# En'âm Sûresi, 28. Âyet (6:28)

> بَلْ بَدَا لَهُم مَّا كَانُوا۟ يُخْفُونَ مِن قَبْلُ ۖ وَلَوْ رُدُّوا۟ لَعَادُوا۟ لِمَا نُهُوا۟ عَنْهُ وَإِنَّهُمْ لَكَـٰذِبُونَ

*Bel bedâ lehum mâ kânû yuḣfûne min kabl(u)(s) velev ruddû le'âdû limâ nuhû ‘anhu ve-innehum lekâżibûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hayır, (bu yakınmaları) daha önce gizlemekte oldukları şeyler onlara göründü (de ondan). Eğer çevrilselerdi, elbette kendilerine yasaklanan şeylere yine döneceklerdi. Şüphesiz onlar yalancıdırlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/28

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","hesap-mizan","ahiret-mukafat","soz-yalan"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 28. ayet, kıyamet gününde inkarcıların dünyada gizledikleri gerçeklerin ortaya çıkışını ve onların fıtratlarındaki sapkınlığın değişmezliğini vurgular. Ayet, 'görünme', 'gizleme', 'geri dönme' ve 'yalan' kavramları üzerinden inkarcıların ahiretteki durumunu ve dünyadaki tutumlarını dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"بَدَا","root":"ب د و","rootLatin":"b-d-v","meaning":"Bir şeyin gizlilikten çıkıp açığa çıkması, görünür hale gelmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bedâ' kelimesinin 'bir şeyin gizli halden açığa çıkması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'bel bedâ lehum' ifadesi, inkarcıların dünyada gizledikleri hakikatlerin, ahirette kendileri için apaçık hale gelmesini ifade eder. Bu, onların inkarının ve günahlarının artık saklanamaz olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'bedâ' fiilinin 'zuhûr' (ortaya çıkma) anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, inkarcıların dünyada inkar ettikleri ve gizledikleri gerçeklerin, kıyamet günü onlara 'görünmesi', yani apaçık bir şekilde ortaya çıkması kastedilir. Bu, onların kaçış yollarının kalmadığını vurgular."}]},{"word":"يُخْفُونَ","root":"خ ف ي","rootLatin":"h-f-y","meaning":"Bir şeyi saklamak, gizlemek, örtmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ihfâ'' fiilinin 'gizlemek, saklamak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ kânû yuhfûne' ifadesi, inkarcıların dünyada iken kalplerinde sakladıkları küfrü, düşmanlığı ve inkarı ifade eder. Bu, onların iç yüzlerinin ahirette ortaya çıkacağını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihfâ'' fiilinin 'izhar' (açığa çıkarma) fiilinin zıddı olduğunu ve bir şeyi örtmek, gizlemek manasına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanım, inkarcıların dünyada iken hakikati bilmelerine rağmen onu başkalarından ve hatta kendilerinden gizlemeye çalışmalarını, ancak ahirette bu gizliliğin ortadan kalkacağını vurgular."}]},{"word":"رُدُّوا۟","root":"ر د د","rootLatin":"r-d-d","meaning":"Bir şeyi geri çevirmek, geri döndürmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'redd' kökünün 'bir şeyi geldiği yere geri çevirmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'lev ruddû' ifadesi, inkarcıların dünyaya geri döndürülmeleri varsayımını ifade eder. Bu, onların ahiretteki pişmanlıklarına rağmen, dünyaya geri dönme imkanları olsa bile, fıtratlarındaki sapkınlığın değişmeyeceğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'redd' kavramının Kur'an'da genellikle bir durumdan başka bir duruma geçişi veya bir şeyin eski haline döndürülmesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'geri döndürülseler' ifadesi, inkarcıların dünyadaki kötü amellerine ve inançlarına geri döneceklerini, yani fıtratlarının değişmeyeceğini gösteren bir varsayım olarak kullanılır."}]},{"word":"لَعَادُوا۟","root":"ع و د","rootLatin":"a-v-d","meaning":"Bir şeye geri dönmek, tekrar yapmak.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'avd' kelimesinin 'bir şeyin tekrarı, bir halden sonra aynı hale geri dönmek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'le'âdû limâ nuhû anhü' ifadesi, inkarcıların dünyaya geri döndürülseler bile, daha önce kendilerine yasaklanan şeylere, yani günahlarına ve küfürlerine tekrar döneceklerini kesin bir dille belirtir. Bu, onların fıtratlarındaki bozukluğun kalıcı olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'avd' fiilinin 'tekrar etmek, eski haline dönmek' anlamlarını taşıdığını ve Kur'an'da genellikle bir eylemin veya durumun sürekliliğini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, inkarcıların dünyaya geri döndürülseler dahi, yasaklanan şeylere 'geri dönecekleri' ifadesi, onların karakterlerindeki sapkınlığın köklü ve değişmez olduğunu vurgular."}]},{"word":"لَكَـٰذِبُونَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yalan söyleyenler, yalancılar.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kezib' kelimesinin 'gerçeğe aykırı söz söylemek' anlamına geldiğini ve 'kâzib'in ise bu fiili işleyen kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 've innehum lekâzibûn' ifadesi, inkarcıların hem dünyada inkar ettikleri hakikatler konusunda hem de ahirette dünyaya dönseler bile değişeceklerine dair iddialarında yalancı olduklarını kesin bir dille ifade eder. Bu, onların sözlerinin ve iddialarının temelsiz olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezib'in 'sözün gerçeğe uygun olmaması' olduğunu ve 'kâzib'in de bu niteliği taşıyan kişi olduğunu açıklar. Ayetteki 'lekâzibûn' ifadesi, inkarcıların hem dünyadaki inkar ve yalanlarını hem de ahiretteki pişmanlıklarının samimiyetsizliğini ve dünyaya dönseler dahi değişmeyeceklerine dair gerçeği gizlemelerini kapsar. Onların yalancı olmaları, sözlerinin ve niyetlerinin güvenilmez olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Bel"},{"position":2,"translit":"bedâ"},{"position":3,"translit":"lehum"},{"position":4,"translit":"mâ"},{"position":5,"translit":"kânû"},{"position":6,"translit":"yuḣfûne"},{"position":7,"translit":"min"},{"position":8,"translit":"kabl(u)(s)"},{"position":9,"translit":"velev"},{"position":10,"translit":"ruddû"},{"position":11,"translit":"le'âdû"},{"position":12,"translit":"limâ"},{"position":13,"translit":"nuhû"},{"position":14,"translit":"‘anhu"},{"position":15,"translit":"ve-innehum"},{"position":16,"translit":"lekâżibûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"Hayır/Bilakis","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"بَدَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-د-و","rootLatin":"b-d-w","lemma":"بَدَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"göründü","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"لَهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Fâil"},{"position":5,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"يُخْفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ف-ي","rootLatin":"kh-f-y","lemma":"أَخْفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"gizliyorlardı","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"قَبْلُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh hazfedildiği ve niyet edildiği için damme üzere mebnî","gloss":"önce","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":10,"surface":"رُدُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-د-د","rootLatin":"r-d-d","lemma":"رَدَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geri döndürüldüler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"عَادُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-و-د","rootLatin":"'-w-d","lemma":"عَادَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dönerlerdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"لِمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeye"},{"position":13,"surface":"نُهُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"نَهَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yasaklandılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":14,"surface":"عَنْهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":14,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"إِنَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":15,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":16,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"كَاذِبُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَاذِب","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"yalancıdırlar","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/28*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/28*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/28*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *6/28*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *6/27-28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *6/28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *6/27-28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *6/27-28*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/28*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Ahmet Avni Konuk · *6/28*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *6/28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *6/28*