# En'âm Sûresi, 151. Âyet (6:151)

> ۞ قُلْ تَعَالَوْا۟ أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ۖ أَلَّا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـًٔا ۖ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَـٰنًا ۖ وَلَا تَقْتُلُوٓا۟ أَوْلَـٰدَكُم مِّنْ إِمْلَـٰقٍ ۖ نَّحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ ۖ وَلَا تَقْرَبُوا۟ ٱلْفَوَٰحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ۖ وَلَا تَقْتُلُوا۟ ٱلنَّفْسَ ٱلَّتِى حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلْحَقِّ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّىٰكُم بِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

*Kul te'âlev etlu mâ harrame rabbukum ‘aleykum(s) ellâ tuşrikû bihi şey-â(en)(s) vebilvâlideyni ihsânâ(en)(s) velâ taktulû evlâdekum min imlâk(in)(s) nahnu nerzukukum ve-iyyâhum(s) velâ takrabû-lfevâhişe mâ zahera minhâ vemâ betan(e)(s) velâ taktulû-nnefse-lletî harrama(A)llâhu illâ bilhakk(i)(c) żâlikum vassâkum bihi le'allekum ta'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) De ki: "Gelin, Rabbinizin size haram kıldığı şeyleri okuyayım: O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Anaya babaya iyi davranın. Fakirlik endişesiyle çocuklarınızı öldürmeyin. Sizi de onları da biz rızıklandırırız. (Zina ve benzeri) çirkinliklere, bunların açığına da gizlisine de yaklaşmayın. Meşru bir hak karşılığı olmadıkça, Allah'ın haram (dokunulmaz) kıldığı canı öldürmeyin. İşte size Allah bunu emretti ki aklınızı kullanasınız."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/151

