# En'âm Sûresi, 145. Âyet (6:145)

> قُل لَّآ أَجِدُ فِى مَآ أُوحِىَ إِلَىَّ مُحَرَّمًا عَلَىٰ طَاعِمٍ يَطْعَمُهُۥٓ إِلَّآ أَن يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَّسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُۥ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ ۚ فَمَنِ ٱضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

*Kul lâ ecidu fîmâ ûhiye ileyye muharramen ‘alâ tâ'imin yat'amuhu illâ en yekûne meyteten ev demen mesfûhan ev lahme ḣinzîrin fe-innehu ricsun ev fiskan uhille liġayri(A)llâhi bih(i)(c) femeni-dturra ġayra bâġin velâ ‘âdin fe-inne rabbeke ġafûrun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Bana vahyolunan Kur'an'da bir kimsenin yiyecekleri arasında leş, akıtılmış kan, domuz eti -ki o şüphesiz necistir- ya da Allah'tan başkası adına kesilmiş bir (murdar) hayvandan başka, haram kılınmış bir şey bulamıyorum. Fakat istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın kim bunlardan yeme zorunda kalırsa yiyebilir." Şüphesiz Rabbin çok bağışlayandır, çok merhametlidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/145

---

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","vahiy-kuran","imtihan-bela","af-hosgoru"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":3,"surface":"أَجِدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وُجُود","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bulamıyorum"},{"position":4,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":6,"surface":"أُوحِيَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"وَحْي","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vahyolundu"},{"position":7,"surface":"إِلَيَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bana"},{"position":7,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e, a"},{"position":7,"surface":"ـيَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"ben"},{"position":8,"surface":"مُحَرَّمًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","lemma":"تَحْرِيم","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"haram kılınmış"},{"position":9,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"طَاعِمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ط-ع-م","rootLatin":"ṭ-ʿ-m","lemma":"طَعْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yiyen"},{"position":11,"surface":"يَطْعَمُهُۥٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ع-م","rootLatin":"ṭ-ʿ-m","lemma":"طَعْم","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"onu yer"},{"position":11,"surface":"يَطْعَمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ع-م","rootLatin":"ṭ-ʿ-m","lemma":"طَعْم","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yer"},{"position":11,"surface":"ـهُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":12,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":13,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":14,"surface":"يَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (أَن) ile geldiği için mansûb","gloss":"olması"},{"position":15,"surface":"مَيْتَةً","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"leş"},{"position":16,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya"},{"position":17,"surface":"دَمًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-م-ي","rootLatin":"d-m-y","lemma":"دَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberine atfedildiği için mansûb","gloss":"kan"},{"position":18,"surface":"مَّسْفُوحًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-ف-ح","rootLatin":"s-f-h","lemma":"سَفْح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"akıtılmış"},{"position":19,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya"},{"position":20,"surface":"لَحْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ح-م","rootLatin":"l-h-m","lemma":"لَحْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberine atfedildiği için mansûb","gloss":"eti"},{"position":21,"surface":"خِنزِيرٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ن-ز-ر","rootLatin":"kh-n-z-r","lemma":"خِنْزِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"domuz"},{"position":22,"surface":"فَإِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"çünkü o"},{"position":22,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":22,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":22,"surface":"ـهُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":23,"surface":"رِجْسٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-س","rootLatin":"r-j-s","lemma":"رِجْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"pistir"},{"position":24,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya"},{"position":25,"surface":"فِسْقًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-س-ق","rootLatin":"f-s-q","lemma":"فِسْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberine