# En'âm Sûresi, 21. Âyet (6:21)

> وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِـَٔايَـٰتِهِۦٓ ۗ إِنَّهُۥ لَا يُفْلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ

*Vemen ażlemu mimmeni-fterâ ‘ala(A)llâhi keżiben ev keżżebe bi-âyâtih(i)(k) innehu lâ yuflihu-zzâlimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kim Allah'a karşı yalan uydurandan, ya da O'nun ayetlerini yalanlayandan daha zalimdir? Şüphesiz ki, zalimler kurtuluşa eremez.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/21

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","musrikler","hidayet-dalalet","vahiy-kuran"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 21. ayet, Allah'a iftira atan veya ayetlerini yalanlayanların en zalim kişiler olduğunu ve bu zalimlerin asla kurtuluşa eremeyeceğini vurgulamaktadır. Ayet, 'zulüm' ve 'yalan' kavramları etrafında dönerek ilahi hakikat karşısındaki inkarcı tutumun vahametini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَظْلَمُ","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Bu kelime, 'en zalim' veya 'daha zalim' anlamında bir ism-i tafdildir ve zulmün en üst derecesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zulm' kelimesini bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak olarak tanımlar. Ayetteki 'azlem' ise, Allah'a yalan isnat etmek veya ayetlerini yalanlamak suretiyle en büyük haksızlığı ve haddi aşmayı ifade eder ki bu, hakikati yerinden etmektir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, zulmü, 'bir şeyi kendi mahallinden başka bir yere koymak' veya 'hakkı sahibinden alıkoymak' olarak açıklar. Ayetteki 'azlem' ifadesi, Allah'a karşı yalan uydurmanın veya ayetlerini yalanlamanın, yaratıcının hakkını gasp etmek ve hakikati tahrif etmek suretiyle işlenen en büyük zulüm olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱفْتَرَىٰ","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Bu fiil, 'yalan uydurmak', 'iftira etmek' anlamındadır ve özellikle Allah'a karşı asılsız iddialarda bulunmayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'iftira' kelimesini 'yalan uydurmak' ve 'bir şeyi asılsız yere isnat etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'iftara alallah' ifadesi, Allah hakkında doğru olmayan sözler söylemek, O'na ortak koşmak veya O'nun hakkında yalan hükümler isnat etmek anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iftira' kelimesinin 'yalan söylemek' ve 'uydurmak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'a karşı yalan uydurmak, O'nun varlığı, birliği veya sıfatları hakkında asılsız iddialarda bulunmak demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iftira' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a karşı işlenen en büyük günahlardan biri olarak ele alındığını belirtir. Bu, Allah'a ortak koşmak, O'na oğul isnat etmek veya O'nun ayetlerini tahrif etmek gibi eylemleri kapsar ve hakikati çarpıtma eylemidir."}]},{"word":"كَذَّبَ","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Bu fiil, 'yalanlamak', 'inkar etmek' anlamındadır ve özellikle Allah'ın ayetlerini veya peygamberlerini yalanlamayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tekzib' kelimesini 'bir sözün veya haberin doğru olmadığını iddia etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'kezzeb bi-âyâtih' ifadesi, Allah'ın gönderdiği ayetleri, yani delilleri, mucizeleri veya vahiyleri yalanlamak, onların hakikatini reddetmek anlamına gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tekzib'in Kur'an'da genellikle peygamberlerin getirdiği mesajları veya Allah'ın ayetlerini inkar etme, reddetme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu, sadece sözle yalanlamak değil, aynı zamanda fiilen reddetme ve karşı çıkma eylemini de içerir."}]},{"word":"يُفْلِحُ","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-h","meaning":"Bu fiil, 'kurtuluşa ermek', 'başarılı olmak', 'saadete ulaşmak' anlamındadır ve genellikle ahiret saadetini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'felah' kelimesini 'kurtuluş', 'başarı' ve 'saadet' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yüflihu' ifadesi, zalimlerin dünyada veya ahirette asla gerçek kurtuluşa, başarıya ve saadete ulaşamayacaklarını kesin bir dille belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'felah'ın hem dünya hem de ahiret saadetini kapsayan geniş bir anlamı olduğunu ifade eder. Ayetteki 'lâ yüflihu' ifadesi, Allah'a iftira atan ve ayetlerini yalanlayanların, bu büyük günahları sebebiyle hiçbir zaman gerçek bir kurtuluş ve mutluluk elde edemeyeceklerini vurgular."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Bu kelime, 'zalimler' anlamına gelir ve haksızlık eden, haddi aşan, zulmeden kişileri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zalim' kelimesini, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koyan, haksızlık eden kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'zalimun' ifadesi, Allah'a yalan isnat eden ve O'nun ayetlerini yalanlayan kişilerin, bu eylemleriyle en büyük zulmü işlediklerini ve bu sebeple kurtuluşa eremeyeceklerini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'zulm' kavramının sadece başkalarına haksızlık etmekle sınırlı olmadığını, aynı zamanda Allah'ın koyduğu sınırları aşmak ve O'nun haklarını ihlal etmek anlamına da geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'zalimler', Allah'a iftira atarak ve ayetlerini yalanlayarak bu en büyük zulmü işleyenlerdir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vemen"},{"position":2,"translit":"ażlemu"},{"position":3,"translit":"mimmeni"},{"position":4,"translit":"fterâ"},{"position":5,"translit":"‘ala"},{"position":6,"translit":"(A)llâhi"},{"position":7,"translit":"keżiben"},{"position":8,"translit":"ev"},{"position":9,"translit":"keżżebe"},{"position":10,"translit":"bi-âyâtih(i)(k)"},{"position":11,"translit":"innehu"},{"position":12,"translit":"lâ"},{"position":13,"translit":"yuflihu"},{"position":14,"translit":"zzâlimûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"أَظْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"أَظْلَمُ","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha zalim","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":3,"surface":"مِمَّنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimse","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَىٰ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iftira etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"كَذِبًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"كَذَّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"بِـَٔايَـٰتِهِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetlerini","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i Te'kîd olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"يُفْلِحُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-h","lemma":"أَفْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"felah bulur","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":14,"surface":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"zalimler","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/21*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/21*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *6/21*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *6/21*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/21*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/21*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/21*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/21*