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi'nin 151. ayeti, temel ahlaki ve hukuki prensipleri içeren bir dizi ilahi emri ve yasağı bildirmektedir. Ayet, şirkten uzak durmayı, anne babaya iyilik yapmayı, çocukları öldürmemeyi, fuhşiyattan kaçınmayı ve haksız yere cana kıymamayı vurgulayarak, İslam'ın temel değerlerini dilbilimsel bir derinlikle sunar.","keyConcepts":[{"word":"تُشْرِكُوا۟","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşmak, O'nun birliğine zıt bir inanç veya eylemde bulunmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şirk (شِرْك), bir şeyi iki veya daha fazla kişi arasında paylaştırmak anlamına gelir. Dini bağlamda ise Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka bir ilah tanımak veya O'nun sıfatlarında başkasını ortak görmek demektir. Ayetteki 'tüşrikû' fiili, bu ortak koşma eylemini nehyetmektedir, yani Allah'ın mutlak birliğine halel getirecek her türlü inanç ve davranıştan sakınılmasını emreder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şirk kavramı, Kur'an'ın merkezî kavramlarından biridir ve tevhidin zıddıdır. Izutsu'ya göre şirk, Tanrı'nın mutlak birliğini ve eşsizliğini ihlal eden her türlü eylemi veya inancı kapsar. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratıcılık, rızık vericilik ve hükümranlık gibi özelliklerinde başkasını O'na denk tutmanın yasaklandığını gösterir."}]},{"word":"إِحْسَـٰنًا","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik yapmak, güzellikle muamele etmek, en güzel şekilde davranmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İhsan (إِحْسَان), bir şeyi güzel yapmak, iyi davranmak demektir. Ayetteki 've bi'l-vâlideyni ihsânen' ifadesi, anne babaya karşı en güzel, en iyi şekilde davranmayı, onlara karşı her türlü iyiliği yapmayı emreder. Bu, sadece maddi yardım değil, aynı zamanda sözlü ve fiili olarak saygı ve şefkat göstermeyi de içerir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhsan, bir fiili güzel yapmak veya birine iyilikte bulunmak anlamındadır. İhsan, adaletten daha üstün bir mertebedir; adalet karşılıklı denklik iken, ihsan fazilet ve lütuftur. Ayette anne babaya karşı ihsan emri, onlara karşı sadece adil olmakla kalmayıp, onlara karşı lütufkar ve cömert davranmayı, hak ettiklerinden fazlasını vermeyi ifade eder."}]},{"word":"تَقْتُلُوٓا۟","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Öldürmek, cana kıymak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katil (قَتْل), canı bedenden ayırmak, hayatı sona erdirmek demektir. Ayetteki 'lâ taktulû evlâdekum' ifadesi, çocukları öldürmeyi kesin bir dille yasaklar. Bu yasak, özellikle o dönemde yaygın olan yoksulluk korkusuyla çocukları öldürme pratiğine karşı gelmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Katil, bir canlının hayatına son vermektir. Kur'an'da bu fiil genellikle olumsuz bir bağlamda, yani haksız yere cana kıymayı yasaklamak için kullanılır. Ayetteki 'lâ taktulû' emri, hem çocukların hem de genel olarak nefsin haksız yere öldürülmesinin büyük bir günah olduğunu vurgular."}]},{"word":"إِمْلَـٰقٍ","root":"م ل ق","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Yoksulluk, fakirlik, geçim sıkıntısı.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İmlâk (إِمْلَاق), fakirlik ve yoksulluk anlamına gelir. Ayetteki 'min imlâk' ifadesi, çocukların yoksulluk korkusu veya geçim sıkıntısı nedeniyle öldürülmesini yasaklar. Bu, Allah'ın rızık verici olduğuna olan inancın bir göstergesidir ve insanlara rızık endişesiyle cinayet işlememeleri gerektiğini öğretir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İmlâk, malın tükenmesi, fakirleşme halidir. Ayetteki kullanımı, ebeveynlerin çocuklarını besleyememe endişesiyle onları öldürme eğilimini hedef alır. Kur'an, bu tür bir endişenin yersiz olduğunu, zira rızkın Allah tarafından verildiğini açıkça belirtir."}]},{"word":"ٱلْفَوَٰحِشَ","root":"ف ح ش","rootLatin":"f-h-ş","meaning":"Çirkin, kötü, aşırı derecede günah olan şeyler; fuhşiyat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fahş (فَحْش), haddi aşan, çirkin olan her şeydir. Fevâhiş (فَوَاحِش) ise bunun çoğuludur ve özellikle zina, livata gibi cinsel ahlaksızlıkları ve diğer büyük günahları ifade eder. Ayetteki 'lâ takrabû'l-fevâhiş' emri, bu tür çirkin ve aşırı günahlara yaklaşmamayı, yani sadece işlememeyi değil, ona götürecek yollardan da uzak durmayı emreder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fahş, çirkinlikte aşırıya gitmektir. Fevâhiş, hem açıkça görünen (zâhir) hem de gizli kalan (bâtın) tüm büyük günahları ve ahlaksızlıkları kapsar. Ayetteki 'mâ zahara minhâ ve mâ batana' ifadesi, bu tür çirkinliklerin her türlüsünden, ister toplum içinde açıkça işlensin isterse gizlice yapılsın, uzak durulması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"تَعْقِلُونَ","root":"ع ق ل","rootLatin":"a-k-l","meaning":"Akletmek, düşünmek, idrak etmek, anlamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akl (عَقْل), bir şeyi bağlamak, tutmak anlamına gelir. Zihinsel olarak ise bilgiyi kavramak, idrak etmek ve doğruyu yanlıştan ayırmak yeteneğidir. Ayetteki 'leallekum ta'kılûn' ifadesi, bu emirlerin ve yasakların hikmetini kavramak, üzerinde düşünmek ve akıl yürütmek için verildiğini belirtir. Yani bu hükümlerin körü körüne değil, akıl ve idrakle benimsenmesi amaçlanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Akıl, Kur'an'da sadece düşünme yeteneği olarak değil, aynı zamanda doğruyu bulma, hikmeti anlama ve buna göre hareket etme kapasitesi olarak da kullanılır. 'Ta'kılûn' fiili, ayette bahsedilen ilahi buyrukların sadece ezberlenip uygulanması değil, aynı zamanda derinlemesine anlaşılması ve bu anlayışla hayatın şekillendirilmesi gerektiğini ifade eder. Bu, Kur'an'ın insanı düşünmeye ve sorgulamaya teşvik eden yönünü gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/151*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/151*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *6/151*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *6/151*