# En'âm Sûresi, 16. Âyet (6:16)

> مَّن يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُۥ ۚ وَذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْمُبِينُ

*Men yusraf ‘anhu yevme-iżin fekad rahimeh(u)(c) veżâlike-lfevzu-lmubîn(u)*

**Meal (Diyanet):** (O günün azabı) kimden savuşturulursa, gerçekten (Allah) ona acımıştır. İşte bu apaçık kurtuluştur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/16

---

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","merhamet","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّن","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"يُصْرَفْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ر-ف","rootLatin":"s-r-f","lemma":"صَرَفَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı (مَن) tarafından meczûm edildiği için","gloss":"alıkonulursa"},{"position":3,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":4,"surface":"يَوْمَئِذٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"o gün"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":5,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":6,"surface":"رَحِمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rahmet etti"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bu"},{"position":8,"surface":"ٱلْفَوْزُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-و-ز","rootLatin":"f-w-z","lemma":"فَوْز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kurtuluş"},{"position":9,"surface":"ٱلْمُبِينُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"apaçık"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 16. ayet, kıyamet gününde azaptan kurtuluşun ilahi bir rahmet olduğunu ve bunun apaçık bir başarı olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, 'sarf' (alıkoyma), 'rahmet' (merhamet) ve 'fevz' (kurtuluş/başarı) kavramları üzerinden ahiret inancının temel dinamiklerini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يُصْرَفْ","root":"ص ر ف","rootLatin":"s-r-f","meaning":"Kıyamet gününde azaptan çevrilmek, alıkonulmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sarf' kelimesini bir şeyi bir yönden başka bir yöne çevirmek, döndürmek olarak açıklar. Ayetteki 'yusraf' ifadesi, azabın kişiden uzaklaştırılması, ona isabet etmesinin engellenmesi anlamındadır. Bu, ilahi bir müdahale ile azabın yönünün değiştirilmesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sarf' kelimesinin bir şeyi asıl yönünden başka bir yöne çevirmek, değiştirmek olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın bir kişiyi azaptan çevirmesi, yani azabın ona dokunmasını engellemesi ve onu ondan uzaklaştırmasıdır. Bu, ilahi bir koruma ve yönlendirmedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sarf'ı bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek veya bir yerden başka bir yere nakletmek olarak tanımlar. Ayetteki 'yusraf' fiili, azabın kişiden uzaklaştırılması, ona yönelmiş olan azabın ondan başka bir tarafa çevrilmesi anlamında kullanılmıştır ki bu, ilahi bir lütuftur."}]},{"word":"رَحِمَهُۥ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın o kişiye merhamet etmesi, acıması ve onu bağışlamasıdır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rahmet' kelimesini Allah'ın kullarına olan lütfu ve ihsanı olarak açıklar. Ayetteki 'rahimehu' ifadesi, azaptan kurtulan kişinin Allah'ın özel merhametine nail olduğunu, bu kurtuluşun Allah'ın ona olan şefkatinden kaynaklandığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rahmet'i kalpteki incelik ve şefkatten kaynaklanan iyilik ve ihsan olarak tanımlar. Allah'a nispet edildiğinde ise sadece ihsan ve lütuf anlamına gelir. Ayetteki 'rahimehu', Allah'ın azaptan kurtardığı kişiye lütuf ve ihsanıyla muamele etmesi, onu bağışlaması ve cennetine koymasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rahmet' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel niteliklerinden biri olduğunu ve O'nun yaratılmışlara olan şefkatini, lütfunu ve bağışlayıcılığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'rahimehu', Allah'ın azaptan kurtulan kişiye gösterdiği bu ilahi lütuf ve merhametin somut bir tezahürüdür."}]},{"word":"ٱلْفَوْزُ","root":"ف و ز","rootLatin":"f-w-z","meaning":"İstenilen şeye ulaşmak, kurtuluşa ermek ve başarı kazanmaktır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'fevz' kelimesini korkulan şeyden kurtulup istenilen şeye ulaşmak olarak tanımlar. Ayetteki 'el-fevz', azaptan kurtulup Allah'ın rahmetine erişmenin nihai bir başarı ve kurtuluş olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fevz'i hayra ulaşmak ve şerden kurtulmak olarak açıklar. Ayetteki 'el-fevz', kıyamet gününde azaptan kurtulmanın ve Allah'ın rahmetine nail olmanın en büyük başarı ve kurtuluş olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fevz' kavramının Kur'an'da genellikle ahiret saadetine, cennete ulaşmaya ve cehennem azabından kurtulmaya işaret ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'el-fevz', azaptan alıkonulmanın getirdiği ebedi kurtuluş ve mutluluğu ifade eden nihai bir başarıdır."}]},{"word":"ٱلْمُبِينُ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Apaçık, net ve belirgin olan, kendisi de açık olan ve başkasını da açıklayan.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mübîn' kelimesinin hem kendisi açık olan hem de başkalarını açıklayan anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-mübîn', bu kurtuluşun (fevz) herkes tarafından kolayca anlaşılabilecek, şüpheye yer bırakmayacak kadar açık ve net bir başarı olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mübîn'i 'açık ve açıklayıcı' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-mübîn' ifadesi, azaptan kurtuluşun ve rahmete erişmenin, mahiyet ve sonuçları itibarıyla hiçbir kapalılık taşımayan, herkes için aşikar olan bir kurtuluş olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beyân' kökünden gelen 'mübîn' kelimesinin bir şeyin açıklığa kavuşması ve netleşmesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-mübîn', bu kurtuluşun (fevz) şüphe götürmez, herkesin idrak edebileceği kadar belirgin ve açık bir gerçek olduğunu vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/16*
- **En'âm Sûresi** · *6/16*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/16*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/16*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/16*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/16*