# En'âm Sûresi, 143. Âyet (6:143)

> ثَمَـٰنِيَةَ أَزْوَٰجٍ ۖ مِّنَ ٱلضَّأْنِ ٱثْنَيْنِ وَمِنَ ٱلْمَعْزِ ٱثْنَيْنِ ۗ قُلْ ءَآلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلْأُنثَيَيْنِ أَمَّا ٱشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۖ نَبِّـُٔونِى بِعِلْمٍ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ

*Śemâniyete ezvâc(in)(s) mine-dda/ni-śneyni vemine-lma'zi-śneyn(i)(k) kul âżżekerayni harrame emi-lunśeyeyni emmâ-ştemelet ‘aleyhi erhâmu-lunśeyeyn(i)(s) nebbi-ûnî bi'ilmin in kuntum sâdikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, (hayvanlardan) sekiz eşi de yaratandır: (Erkek ve dişi olarak) koyundan iki, keçiden de iki. Ey Muhammed! De ki: "Allah iki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi? Yoksa iki dişinin rahimlerinde bulunan (yavru)ları mı? Eğer doğru söyleyenler iseniz bana bilerek haber verin."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/143

---

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","musrikler","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثَمَـٰنِيَةَ","pos":"isim","posDetail":"Aded","root":"s-m-n","rootLatin":"s-m-n","lemma":"ثَمَانِيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sekiz"},{"position":2,"surface":"أَزْوَٰجٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Cemi","root":"z-v-c","rootLatin":"z-v-c","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"çift"},{"position":3,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"ٱلضَّأْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"d-'-n","rootLatin":"d-'-n","lemma":"ضَأْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"koyun"},{"position":5,"surface":"ٱثْنَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"Aded","root":"s-n-y","rootLatin":"s-n-y","lemma":"اِثْنَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (takdir edilen)","gloss":"iki"},{"position":6,"surface":"وَمِنَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"ٱلْمَعْزِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"m-'-z","rootLatin":"m-'-z","lemma":"مَعْز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"keçi"},{"position":8,"surface":"ٱثْنَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"Aded","root":"s-n-y","rootLatin":"s-n-y","lemma":"اِثْنَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (takdir edilen)","gloss":"iki"},{"position":9,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"k-v-l","rootLatin":"k-v-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki"},{"position":10,"surface":"ءَآلذَّكَرَيْنِ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı, mi"},{"position":10,"surface":"ٱلذَّكَرَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"z-k-r","rootLatin":"z-k-r","lemma":"ذَكَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iki erkek"},{"position":11,"surface":"حَرَّمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"h-r-m","rootLatin":"h-r-m","lemma":"حَرَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"haram kıldı"},{"position":12,"surface":"أَمِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoksa"},{"position":13,"surface":"ٱلْأُنثَيَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-s-y","rootLatin":"n-s-y","lemma":"أُنْثَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"iki dişi"},{"position":14,"surface":"أَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoksa"},{"position":14,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o şey ki"},{"position":15,"surface":"ٱشْتَمَلَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ş-m-l","rootLatin":"ş-m-l","lemma":"اِشْتَمَلَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"içerdi, kapsadı"},{"position":16,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":16,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":17,"surface":"أَرْحَامُ","pos":"isim","posDetail":"Cemi","root":"r-h-m","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"rahimleri"},{"position":18,"surface":"ٱلْأُنثَيَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-s-y","rootLatin":"n-s-y","lemma":"أُنْثَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iki dişinin"},{"position":19,"surface":"نَبِّـُٔونِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"n-b-'","rootLatin":"n-b-'","lemma":"نَبَّأَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bana haber verin"},{"position":19,"surface":"نِى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bana"},{"position":20,"surface":"بِعِلْمٍ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":20,"surface":"عِلْمٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-l-m","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bilgi"},{"position":21,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":22,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-v-n","rootLatin":"k-v-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":23,"surface":"صَـٰدِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"s-d-k","rootLatin":"s-d-k","lemma":"صَادِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"doğru sözlüler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi'nin 143. ayeti, müşriklerin helal-haram konusundaki batıl inançlarını reddetmekte ve