ifade eder."}]},{"word":"ٱفْتِرَآءً","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Yalan uydurmak, iftira etmek, asılsız iddialarda bulunmak anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'iftira' kelimesini, olmayan bir şeyi uydurarak birine isnat etmek olarak açıklar. Ayetteki 'iftirâen alellah' ifadesiyle, Allah'ın helal kıldığı rızıkları haram saymanın, Allah adına yalan uydurmak ve O'na karşı büyük bir cüretkarlık olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iftira' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a karşı işlenen yalan ve asılsız iddialar bağlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette, Allah'ın verdiği rızıkları haram kılmanın, Allah'ın hükmüne karşı bir iftira, yani O'nun iradesine aykırı bir iddia olduğunu ifade eder."}]},{"word":"ضَلُّوا۟","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapmak, şaşırmak, kaybolmak ve hidayetten uzaklaşmak anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dalâl' kelimesini doğru yoldan ayrılmak, şaşırmak olarak açıklar. Ayetteki 'kad dallû' ifadesiyle, çocuklarını öldüren ve helali haram kılanların, Allah'ın belirlediği doğru yoldan tamamen saptıklarını, hakikatten uzaklaştıklarını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'dalâl'in, hidayetin zıttı olduğunu ve doğru yolu bulamama halini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, bu kişilerin sadece yanlış bir eylem yapmakla kalmayıp, aynı zamanda temel bir inanç ve ahlak sapması içinde olduklarını vurgular."}]},{"word":"مُهْتَدِينَ","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu bulanlar, hidayete erenler, rehberlik edilenler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hidayet' kelimesini, doğru yola kılavuzlamak ve doğru yolu bulmak olarak tanımlar. Ayetteki 've mâ kânû mühtedîn' ifadesiyle, bu kişilerin zaten doğru yolda olmadıklarını, hidayetten nasipsiz olduklarını ve bu sapkın eylemlerinin de bu durumun bir göstergesi olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hidayet' kavramının Kur'an'da Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi ve insanların da bu yolu takip etmesi anlamında merkezi bir rol oynadığını belirtir. Ayetteki olumsuz kullanım, bu kişilerin Allah'ın rehberliğinden yüz çevirerek kendi sapkınlıklarında ısrar ettiklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kad"},{"position":2,"translit":"ḣasira"},{"position":3,"translit":"lleżîne"},{"position":4,"translit":"katelû"},{"position":5,"translit":"evlâdehum"},{"position":6,"translit":"sefehen"},{"position":7,"translit":"biġayri"},{"position":8,"translit":"‘ilmin"},{"position":9,"translit":"veharramû"},{"position":10,"translit":"mâ"},{"position":11,"translit":"razekahumu"},{"position":12,"translit":"(A)llâhu"},{"position":13,"translit":"ftirâen"},{"position":14,"translit":"‘ala"},{"position":15,"translit":"(A)llâh(i)(c)"},{"position":16,"translit":"kad"},{"position":17,"translit":"dallû"},{"position":18,"translit":"vemâ"},{"position":19,"translit":"kânû"},{"position":20,"translit":"muhtedîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/140*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/140*