atfedildiği için mansûb","gloss":"günah"},{"position":26,"surface":"أُهِلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-ل-ل","rootLatin":"h-l-l","lemma":"إِهْلَال","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seslenildi, kesildi"},{"position":27,"surface":"لِغَيْرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"başkası için"},{"position":27,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":27,"surface":"غَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başkası"},{"position":28,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":29,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"onunla"},{"position":29,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":29,"surface":"ـهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o"},{"position":30,"surface":"فَمَنِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"kim"},{"position":30,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":30,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":31,"surface":"ٱضْطُرَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"ḍ-r-r","lemma":"اِضْطِرَار","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zorlandı"},{"position":32,"surface":"غَيْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"olmadan"},{"position":33,"surface":"بَاغٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"بَغْي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"istekli"},{"position":34,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve değil"},{"position":34,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":34,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":35,"surface":"عَادٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"عَدْو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"sınırı aşan"},{"position":36,"surface":"فَإِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"çünkü"},{"position":36,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":36,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":37,"surface":"رَبَّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbin"},{"position":37,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rab"},{"position":37,"surface":"ـكَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":38,"surface":"غَفُورٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok bağışlayıcıdır"},{"position":39,"surface":"رَّحِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"çok merhametlidir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, yiyeceklerin helal ve haram kılınması prensiplerini ele alırken, özellikle haram kılınan maddeleri ve zaruret hallerindeki istisnaları vurgulamaktadır. Dilbilimsel olarak 'haram', 'ricsin' ve 'fısk' gibi kavramlar üzerinden dini yasakların ve ahlaki değerlerin temelleri açıklanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مُحَرَّمًا","root":"ح ر م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"Yasaklanmış, haram kılınmış şey anlamına gelir ve ayette yenilmesi yasak olan yiyecekleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haram, şeriatın yasakladığı şeydir. Ayetteki 'muharramen' kelimesi, Allah tarafından kesin bir şekilde yasaklanmış olan yiyecekleri belirtir ve bu yasaklamanın ilahi bir emirle geldiğini vurgular. (s. 237)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Haram, 'men' edilmiş, yasaklanmış demektir. Burada 'muharramen' ifadesi, yenilmesi caiz olmayan, Allah'ın kullarına yasakladığı şeyleri işaret eder. (c. 1, s. 204)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Haram kavramı, Kur'an'da sadece yasal bir yasaklamayı değil, aynı zamanda kutsal olanın ihlalini de ifade eder. Ayetteki 'muharramen', Allah'ın belirlediği sınırları aşmanın dini ve ahlaki boyutunu taşır. (s. 182)"}]},{"word":"مَيْتَةً","root":"م و ت","rootLatin":"m-w-t","meaning":"Kendiliğinden ölmüş hayvan anlamına gelir ve ayette yenilmesi haram kılınan başlıca yiyeceklerden biridir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meyte, boğazlanmadan ölen hayvandır. Ayetteki 'meyteten' ifadesi, şer'i usullere uygun kesilmemiş, kendi eceliyle veya başka bir sebeple ölmüş hayvan etini ifade eder ve bunun haram olduğunu belirtir. (s. 165)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt, canlının hayatının sona ermesidir. 