Allah'ın koyun ve keçi türlerinden yarattığı sekiz çift hayvan üzerinden bu iddiaları çürütmektedir. Ayet, özellikle 'haram kılma' yetkisinin yalnızca Allah'a ait olduğunu vurgulayarak, onların cinsiyet veya rahimdeki yavruya dayalı yasaklamalarını sorgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَزْوَٰجٍ","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-v-c","meaning":"Bu ayette 'çiftler' veya 'eşler' anlamında kullanılmıştır, hayvanların erkekli-dişili eşleşmelerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zevc' kelimesinin aslen bir şeyin benzeri veya eşi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'sekiz ezvâc' ifadesi, her bir türden (koyun ve keçi) erkek ve dişinin birer çift oluşturduğunu, dolayısıyla toplamda dört türden sekiz birey olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın yarattığı düzenin mükemmelliğini ve çeşitliliğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zevc' kelimesinin hem erkek hem de dişi için kullanılabileceğini, aynı zamanda bir şeyin benzeri veya eşi anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, koyun ve keçinin her birinden erkek ve dişinin birer 'çift' olarak yaratıldığını, dolayısıyla bu hayvanların helal kılınmasında cinsiyet ayrımının anlamsızlığını ortaya koyar."}]},{"word":"حَرَّمَ","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"Allah'ın bir şeyi yasaklaması, helal olmaktan çıkarması ve haram kılması anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'haram kılmak' fiilinin, Allah'ın bir şeyi kullarına yasaklaması ve onu kullanmalarını engellemesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'haram kılmıştır' ifadesi, müşriklerin kendi heva ve heveslerine göre bazı hayvanları haram kılmalarının, Allah'ın yetkisine tecavüz olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'haram kılmak' fiilinin mecazi olarak bir şeyi yasaklamak ve ona dokunulmazlık vermek anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bu hayvanları haram kılmadığı, dolayısıyla müşriklerin bu konudaki iddialarının temelsiz olduğu anlatılır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'haram' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi bir yasaklamayı ifade ettiğini ve bu yasağın çiğnenmesinin ciddi sonuçları olduğunu belirtir. Ayetteki 'haram kılmıştır' sorusu, bu ilahi yetkinin sadece Allah'a ait olduğunu ve müşriklerin kendi uydurdukları yasaklamaların geçersizliğini ortaya koyar."}]},{"word":"أَرْحَامُ","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Dişi hayvanların döl yatakları, rahimleri anlamındadır ve içinde yavruların geliştiği yeri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rahm' kelimesinin dişi organındaki yavrunun geliştiği yer olduğunu ve bu kelimenin 'rahmet' kökünden geldiğini, çünkü yavrunun orada korunup beslendiğini belirtir. Ayetteki 'erhâmü'l-üns̱eyeyn' (iki dişinin rahimleri) ifadesi, müşriklerin rahimdeki yavrunun cinsiyetine göre haram kılma batıl inancını hedef alır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'rahm' kelimesinin dişi hayvanların ve insanların döl yatağı olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin cahiliye dönemindeki, rahimdeki yavrunun cinsiyetine göre helal veya haram kılma uygulamalarını sorgulayarak, bu tür bir ayrımın anlamsızlığını ve ilahi iradeye aykırılığını vurgular."}]},{"word":"نَبِّـُٔونِى","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-'-","meaning":"Bana haber verin, bilgi verin, bildirin anlamındadır ve bir konuda kesin bilgi talep etmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nebe'' kelimesinin önemli ve büyük haber anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'nebbi'ûnî' emri, müşriklerden kendi iddialarını destekleyecek sağlam, kesin ve ilahi kaynaklı bir bilgi getirmelerini talep eder, onların batıl inançlarının temelsizliğini ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nebe'' kökünün Kur'an'da genellikle önemli ve doğruluğu kesin olan haberler için kullanıldığını vurgular. Ayetteki 'nebbi'ûnî bi-ilmin' ifadesi, müşriklerin iddialarının sadece zan ve heva üzerine kurulu olduğunu, ilahi bir bilgiye dayanmadığını göstermek için onlardan delil talep eder."}]},{"word":"صَـٰدِقِينَ","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Doğru sözlü olanlar, dürüst olanlar anlamındadır ve iddialarında haklı ve gerçekçi olmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sıdk' kelimesinin sözün veya eylemin gerçeğe uygun olması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'in küntüm sâdikîn' (eğer doğru sözlü iseniz) ifadesi, müşriklerin kendi iddialarında samimi ve haklı olmaları durumunda, bu iddialarını ilahi bir bilgiyle ispat etmeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sıdk' kelimesinin hem sözde hem de amelde doğruluğu ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, müşriklerin helal-haram konusundaki iddialarının doğru olup olmadığını sorgulayarak, onların bu konudaki batıl inançlarının temelsizliğini ve yalan olduğunu ima eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** · *6/143-144*
- **Zümer Sûresi** · *6/143-144*
- **En'âm Sûresi** · *6/143*
- **En'âm Sûresi** · *6/143*