# En'âm Sûresi, 15. Âyet (6:15)

> قُلْ إِنِّىٓ أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّى عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

*Kul innî eḣâfu in ‘asaytu rabbî ‘ażâbe yevmin ‘azîm(in)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Ben Rabbime isyan edersem gerçekten, büyük bir günün (kıyamet gününün) azabından korkarım."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/15

---

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","takva","kufur-sirk","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz ben"},{"position":2,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":3,"surface":"أَخَافُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-و-ف","rootLatin":"ḫ-w-f","lemma":"خَوْف","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"korkarım"},{"position":4,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":5,"surface":"عَصَيْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ص-ي","rootLatin":"ʿ-ṣ-y","lemma":"عِصْيَان","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"karşı gelirsem"},{"position":6,"surface":"رَبِّى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rabbime"},{"position":6,"surface":"ي","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"benim"},{"position":7,"surface":"عَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabından"},{"position":8,"surface":"يَوْمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"günün"},{"position":9,"surface":"عَظِيمٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"ʿ-ẓ-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"büyük"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 15. ayet, Allah'a isyan etmenin ahiretteki büyük azabıyla ilgili bir uyarı içermektedir. Ayet, 'korku', 'isyan' ve 'büyük günün azabı' gibi temel kavramlar üzerinden insanın Allah karşısındaki sorumluluğunu ve itaatin önemini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَخَافُ","root":"خ و ف","rootLatin":"h-v-f","meaning":"Korkmak, endişe duymak; ayette Allah'a isyan etmenin getireceği azaptan duyulan derin endişeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'havf' kelimesini, istenmeyen bir şeyin meydana gelme ihtimalinden dolayı duyulan endişe olarak tanımlar. Ayetteki 'ehâfu' ifadesi, peygamberin dahi Allah'a isyan etmesi durumunda karşılaşacağı azaptan duyduğu derin bir saygı ve çekinme halini yansıtır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'havf' kavramının sadece bir korku değil, aynı zamanda Allah'ın kudret ve azametine karşı duyulan saygıyla karışık bir ürperti olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, bu saygının bir sonucu olarak isyandan kaçınma motivasyonunu gösterir."}]},{"word":"عَصَيْتُ","root":"ع ص ى","rootLatin":"'-s-y","meaning":"İsyan etmek, karşı gelmek, emre uymamak; ayette Allah'ın emirlerine aykırı davranmayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'asâ' fiilini 'emre muhalefet etmek' ve 'itaatten çıkmak' olarak açıklar. Ayetteki 'asaytü' ifadesi, kişinin bilerek ve isteyerek Allah'ın koyduğu sınırlara riayet etmemesi durumunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'isyan' kelimesinin mecazi olarak 'yoldan sapmak' anlamında kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'in asaytü' ifadesi, doğru yoldan saparak Allah'ın rızasına aykırı bir davranış sergileme ihtimalini dile getirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ısyân'ı, emredilen şeyden yüz çevirmek ve yasaklanan şeyi yapmak olarak tanımlar. Ayetteki 'asaytü' kelimesi, Allah'ın emirlerine karşı gelme eyleminin ciddiyetini ve sonuçlarını vurgular."}]},{"word":"رَبِّى","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Rabbim, terbiye eden, sahip olan, yöneten; ayette evreni ve insanı yaratan, terbiye eden ve hükmeden Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin 'terbiye etmek, bir şeyi kademe kademe olgunluğa ulaştırmak' anlamından geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbî' ifadesi, Allah'ın hem yaratıcı hem de sürekli gözetici ve terbiye edici vasfına işaret ederek, O'na karşı gelmenin vefasızlığını ve nankörlüğünü ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin 'malik, seyyid, mürebbi' (sahip, efendi, terbiye edici) anlamlarını taşıdığını açıklar. Ayetteki 'Rabbî' ifadesi, Allah'ın mutlak otoritesini ve kul üzerindeki hakkını vurgulayarak, O'na isyan etmenin kabul edilemezliğini pekiştirir."}]},{"word":"عَذَابَ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"'-z-b","meaning":"Azap, ceza, işkence; ayette Allah'a isyan etmenin ahiretteki karşılığı olan şiddetli cezayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'azap' kelimesinin 'tatlı sudan mahrum bırakmak' anlamından geldiğini ve mecazi olarak 'acı veren ceza' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'azâbe' ifadesi, isyanın sonucunda karşılaşılacak olan acı verici ve kaçınılmaz cezayı vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azap' kelimesinin 'şiddetli ceza' ve 'acı veren şey' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'azâbe yevmin azîm' ifadesi, bu cezanın sadece şiddetli olmakla kalmayıp, aynı zamanda büyük bir günde gerçekleşeceğini de belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'azap' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelenlere yönelik ilahi bir ceza olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'azâbe' kelimesi, bu ilahi cezanın ciddiyetini ve kaçınılmazlığını vurgular."}]},{"word":"عَظِيمٍ","root":"ع ظ م","rootLatin":"'-z-m","meaning":"Büyük, yüce, ulu; ayette kıyamet gününün büyüklüğünü ve dehşetini niteler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azîm' kelimesini 'büyüklük, yücelik' anlamında kullanır ve hem maddi hem de manevi büyüklüğü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yevmin azîm' ifadesi, kıyamet gününün dehşetini, önemini ve o gün yaşanacak olayların büyüklüğünü vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'azîm' kelimesinin 'şanı yüce, değeri büyük' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'yevmin azîm' ifadesi, kıyamet gününün sadece fiziksel olarak büyük değil, aynı zamanda manevi ve hüküm açısından da son derece önemli ve dehşet verici bir gün olduğunu belirtir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/15*
- **En'âm Sûresi** · *6/15*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/15*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/15*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/15*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/15*