'Meyte' ise, bu şekilde hayatı sona eren hayvandır. Kur'an'da bu kelime, özellikle dini kesim yapılmadan ölen hayvanlar için kullanılır ve yenilmesi yasaklanmıştır. (s. 484)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Meyte, kesilmeden ölen hayvandır. Ayetteki 'meyteten' kelimesi, İslam hukukunda yenilmesi caiz olmayan, pis kabul edilen hayvan etini ifade eder. (s. 297)"}]},{"word":"رِجْسٌ","root":"ر ج س","rootLatin":"r-j-s","meaning":"Pis, murdar, iğrenç şey anlamına gelir ve ayette domuz etinin haram kılınma gerekçelerinden biri olarak zikredilir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rics, pis ve iğrenç olan her şey için kullanılır. Ayetteki 'ricsin' kelimesi, domuz etinin hem maddi hem de manevi olarak pis ve necis olduğunu, bu nedenle haram kılındığını ifade eder. (s. 343)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rics, pislik, azap ve lanet anlamlarına gelir. Kur'an'da bu kelime, genellikle Allah'ın hoşnut olmadığı, uzak durulması gereken şeyleri tanımlar. Burada domuz etinin 'rics' olması, onun dini ve ahlaki açıdan kirli kabul edildiğini gösterir. (c. 3, s. 106)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Rics, 'necaset' (pislik) demektir. Ayetteki 'ricsin' ifadesi, domuz etinin pis ve murdar olduğunu, dolayısıyla yenmesinin yasaklandığını mecazi olarak değil, doğrudan bir pislik olarak nitelendirir. (c. 1, s. 205)"}]},{"word":"فِسْقًا","root":"ف س ق","rootLatin":"f-s-q","meaning":"İtaatten çıkma, günah işleme anlamına gelir ve ayette Allah'tan başkası adına kesilen hayvanın haram kılınma sebebini açıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fısk, doğru yoldan sapmak, Allah'ın emrinden çıkmaktır. Ayetteki 'fıskan' kelimesi, Allah'tan başkası adına kesilen hayvanın, bu eylemin Allah'a isyan ve O'nun hükmünden sapma anlamına geldiği için haram kılındığını belirtir. (s. 379)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Fısk, şeriatın sınırlarını aşmaktır. Burada 'fıskan' ifadesi, Allah'ın adını anmadan veya O'ndan başkası adına kesim yapmanın, dini bir ihlal ve günah olduğunu, bu nedenle o etin haram olduğunu vurgular. (c. 3, s. 176)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fısk, Kur'an'da genellikle Allah'a karşı gelme, O'nun emirlerine uymama durumunu ifade eder. Ayetteki 'fıskan', Allah'ın birliğini ve O'na olan itaati ihlal eden bir eylem olarak, kesim ritüelindeki sapmayı ve bunun sonucunda etin haram oluşunu açıklar. (s. 195)"}]},{"word":"اضْطُرَّ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Zaruret içinde kalmak, mecbur olmak anlamına gelir ve ayette haram kılınan şeyleri yeme ruhsatının şartını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Darr, bir şeye ihtiyaç duyma veya bir şeye mecbur kalma halidir. 'Idturra' fiili, kişinin hayatta kalmak için başka çaresi kalmadığında, haram olan bir şeyi yemeye mecbur kalmasını ifade eder. (s. 290)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Idturra, 'mecbur kaldı' demektir. Ayetteki bu ifade, açlıktan ölecek duruma gelen kişinin, haram kılınan yiyeceklerden zaruret miktarınca yemesine izin verildiğini belirtir. (c. 1, s. 206)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zaruret kavramı, Kur'an'da olağanüstü durumları ve bu durumlarda geçerli olan istisnai hükümleri ifade eder. 'Idturra' fiili, kişinin hayati tehlike altında olması durumunda, normalde haram olan şeylerin geçici olarak helal kılınmasını sağlar. (s. 150)"}]},{"word":"غَفُورٌ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Çok bağışlayıcı anlamına gelir ve ayette Allah'ın zaruret halinde haram yiyenleri affedeceğini belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğufr, bir şeyi örtmek ve korumaktır. 'Ğafûr' ise, günahları çokça bağışlayan, örten demektir. Ayetteki 'Ğafûrun' ismi, zaruret halinde haram yiyen kişinin, niyetinin kötü olmaması ve sınırı aşmaması durumunda Allah'ın onu bağışlayacağını ifade eder. (s. 358)"},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ğafûr, Allah'ın sıfatlarından olup, kullarının günahlarını affeden, örten demektir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın merhametinin genişliğini ve zor durumda kalan kullarına karşı affedici olduğunu gösterir. (s. 673)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Ğafûr ismi, Kur'an'da Allah'ın affediciliğini ve merhametini vurgulayan temel kavramlardan biridir. Ayette, zaruret durumunda yapılan bir eylemin, Allah'ın affı ve rahmeti sayesinde günah sayılmayacağını belirtir. (s. 145)"}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/145*
- **En'âm Sûresi** · *6/145*